Wim de Bie. Huub Oosterhuis. Paul van Vliet

Gisteren zag ik voor het eerst hier in het bos, twee heel grote donkere everzwijnen gevolgd door zeven lichtbruine jonkies en daarachter drie ‘jong-volwassenen’, zou ik zeggen. Het was rond half acht in de avond, ik kwam terug van een leuke Koningsdag in Warnsveld, en torste, bijna 3 km door het bos van bus naar boshuisje, een dikke gebonden bundel strips van een half jaar mee. En de laatste kilometer ook nog een grote witte kei onder mijn oksel. Dat ritselend geluid van het dunne papier van die stripblaadjes, uit 1976, nostalgie! 

Zo bekeek ik in mijn stadshuis als eerste het typetjesboek Ons Kent Ons van Van Kooten en de Bie. Dat is ook nostalgie, na het overlijden van Wim De Bie. En tegelijk valt meteen op hoé actueel, nog steeds. Naast ‘Dirk’, die ik in het echt zo kende vanuit het wijkcentrum, was Memiem Holboog, ethica, een favoriet van mij. Waarschijnlijk omdat ik dit soort type mens óók kende, maar dan vanuit de theologische kringen. Hier zie je twee witte mannen, lang vóór de zeven vinkjes van Joris Luyendijk, dubben, of ze iets mogen zeggen over de besnijdenis, en de ethica wikt en weegt, maar de vrouw niet! Zó scherp de vinger aan de toenmalige en huidige maatschappelijke pols.

Vandaag is het weer regenachtig herfst, na die zonnige Koningsdag. Een goede tijd om naar de afscheidsviering van Huub Oosterhuis te kijken. Op het moment zelf was ik met bijna 1800 mensen verbonden via een livestream, die het echter niet deed. Uit twee verschillende bronnen, vernam ik dat ook veel kloosters op dat moment mee wilden kijken. Dan zie ik de tv’s in de twee huiskamers die ik ken, uit twee kloosters, al die ouderwetse stoelen in een kring eromheen geschaard, zoals men altijd gezamenlijk naar het achtuurjournaal keek. Daarna ging de tv meteen uit. 

Voor niks dus, op die dag. Ik twijfelde of ik deze link nog wel wilde kijken. Het is toch iets heel anders, dan kijk je ook naar een ‘vertoning’, naar iets wat is geweest. Toch tevreden om wél gekeken te hebben. En mij realiseren, dat ook hij, Huub Oosterhuis, behoort bij mijn verleden en er liedjes van hem zullen blijven, die mij door de tijd heen dragen. Nu ontroerde ‘Delf Mijn Gezicht op’, dat ook gezongen werd. Omdat Moeder mij ooit toevertrouwde dat dit haar lievelingsliedje was. En ik zie hoe zeer dat wáár was: ‘Ik heb gezichten, meer dan twee’…En ik zie de onmogelijkheid die in deze vraag besloten is. Uiteindelijk kán een ander je niet mooi maken…de schoonheid zal ten diepste zelf, uit jezelf, door jezelf gedolven moeten worden. En misschien is dat in het christelijke taalspel dan ‘God’, die dat doet.

En dan is er dus nóg een gigant overleden; de derde witte man die al zo lang meegaat; Paul van Vliet. ‘Ik drink op de mensen, die bergen verzetten’, dat gedicht schreef ik ooit in de puberteit over in mijn ‘poëzie-boekje’. Om het grenzeloze optimisme, want ja, zó is het, wanneer het glas half vol is. Maar het glas is tegelijk ook half leeg…Wat zingt hij dit mooi, ook nog op oude leeftijd en wat is het toch ‘jammer’ dat de menselijke conditie zó is. Wéét hebben dat er zoveel is wat nog niet gezegd of gedaan is en tegelijk dat niét zomaar kunnen veranderen…

Héél roerend, in de afscheidsviering, was de getuigenis van zowel Trijntje als Tjeerd Oosterhuis, over de onvoorwaardelijke liefde van hun vader. Altijd vol aandacht en ondersteunend. Dat ze bij hun geboorte, hun vader cadeau kregen. Ze brachten het laatste lied dat hij geschreven heeft, van een melodie voorzien door Tjeerd, en nu dus gezongen door Trijntje. En dat het zo toepasselijk was, als laatste lied. Want het was de zevende dag in het Bijbelse scheppingsverhaal, dat God rustte, het werk was klaar.

