Reisdag(en)

Nu dacht ik, toch nog net vanuit New York op één dag Nijmegen te bereiken, ondanks de gemiste aansluiting in London Heathrow. En nu kom ik er achter dat het in Nederland één uur later is… Dus dat betekent weer vijf uur wachten op Schiphol, alvorens de eerste trein gaat, die er dan ook nog eens meer dan drie en een half uur over doet, in plaats van de gewoonlijke anderhalf uur, overdag.

De vliegreis was met Delta met New Yorks personeel, dat kon bijna niet anders. Geen enkel totaal wit mens, allemaal met een kleurtje, de ene gemengd met zwart bloed, anderen met Caraïbische bloed, met Chinees bloed en een kleinere man met donker haar, die Russisch bloed zou kunnen hebben, weet ik nu. In de hectiek van de overstap bleek er een hele groep te zijn die naar Amsterdam moest, en daar stond ik dan ineens weer klein te wezen in de transferbus tussen Nederlandse mannen en vrouwen. Die bus reed in achtbaankronkels, zonder enige logica, zo leek het, over de luchthaven met,voor een deel dus, gestresste passagiers, die hun aansluiting nog hoopten te halen.

Ik dacht aan mijn nichtjes, met hun gemengde bloed: dat zij er last van hebben dat aan hen gevraagd wordt waar zij vandaan komen, terwijl ze in Nederland geboren zijn en hun beide ouders ook. Wat een bevrijding zou het voor hen zijn om in New York te wonen! Elk gesprekje dat ik gevoerd heb, begint met de vraag waar je vandaan komt. Als ik dan ‘Nederland’ zei, was de vervolgvraag waar of hoe lang ik dan in New York woonde. Ook het Amerikaanse Engels dat iedereen in de openbare ruimte met elkaar spreekt, is dus gevuld met accenten,  waardoor mijn aardappel-Engels niet opviel. De enige keren dat de vraag werkelijk naar het lánd was, waar ik vandaan kwam, was bij het laten zien van de ‘Go-City-pas’, een kortingspas voor toeristen bij musea en de fietsverhuur. 

Delta Airlines liep dus met een grote stoet mee op de Pride. Geen loze belofte: In hun welkomstfilmpje droeg de woordvoerder, een gemengd mens met wit en zwart bloed, een oorbel als een diamantje in zijn oor, en degene met de ‘gay-dar’, weten dan genoeg. Op het strand las ik twee Joodse kranten, die je gratis kan pakken bij het metrostation. Tja, en dan lees je in de ingezonden brieven en artikelen weer die ‘gezonde’ afkeer tegen al die deviantie  van de Pride-maand in NY en hoe belangrijk het is dat de Joodse gemeenschap elkaar moet blijven ondersteunen om hun jongeren weerbaar te maken. In een artikel over de joodse nederzettingen in Israël: wij planten bomen van vrede, de Palestijnen halen ze weer weg, ze zaaien haat, maar haat maakt niet gelukkig. Alles doorspekt met de spreuken van ‘wijze’ rabbijnen. Gelukkig was de centrale synagoge wél aanwezig op Pride; het betreft hier zéér orthodoxe Joden.

Enfin. Over dik een uur vertrekt het vliegtuig naar Amsterdam. De hele dag rustig op een stoel zitten, wat wegdommelen, podcasts beluisteren, wat lezen…Ach, mijn lichaam vond dat ook wel bést zo, die heeft zich een maand lang elke dag versleept van het ene in het andere. En nu dus nog een halve nacht op Schiphol. Maar het is korter dan die hele nacht op de vlieghaven van Chennai in India, toen ik onverwacht het land niet mocht verlaten en geen idee had hoe dat verder zou gaan. Ik heb vlieghavens eigenlijk altijd wel een leuke, prikkelende omgeving gevonden: al die mensen van over de hele wereld een  kort moment bij elkaar, om daarna weer uit te zwermen. Al zou een warme douche en languit op een bed liggen, nu ook wel fijn zijn.

