Fotosessies o.a op de heuvel

De laatste groep van ruïnes die ik nog niet bezocht had; boven de actieve tempel. Ik begon bij Ganesh, uit één grote rots gehouwen.

Ik zat opnieuw op een terrasbank, zoals men in de 15e en 16e eeuw ook de hele omgeving kon rondzien. Het kleine dorp Hampi met gele watertanken is nu een visuele dissonant.

Ik zat in alle rust, alleen wat vogeltjes en het tikken van een hamertje door… één van de drie mannen die met een laddertje her en der wat werkzaamheden verrichten. Met mijn rug tegen een pilaar; de eerste rustpauze.

Er kwam een groepje vriendinnen bij, die vlak voor mijn neus uitgebreide fotosessies gingen maken. Ze kwamen uit Karnataka, waren hier één dag, met de nachtbus weer terug. Zo grappig dat eentje zou duidelijk lesbisch was. (Lijkt me…)

Ik zag Hanuman de apengod en opnieuw een massieve olifantsgod; Ganesh, dus.

Mijn vierde (!) rustplaats, tevens lunch en siëstaplek was in de Krishnatempel. De stilte was weldadig.

Vlak voor de stilte deze familie die graag wilde dat ik een foto van hen maakte.Dat deed ik, ze waren helemaal enthousiast en wilden al weglopen, en toen vroeg ik hen of ze dan ook een foto van mij wilden maken, met dit resultaat:

Dit was de helft van de dag; hier laat ik het even bij.

Een avond in de tempel

 

Absolute rustdag

 Gisteren, na de heel warme wandeling, het was 37 graden, twee ijsjes gegeten, puur omdat je denkt dat iets ijskouds echt nodig is voor je lichaam, meende ik honger te hebben. Ik plenste heel veel kannen koud water over mij heen, lekker op bed opdrogen onder de ventilator en klaar was ik. Links het straatje uit, twintig stappen en dan weer naar rechts, honderd meter verder ofzo.

Ik was weer van plan om een Thali te eten, met een lassi. (Tezamen 240 rupee; €2,30) Toen ik zat verdween plotsklaps mijn eetlust. Ik dacht: mijn lichaam is nu veel te moe om een zware maaltijd te verteren, die wil gewoon wéér een koude douche en veel water drinken. Dus ik at alleen een geroosterde sandwich, met aubergine, wat champignons, één olijf, gesmolten kaas, wat tomatenpuree. Zo’n zelfverzonnen maaltje, als ik in mijn boshuisje maar een paar ingrediënten in huis heb.

Maar het was genoeg en terug, na heel veel slokken water en een koel lichaam, viel ik meteen in slaap.

Dus nu ben ik als brunch die Thali gaan eten. Het was al vroeg in de middag en alweer zo warm, dat het meegenomen water lauw, nou eigenlijk wárm werd, in het flesje. Ik at alles op, dicht tegen de ventilator aan, en maakte van de curd, yoghurt dus, met water nog meer lassi.

Ik hobbelde weer terug naar mijn kamer, weer plenzen koud water over mij heen, onder de ventilator op bed liggen. Vanavond, als de zon onder is, zal ik me weer eens naar buiten begeven. Dit is een absolute rustdag.

Warme wandeldag; baden, festiviteiten-podium, de olifantstallen

Het huidige Hampi heette Viyayanagara en was zeer welvarend, al in het begin van de15e eeuw. Er waren een half miljoen inwoners en het was toen de tweede grootste stad van de wereld, na Peking. De Portugese reiziger Domingo Paes meldde dat de stad hem net zo groot leek als Rome en hij vond alles er prachtig uitzien.

Er zijn nu twee groepen van ruïnes: aan de rivier met de twee grote tempels aan weerszijden aan de oever en landinwaarts, meer dan vier kilometer verder, waar de koninklijke hofhouding en de adel woonde. 

Gisteren ben ik daarnaartoe gewandeld en heb alles bekeken. Dan zie je overal in de groene vruchtbare omgeving, ook kleine bouwwerkjes. Alles heeft de tand des tijds niet overleeft. Maar ook van de paleizen is weinig over.

Dit zijn vrouwen die ik s’ochtends vroeg rondom 8.00 aan het werk zag tussen de ruïnes, terwijl ik zelf weer een rustpauze had, op de plat gemaakte stenen muur van zo’n ruïnemuur. Op hun hoofd een tas met de pannetjes van de lunch, een thermoskan, waterflessen, een doek om op te zitten en liggen. Veel te zien hier, waar werkzaamheden worden verricht.

Zelf ook veel rustpauzes gehad. Zoalsbij een achthoekig zwembad. Wat moet dat indertijd een waar lustoord zijn geweest, in de toen ook aanwezige hitte.

Vlakbij een groots hoog podium dat een uitzicht bood op de hele omgeving, was er ook een

trapbad. Gemaakt van een andersoortige steen dan het graniet, dat in de omgeving te vinden is. Speciaal hiernaartoe gebracht dus. Het water werd via een slimme bovengrondse goot en ondergrondse wateraderen hierheen gebracht.