Geneugten van het leven in één etmaal

🍀Na héél lange tijd weer Indonesisch eten proeven en plotseling mijn oma in haar keuken zien staan bij een pan vol eitjes in borrelende gele saus.

🍀Mijn stadstuin en het park erom heen met frisse ogen aanzien.

🍀De Elysische Velden bij Beek; vogels en stilte.

🍀De wandeling van Beek naar Nijmegen. Daarvoor: rijke vissoep met vriend L. in de Spijker. Daarna: Koreaans eten proeven bij schoonzus.

Groeikracht, hopelijk.( Extinction Rebellion)

 Het heeft geregend, maar de vogeltjes houden niet op met fluiten, al is het bijna 20.00 uur in de avond. Een half open terrasdeur om de kou wat buiten te sluiten en het bos wordt almaar lichtgroener. Gisteren zag ik dat de eerste zonnebloemzaadjes, die ik in een oude koekenpan had gedaan, de aarde helemaal had doen opbollen. Kiemkracht. Groeikracht. Dát is wat ik hoop rondom de kritische massa aan mensen, die nodig is om een werkelijke politieke systeemverandering te bewerkstelligen ten gunste van het klimaat: 600.000 mensen in Nederland. En ja, daarom ga ik dus zo ‘actie-voeren’, zoals dat dan heet…zo, dacht ik.

Dus zo stond ik om 14.00uur aan de ene kant van een spandoek voor de ING-bank in Apeldoorn. Omdat ING de bank is die het meeste investeert in de fossiele industrie; 51 miljard in 6 jaar tijd, waarvan 5 miljard in nieuwe ontwikkeling daarvan, 300 miljoen aan boringen op de Noordpool, 400 miljoen aan kolen, 500 miljoen in olie en gaswinning op zee. Om maar eens wat cijfertjes te noemen, die ik voor de gelegenheid uit mijn hoofd had geleerd. 

Ondertussen, terwijl ik dit typ, meldt het NOS journaal wel dat er in Japan een LHBTQ demonstratie was, maar niet dat in London nu vier dagen lang Extinction Rebellion aanwezig is in de openbare ruimte, met naar schatting 100.000 mensen en ondersteunt door 200 andere organisaties.Ook tijdens de marathon van London, dus, die gewonnen is door Sifan Hassan, wat het journaal wel laat zien. ‘Moét dat nou?’ dacht ik eerst. ‘Marathon-lopen’ is érg milieuvriendelijk. In 2018 was ik zelf in Londen toen, zo’n  onvergetelijke feestelijke lentedag in de zon, de hele stad op de been, geweldig vond ik het. Juist wél dan, wellicht…Het was ook EarthDay, dit weekend, en waar kun je meer mensen bereiken als op zo’n marathon die door de hele stad gaat. XR-Engeland heeft pas haar beleid veranderd , ze wil totaal niet meer de orde verstoren, alleen aanwezig zijn. Ook Carice van Houten sprak er. Zij maakte dezelfde gang als ik. Dat ineens doordringt hoe ernstig het is en dat je dan voelt dat je iéts wilt doen, en dat er ‘massa’ nodig is.

Ik stond dus buiten ‘low-risk’, zoals dat dan heet, tegenover degenenen die binnen zaten, ‘high-risk’, tien in totaal, die dus ook niet zomaar zullen vertrekken en zich uiteindelijk zullen laten arresteren door de politie. Het personeel in de bank bleek heel vriendelijk, ze konden gewoon in een kring in de hal zitten, en de sfeer was er gezellig. Er werden liedjes met een ukelele gezongen en ze aten baklava en andere zoetigheden, nog van het Suikerfeest, en dropjes,  waar ik buiten ook deelgenoot van werd. En toen, bij de sluiting van de bank, om 16.00 uur kwam de politie dus en Handhaving, met vijf  auto’s, twee busjes, twee agenten op een motor. 

Ik vond het verder opperbest, om daar buiten te staan. Af en toe wiegde ik wat mee op de muziek van het draaiorgel, iets verderop in de hoofdstraat. Laat ik inschatten, dat 90% van de mensen gewoon langs je heen loopt. En de overigen knikken, glimlachen, knipogen,steken een duim op, of  zeggen al doorlopend ‘ik ben het ermee eens’ en ‘daarom zit ik ook zelf bij de ASN bank.’ Er was maar één vijandige opmerking van een meneer die zei:’ Ga eens wat nuttigs doen.’