 Nog een laatste blik op de kamer waar ik een maand in vertoefd heb, de straat bij de bushalte. In Queens verwees een jongen mij naar de metro, niet naar een vervolgbus. Ik wist al van deze optie, maar niet dat een metrostation van deze blauwe A- lijn vlakbij was. Een andere jongen bood uit zichzelf aan om mijn koffer de stijle trappen de ondergrondse in te dragen, wát een snelheid en kracht!…hij liep weer naar boven, maar ik zag hem iets later, terwijl ik wachtte op de ‘train’, bedelen…Er is nog heel veel te ontdekken in NY, met gemak zou ik er jarenlang weer andere indrukken kunnen opdoen. Maar voor deze maand en de ontdekkingen van dé stad der steden, ben ik dankbaar.

De laatste dag

 Mijn laatste dag beleeft als een kleurig stripboek. Een slenter-en mijmerdag; zoals dat heet in mijn persoonlijke jargon. Mij bewust dat elke stap hier in dit dynamische New York een andere sfeer kan opleveren. Om elke hoek kan het weer anders zijn.

In Williamsburg een doodstille wijk en alles in het Hebreeuws, mannen die van het een naar het ander liepen.

In een verlaten havengebied terechtkomen met een muur van containers, in de verte de skyline van Manhattan en dan is er ineens een soort van begraafplaats/strooiveld voor mensen van de marine.

In een voedselmarkt terechtkomen, afgeladen met lekkernijen; sushi voor de lunch. Langs een gemeenschapstuintje komen.Onder de Manhattanbrug schuilen voor een plotseling regenbuitje. De sfeer van oude pakhuizen, vergane handel van vroeger en nu.

Héél lang mij op een bankje koesteren in de zon, zolang dat ik de enscenering voor mij steeds zag veranderen. Kijken naar het water, naar de Brooklyn Bridge en die skyline van New York, waar ik nu een maand naar binnen heb kunnen gaan. En daarna op de Brooklyn Bridge, dat plekje groen aan het water, in de verte zien.

 

Onverwachts (de hele dag was onverwacht en niet gepland) langs een park( Cadman)  gekomen, waar ik de tweede dag ook in terecht was gekomen. Nú weten wat Juneteenth is en de poging van Parc & Recreation om daar in elk park in New York een plek voor vrij te maken, zodat het zichtbaar wordt. En Chinatown bleek maar een straat verwijderd, als je een trap afdaalt naar de straat, een flink stuk voordat de brug bij het park van het stadhuis eindigt.

Ja! En zo liep ik toch Manhattan binnen over de Brooklyn Bridge: niet op mijn eerste dag, maar op de laatste. Mijn koffer is al grotendeels gepakt, morgenochtend nog even naar zee. Ik kwam ook nog aan in het Walt Whitmanpark, aan de voet van de brug. Die gaf mij een mooi citaat, gebeiteld in een witte cirkel.

Brooklyn Bridge. Rondom het rampgebied

Voor het eerst een dag dat ik de toeristen kon herkennen tussen de New Yorkers. Fototoestellen in de aanslag en allemaal aanwezig in een klein gebied. De onderste punt van Manhattan heeft allemaal attracties die prima op één dag passen: Wallstreet, The City Hall en het 9/11 Memorial  én de Brooklyn Bridge. Mensen lopen er in een constante stoet overheen. Het was mijn oorspronkelijke plan: via Brooklyn over de brug voor het eerst wolkenkrabbers zien en Manhattan in wandelen. Per ongeluk ging dat anders.  Eindelijk! Nu liep ik er! Maar op-en-neer vanuit Manhattan en ik heb op een bankje mijn maand in New York overdacht en een cijfer gegeven: een 10, dus.

Ik at een hotdog tegenover de plek waar Amerika als natie is begonnen omdat George Washington, de eerste president, daar zijn handtekening zette en op het balkon verscheen. Ik at Indiaas streetfood in een parkje dat geheel nieuw moest worden aangeplant, omdat hier de brokstukken van de Twin Towers zijn gevallen. Aan de jonge aanplant eromheen, de boompjes zijn dus pas ongeveer twintig jaar oud, en de straten die zijn afgezet, er rijden daar dus geen auto’s, zag ik nu precies tot waar het puin gekomen is. 

Veel toeristen willen een foto bij een grote stier, die aan het begin van Broadway staat. Er staat een lange rij wachtenden. Het grijpen van de ballen moet geluk brengen.