Er waren ook stallen voor de olifanten. Zo’n massief bouwwerk uit de 15e eeuw, trotseert de tijd:

Bij het begin van de wandeldag, net buiten het dorp deze tempel, met binnen een enorme Ganesh, uitgehouwen uit één rots. 

Langs de rivier Tungabhadra

 ‘My uncle expired ten days ago, so now we are doing puja’, zei deze man. Die is leuk om erin te houden. Je houdbaarheidsdatum is afgelopen. Stel je dat in de Nederlandse cultuur voor. Een oom sterft en dan ga je met familieleden naar de rivier om je onder te dompelen; een reinigings- en zegenritueel voor je oom.

Hij was er met drie andere mannen, waarvan een gehandicapt aan een been en die werden één voor één met de scooter weer naar de tempel gebracht; hij zelf ging lopen, dat is ongeveer vijf minuten.

Aanvankeljk was het druk, veel mensen waren zich in de rivier aan het wassen. Maar rond twee uur was er niemand meer en kon ik nog net een glaasje Chai krijgen. Ik was de laatste klant en zag haar alles opruimen. Het riep wijkcentrum-herinneringen op; hoe ik jarenlang ook de boel weer aan kant maakte rondom de bar. Ergens gaf me het een groot gevoel van voldoening dát ik dit zo lang heb gedaan.

Haar dochtertje deed onderwijl een spelletje op de telefoon.En toen vertrokken ze, met handkar en al.

En bleef ik alleen over, iedereen weg op het hoogtepunt van de hitte van de dag. Ik lag prima op de bank die in feite ruïne-steen was. Haar stalletje, van bamboestokken en een dak gevochten van palmbladeren, maakt handig gebruik van enige ruïne resten.

Ik kreeg gezelschap van een hele groep apen. Die zochten wellicht ook schaduw in de tempel ruïnes.

Na de ergste hitte, zocht ik verkoeling bij de rivier.

Het is er zó vredig. Heel veel verschillende vogels, kleurige kleintjes die in de papyrusplanten fladderen, witte kraanvogels, kleine ibissen (?), zwart-witjes die op de keien foerageren, denk ik, naar kleine insecten, tortelduifachtgen, rode libellen, visjes die even uit het water opspringen, enzovoort. Ik doe geen moeite meer om dat op beeld te krijgen, want ik ben telkens te laat.

Het is ook alsof de tijd een beetje is stilgezet. De rivier Tungabhadra stroomt hier al eeuwen en zal door de grote rotspartijen niet veel van aanzien zijn veranderd. Vroeger deed men hier al de heilige rituelen, nu nog steeds. Ook al rijdt je nú geruisloos weg in een grote dure auto. En zijn de tempels als staketsels geworden.

Liep daar nou een wilde hond, die ook nieuwsgierig was naar mij? En is het een ibis, daar op die rots?

En toen was er even een optocht die door de serene rust toeterde.

Tempels die muziek maken

Mijn onderkomen is nu in het oude familiehuis van Anantha, waar hij nu woont met Camille uit Frankrijk en zijn moeder. Van twee kamers hebben ze een airbnb gemaakt. Midden in het kleine dorpje, tegen de rivier aan, waar bananenbomen groeien.

Zo loopt hun straatje, naar de hoofdstraat. Camille woont er nu vier jaar en op mijn vraag of ze Europa niet mist, zei ze ‘soms’… het is niet altijd makkelijk…het vraagt tijd, ik oefen mij in geduld.’ Tot nu toe gaat ze elk jaar voor drie maanden terug. Maar als ze in Europa is, mist ze India ook.

Hampi is een grootse ruïne-stad nu, temidden van een apart landschap, met grote rotsformaties. Ooit in de 15e en 16e eeuw onderdeel van een zéér machtig en welvarend rijk.

Ik wandelde langs de rivier het oude pad dat toen er al was, met overal tempels. 

(Door meerdere ‘technische problemen’, ahum, kan ik nu geen collages maken. Waneer ik nog lang India moet blijven, zal ik misschien nog wel blogjes hierover maken, aan zee. Voor nu dus alleen korte berichten.)

Hampi staat mij bij door Moeder. Het behoorde bij het mooiste wat ze gezien had, ze had er ontzag voor het menselijk kunnen van gekregen. ‘Er is daar een tempel die muziek kan maken, hoe kwamen ze erop, hoe kan dat?’ 

Alle kleine pilaren bevatten tonen als je er zacht op slaat en elk cluster aan pilaren is een eigen muziekinstrument. Deze hoofdtempel mocht je niet in, maar in een van de andere tempels op het complex, deed een tourguide het voor. Elk pilaar heeft meerdere ribbels en ook die bevatten elk een andere klank.

Alles,van top tot teen, is ook nog eens bewerkt, vol symboliek, verhalen uit de Ramayana en losse individuen. Ik zat op een bank, waar vroeger de mensen ook zaten en dan lieten ze de verhalen op de pilaren op zich in werken.

Ja, ook op de pilaren wordt getrommeld.

En mensen houden van elkaar, mooi toch?