 Het leukst was een langer gesprekje met een man, christen, zo vertelde hij, dus hij had heus wel iets met het rentmeesterschap van de aarde. Maar hij had een hekel aan dit soort vertoningen, maar daarom wilde hij er wel over in gesprek gaan. Het spandoek was al weg, ik stond er met mijn zelfgemaakte bordje: ‘(Uit) Vluchten kan niet meer.’ . Op het laatst zei hij: ‘Ik heb heel wat bommetjes af laten gaan, maar jij bleef rustig en uitleggen waarom je hier staat. Ik heb daar respect voor. Ik ga er nog eens over nadenken. Succes.’ 

En een andere oude mevrouw in een scootmobiel vond ik ook hartverwarmend. Ik zat aan de overkant op een bankje een boterham te eten, het spandoek had ik al naar binnen gebracht, want degene die het gemaakt had wilde het wel graag terug, voordat ze gearresteerd werd. Ze stevende op mij af en begon in mijn haren te plukken, daar zat iets in. ‘Ik hoef alle details niet te weten’, zei ze. ‘Maar ik wil niet dat je zometeen voor aap staat, voor de bank.’

Betrokken en actief. Extinction Rebellion.

 En toen was het zo’n heerlijke lentedag. Dan wil ik vroeg het bedje uit, dat gaat van zelf. Die lichte groene lentewaas tegemoet. Want heel eerlijk; ik wandel soms wel meer dan een week niet in het bos. Want ik ben al in het bos, denk ik dan. Alleen als ik iets nieuws verwacht, ga ik.

Tijdens deze ochtendwandeling dacht ik aan het besef dat ik afgelopen Zaterdagavond kreeg tijdens de muziekspecial op de BBC over Carole King. Haar all time favorite klassieke en iconische LP Tapestry waarvan ik alle liedjes als mantra’s ken, heb ik helemaal niet zelf gekocht! Vader duwde mij dat eens zomaar in de hand, evenals de dubbel-LP Fill Your Head with Rock en een dik boek van Bob Dylan met teksten en tekeningen. Tesamen vormen zij het begin van mijn muzieksmaak. Er zat ook een boekje vol artiesten bij die dubbel LP, die ik helemaal heb uitgevlooid. Ik was nog zó jong dat ik dat meisje met dat dikke zuurstokachtige lolly-snoep, op de achterkant raar vond, zonder de sexuele connotatie te kunnen maken. Ik wilde even dat ik in zijn hoofd kon kruipen, want zelf luisterde hij nooit naar muziek en hij heeft ook nooit nagevraagd wat ik er allemaal van vond. Ik dénk nu, dat indertijd deze LP’s en Bob Dylan als must-haves te boek stonden in de studentenkringen waar hij als universitair hoofddocent mee betrokken was. Een ‘opvoedkundige impuls’, zoiets moet het zijn geweest, waarvan ik nu pas zie hoezeer deze gelukt is.

Terug gekomen uit het bos, rook het wéér vaag naar gas in mijn huisje. De geiserman kwam en ik hoorde hem hardop zeggen: ‘je bent me er eentje, boefje!’. Zijn hoofd weggedoken achter de kastddeur mét het geluid van schroeven en draaien, dus het kon niet zo zijn dat hij even mobiel aan het bellen was, met zijn zoontje ofzo. Bleek dat hij alles waarmee hij bezig was, ‘boefjes’ noemde. Ik vond dit zó schattig, deze persoonlijke verbinding met het spul om hem heen.