Maar dit beeld zei mij meer. Het is heelhuids uit het puin te voor schijn gekomen en was er al vóór 9/11, geplaatst in de tachtiger jaren: een zakenman in het financiële hart van Manhattan. Hij heeft de ramp als het ware overleeft, met wel wat schadeplekken. Zoals New York ook weer is opgeveerd. De vitaliteit van de stad en haar inwoners hoort, denk ik, écht bij het DNA…Een heel hoog percentage van kunstenaars, filmsterren, de intelligentsia en rijken van de aarde op een klein oppervlakte, die er ook allemaal gebaat bij zijn om hun stad leefbaar te houden. Én Immigranten van over de hele wereld. Misschien is iedereen over het algemeen zó vriendelijk omdat ze allemaal denken: Ik ben hier gast, mijn familie is hier gast: wat zijn ze allemaal aardig, laat ik dat zelf ook maar zijn. Zélf heb ik nog nooit zoveel ‘sorry’ gezegd als in deze maand en je hoort het, naast de vele talen, ook de hele tijd om je heen. Elke aanraking in de metro, als een hond te dichtbij je komt, en iedereen wil een ander voorrang geven.

Ook deze kerk raakte mij. Het is de oudste kerk van New York, zonder enige restauratie of renovatie; ongeschonden in de oorspronkelijke staat, en staat vlak naast het vroegere rampgebied. Het is niet beschadigd door de meer dan honderd jarige oude boom die erbij staat. Na de ramp was het direct een plek van rust en troost voor alle nabestaanden en wanhopigen, zoekend naar familie. En tijdens de opbouw, de koffie- en pauzeplek van alle werknemers. Er hangt een oud schilderij met daarop het eerste ontwerp van het wapen van Amerika, die de eerste aanzetten van de vlag en een arend bevat. Dat was dus bijna een kalkoen geweest, in plaats van een adelaar, die suggestie is indertijd wel gemaakt. Dat de bomen eromheen deze plek hebben beschermd, dat vind ik wel mooi.

Wandelen. West Side Story

 Het regende hard, maar het was droog, toen ik uit het Guggenheimnuseum kwam. In Central Park rook het naar de bloesem van de es. Opnieuw een regenbuitje, maar ik bereikte via sjieke Upstairs-Downstairs  huizen, uiteindelijk droog, het Lincoln Center, dé plek van de opvoeringskunsten: balllet, orkest, toneel en theater zetelen daar en hebben daar hun podia. Hier stond eerder de wijk waar West Side Story zich afspeelt en is opgenomen. Nu herinnert de ‘Leonard Bernstein Pl’ daar aan. Nog steeds zijn er rijen huizen eromheen, die nog wel uit die tijd komen.

Ik zie een hogere concentratie aan witte mensen. Voor het eerst weer een lange witte vrouw, die haar hond uitlaat. Kan ik alvast weer wennen aan West Europa.

S’avonds was er weer film in Bryant Park. Nu niet op het grasveld, dat was nog nat van al die regen, maar op een stoeltje eromheen. Onder dit grasveld ligt overigen het boekenbezit van de Public Library, dat eraan grenst. Ik geloof dat er nieuwe kinderstoeltjes en tafeltjes zijn toegevoegd, ik heb ze nog niet eerder gezien, net als  een vrouw in burka.  Nog even bewust genieten van New York in de avond, vlakbij Times Square…ja,het afscheid nemen is al een beetje begonnen…

The Solomon R Guggenheim Museum

Ik ben nu geneigd om te zeggen, dat dit het mooiste moderne gebouw is op de wereld dat ik ken: het Guggenheimmuseum. Frank Loyd Wright is de architect.

De grote tentoonstelling in de rondgang van GeGo; Measuring Infinity, versterkte deze ervaring. Geen woorden meer.

Pride 2023

New York kán zich dus wel helemaal vullen met mensen. Op Pride 2023. Fantastisch om meegemaakt te hebben. Het thema was: Strenght in Solidarity. De parade liep vanaf de fifth street, door 8 Avenue, langs de Stonewall Inn en eindigde in een straat  daarboven. Het grootste deel bekeek ik met uitzicht op de Empire Statebuilding. 

Heel Greenwich Village en omstreken bomvol met mensen. Het deed mij aan de Vierdaagse denken, maar dan vele malen groter: de parade had het karakter van een mars, met af en toe een praalwagen. Trouw dus aan de oorsprong: je uitspreken dat je er bent en nooit meer weggaat. Elk segment van de samenleving van New York was vertegenwoordigd. Op de markt, waar ik in de ochtend was, een hele straat vol organisaties uit de gezondheidszorg, die ook op de parade hard werden toegejuicht. 