Dezelfde sfeer vind ik terug bij Extinction Rebellion waarvan ik een vergadering bijwoonde en op deze avond een Zoom-meeting, voor een briefing van een actie die binnenkort op stapel staat. Ik merk dat ik zelf af moet van mijn vage vooroordeel, duidelijk gevoed door de media en ook de politiek. Dat het gaat over de linkse vleugel van de complotdenkers, die geen vertrouwen meer hebben in de overheid, mensen die op het punt zouden staan van radicalisering. ‘Klimaatdrammers’…‘een stelletje gekken die op de snelweg gaan zitten’, hoorde ik Rutte in een tussenzin zeggen. Ik zie allemaal zeer betrokken en eerder zachtaardige mensen. (Ook Carice van Houten heeft zich aangesloten, meldt ze aan Halina van Reijn, in hun podcast MAN UP, Carice en Halina.) Waar het bij de ‘check-in’,  het voorstellingsrondje dus, gewoon is dat je zegt wat je vóelt, niet wat je werk is of ander apen-trommelgeroffel op de eigen borst. Er zijn nieuwe flyers en een boekje uit, waar rebellen vertellen waarom ze actief zijn geworden. Wetenschappelijk  is bekend, dat wanneer 3,5% van de wereldbevolking actief aanwezig is in de openbare ruimte , dat voor een politiek kantelmoment zorgt. In Nederland zijn dat 600.000 mensen. 

Sorry, voor de eventuele overlast het kan even niet anders, is de toon. 

PS:

Ook Olga Zuiderhoek heeft zich aangesloten. Bij Khalid & Sophie vanavond,  liet ze beelden zien van rebellen op de A12, gecombineerd met musici in de studio, die muziek uit de zevende van Beethoven spelen. Op die dag speelde een orkest dit in de buurt van de snelweg,  ter ondersteuning van Extinction Rebellion.

Dagfoto’s

 De sporen van herten in het zand.

En de héél kleine witte bloemetjes in de zon.

Zondagse mijmering (2). What is home, mum?

Alle cultuur is irrationeel, een kwestie van gevoel, smaak, ervaring, traditie. Dat geldt ook voor alle religie. Elk mens wordt ergens ingeworpen, je kunt zelf niet kiezen wat de dingen zijn waartoe je je hebt te verhouden. Ga je mee, in dat wat je meekrijgt van huis? Breek je, kies je andere paden of doe je daartoe tenminste een poging? De vraag daaronder, waar je een antwoord op probeert te vinden is veel dieper, zit veel dichter op je huid. In de graphic novel van Saba Khan, een tweede generatie Pakistaanse immigrant die leeft in Oost-Londen verkent zij alle  hoeken en gaten omtrent deze vraag: ‘What is home, mum?’ ook de titel van het boek. Hierboven zie je haar als jonger meisje, toen ze nog net geen hoofddoek hoefde te dragen, in gesprek met haar oom. Godsdienst en cultuur en verbeelding met elkaar verweven.

En dan is het de gewoonte dat je een hoofddoek gaat dragen…Je ontdekt dat je daarmee een buitenbeen blijft in de westerse samenleving. Ook nog als vrouw, die architect wil worden. Hoe nu verder, wat past bij je? … Waar en hoe ben je werkelijk thuis? Een levenslange zoektocht. 

En toen zag ik voor de derde keer de film A.I. van Steven Spielberg. Dat jongetje dat dus een robot is, is het personage waarin ik mij het allerbeste kan inleven. Het is de enige film waar ik vanaf het begin op het puntje van mijn stoel zit, terwijl iets in mij het tegelijk niet kan aanzien. Vanaf het begin krijg ik al bijna tranen in de ogen.  Dit is het moment dat hij weer wakker wordt, na 2000 jaar onder het ijs gelegen te hebben op de bodem van de bevroren atlantische oceaan bij New York. Er zit maar één programma zuiver in hem, zonder menselijke zwakheden of valsheid: Dat hij houdt van zijn moeder, onvoorwaardelijk. Maar die menselijke moeder heeft hem ooit in het bos achtergelaten en hij denkt dat dit komt omdat hij een robot is, geen echt, menselijk jongetje. Dit beeld kán eigenlijk helemaal niet. Je ziet het verlangen naar liefde in zijn bevroren gezicht, zoals appelbloesem besproeid wordt met water, en daardoor uiteindelijk toch vrucht kan worden.

Pure liefde. Niet aangetast door de wormen van het kwaad, het menselijk tekort…Als hij nou een echt jongetje wordt, dan zal zijn moeder weer van hem gaan houden…Dus hij ging op zoek naar de blauwe fee, die van Pinokkio een echt jongetje heeft gemaakt en hij denkt haar gevonden te hebben. Het is als sprookje aanwezig in het pretpark op Coney Island. Hij weet niet dat het 2000 jaar later is, er bestaan geen mensen meer, er is alleen maar A.I. 