Ik keek in een kraampje met biseksuele comics. Een meisje erachter zei: There are many ways of being bisexual. ‘I know’ antwoordde ik. Zij moest lachen. Gedurende de hele dag wenste iedereen elkaar: ‘Happy Pride’. 

De Amerikaanse vliegtuigmaatschappijen hadden praalwagens: Delta en United, maar ook daar leek het er meer om te gaan , om te laten zien hoeveel personeel ervan LHBTQ+ is, hun stoet was eindeloos. Ook de advocatuur was er, de bibliotheek, de parkwachters, het onderwijs, de vuilophaaldienst. Ik heb geen wandelgroep ‘politie’ gezien, maar die liepen overal op straat vriendelijk te wezen. 

Verschillende kerken, de centrale synagoge van NY en meerdere joodse organisaties,  het boeddhisme…géén islamitische vertegenwoordiging. In heel New York ben ik ook maar enkele kleinere ‘moskeeën’ tegengekomen: een groot woord, het waren meer gebedshuizen. Ik las op een bord dat de Presbyteriaanse kerk, nu héél duidelijk aanwezig, ook middels het uitdelen van vlaggen, waarvan ik er dus eentje mee naar huis neem, al in het derde jaar na 1970, de mars ondersteunde. Mooi: een man vierde zijn 50ste deelname, een vrouwenstel hun veertigste keer.

Daarna even bijkomen aan de waterkant, waar Greenwich Village op uitkomt; ‘Watching the River Flow.’

Aan zee

 

Ik had wel zin in een dag helemaal ‘niks’, alleen het geluid van de branding. Maar de weervoorspelling was: regen. Ik ging tóch: de zee is dichterbij dan Manhattan, vanaf mijn kamer. Dit had ik niet eerder meegemaakt: vochtig en warm, windstil; er hing mist en die voelde als warme stoom. Het klaarde op én er vielen af en toe dikke druppels. Ik liep uiteindelijk heen en weer: van zee weer naar de boulevard en de winkeltjes weer een straat verderop  daarachter en ontdekte nog een sjieker gedeelte van Brighton Beach met  dure, luxe winkels met grote voedselbuffetten en ik hoorde alleen maar Russisch om mij heen.

  

De sfeer in Brighton Beach is die van een rustige enclave, ‘Klein Odessa’, waar arme en rijke Russen prettig samenleven aan zee en het is maar een steenworp, een strandwandeling,  verwijderd van het schetterende Coney Island, met haar grote pretpark, waar de New Yorkers van oudsher hun vertier zoeken.

Ik kocht een paar T-shirts, eentje met ‘I❤️NY’ daar kan ik mij helemaal in vinden, en at voor de lunch een soort van koeken: oliebolachtig maar gevuld met vlees en ei. Die ik wilde was net op, het zou vijf minuten duren en haar man kwam uiteindelijk met gloei hete nieuwe uit een keuken uit het woonhuisje erboven en zij steunen Oekraïne, dus.

Op de boulevard zijn er langs de hele kustlijn met regelmaat openbare wc-gebouwen. Buiten viel het mij al op: bij deze stonden plantenbakken en binnen was ik helemaal verrasd: het was helemaal aangekleed en versierd, vol bemoedigende teksten. Een oudere zwarte vrouw was bezig met een schoonmaakemmer. Did you do this? vroeg ik. Zij knikte. It is beautiful! Zij dook weg achter een deurtje. Ik had graag een praatje met haar gemaakt…

Uiteindelijk was ik niet weg te slaan en bleef tot laat in de avond en haalde daartoe goedkoper eten, niet van de luxe buffetten, maar bij het kleine, mij al vertrouwde ‘Exquisite Foodland’, zoals er op hun gevel staat. Daarna de strandwandeling naar Coney Island. Daar is een lange pier gebouwd, tot ver in zee. Op het uiteinde waren er hengelaars. 

Wat is New York toch fantastisch: zoveel goedverzorgde parken, stoeltjes met tafeltjes en bankjes en bloembakken, waar het ook maar mogelijk is, geen stukje grond is onbenut en nergens is het tegelijk echt druk, de sfeer is overal relaxed.