Die A.I. , die is blijven voortbestaan in bewegende lichamen, tappen de herinneringen uit het robot-jongetje, maar het ziet eruit alsof hij gezegend wordt. Hij ontwaakt in het huis waar hij ooit leefde, met de geluiden van toen. Hij denkt dat hij weet wie hij hoort: Mama! roept hij. Einde film. En jij keert weer terug naar die ene vraag: Wat is thuis, mama?

Ogen open en dicht. Natalie Merchant en Walt Whitman

Waarschijnlijk was het toch teveel van het goede: Twee dagen achter elkaar meer dan 60 kilometer fietsen, waarvan één dag met zware tegenwind en de derde dag mijn ‘staaroperatie-borduurwerkje’ af willen maken, gedeeltelijk van oud garen wat ik nog had. Dus de hele dag turen op de kruistekentjes en naald en draad. S’avonds al, voelde ik mijn ogen branden. En de volgende ochtend voelde ik hoezeer er ‘iets in mijn ogen’ zat. Veel meer dan ooit tevoren. De kunstlenzen natuurlijk en je mag niet wrijven, je eerste neiging. Dus ik dacht: ik geloof dat ik vandaag voornamelijk maar mijn ogen moet sluiten. Wat doe je dan? Muziek luisteren is dan de enige optie.

Dus ik zat ineens in het leven van Natalie Merchant(1963). Ik kende haar niet maar werd getriggerd door een interview in NRC met de kop, dat het moed vergt om lief te hebben. Ik zag haar eerst in huidige vorm, een grijzende vrouw, net iets jonger dan ik zelf ben en daarna jong en huppelend met lang bruin haar op een podium. Ik beluisterde haar eerste solo-album ‘Tigerlily’ uit 1995. Heel handig, op haar website kun je door de beginletter in te typen van een liedje dan de lyrics simultaan erbij lezen, terwijl je luistert. Af en toe dus éven mijn ogen opendoen en door de ooghaartjes kijken. Ik vond deze video, waar ze tussen heel jong en oud is. Ze zingt The Letter, hier het laatste gedeelte. Want in het liedje zit misschien het recept van ‘lief-hebben’: de mooie dingen onthouden en koesteren, niet verbitterd worden omdat de ander je teleurstelt of zelfs verlaten heeft. Zó begint dit liedje: als ik je een brief zou schrijven, zou deze vol verwijt en verbittering zitten…om dan vloeiend verder te gaan in: nee, toch niet.

Haar liedjes zijn allen zeer gelaagd, als poëzie of kleine verhaaltjes. Vaak vanuit het perspectief van degenen die het moeilijk hebben op de sociale en economische ladder. Vanochtend bleek ze twee uur geleden haar nieuwste album ‘Keep Your Courage’ op YouTube gezet te hebben, met de songteksten. In dit album komt 26 keer het woord ‘liefde’ voor. Deze kan ik vandaag dus gaan beluisteren, want ik voel mijn ogen wel iets minder, maar ze roepen toch om rust. Dit liedje is een ode aan de zeer invloedrijke dichter Walt Whitman. Niet alleen in de Amerikaanse cultuur, maar ook voor mezelf. Voor het eerst gelezen in mijn puberteit: Leaves of Grass’. Een hele reeks gedichten, als liederen, waar hij het kleine en het grote in de natuur, het universum en zichzelf viert. ‘I celebrate myself’, zijn de beroemde beginregels. (En uit ‘Songs of Innocence’: To see the World in a Grain of Sand /and a Heaven in an Wild Fower/ Hold Infinty in the Palm of your Hands/  And Eternity in an Hour. O, nee! Bij nadere inzien, met gesloten ogen: Die laatste vier regels zijn van William Blake. Maar ik laat ze hier toch maar staan: ze komen uit dezelfde ervaring.) Natuurlijk werd Whitman in zijn tijd van narcisme en ketterij beschuldigd. Maar voor mij gaat het om dat wat ik uiteindelijk ‘Het geheim van het leven’ noem. Die enorme levenskracht, vitaliteit, waar alles tot in de kern gevuld is met liefde. Sommige noemen het ‘Het Leven’ of  ‘Energie’. Anderen noemen het ‘God’.