Pride 2023

New York kán zich dus wel helemaal vullen met mensen. Op Pride 2023. Fantastisch om meegemaakt te hebben. Het thema was: Strenght in Solidarity. De parade liep vanaf de fifth street, door 8 Avenue, langs de Stonewall Inn en eindigde in een straat  daarboven. Het grootste deel bekeek ik met uitzicht op de Empire Statebuilding. 

Heel Greenwich Village en omstreken bomvol met mensen. Het deed mij aan de Vierdaagse denken, maar dan vele malen groter: de parade had het karakter van een mars, met af en toe een praalwagen. Trouw dus aan de oorsprong: je uitspreken dat je er bent en nooit meer weggaat. Elk segment van de samenleving van New York was vertegenwoordigd. Op de markt, waar ik in de ochtend was, een hele straat vol organisaties uit de gezondheidszorg, die ook op de parade hard werden toegejuicht. 

Ik keek in een kraampje met biseksuele comics. Een meisje erachter zei: There are many ways of being bisexual. ‘I know’ antwoordde ik. Zij moest lachen. Gedurende de hele dag wenste iedereen elkaar: ‘Happy Pride’. 

De Amerikaanse vliegtuigmaatschappijen hadden praalwagens: Delta en United, maar ook daar leek het er meer om te gaan , om te laten zien hoeveel personeel ervan LHBTQ+ is, hun stoet was eindeloos. Ook de advocatuur was er, de bibliotheek, de parkwachters, het onderwijs, de vuilophaaldienst. Ik heb geen wandelgroep ‘politie’ gezien, maar die liepen overal op straat vriendelijk te wezen. 

Verschillende kerken, de centrale synagoge van NY en meerdere joodse organisaties,  het boeddhisme…géén islamitische vertegenwoordiging. In heel New York ben ik ook maar enkele kleinere ‘moskeeën’ tegengekomen: een groot woord, het waren meer gebedshuizen. Ik las op een bord dat de Presbyteriaanse kerk, nu héél duidelijk aanwezig, ook middels het uitdelen van vlaggen, waarvan ik er dus eentje mee naar huis neem, al in het derde jaar na 1970, de mars ondersteunde. Mooi: een man vierde zijn 50ste deelname, een vrouwenstel hun veertigste keer.

Daarna even bijkomen aan de waterkant, waar Greenwich Village op uitkomt; ‘Watching the River Flow.’

Aan zee

 

Ik had wel zin in een dag helemaal ‘niks’, alleen het geluid van de branding. Maar de weervoorspelling was: regen. Ik ging tóch: de zee is dichterbij dan Manhattan, vanaf mijn kamer. Dit had ik niet eerder meegemaakt: vochtig en warm, windstil; er hing mist en die voelde als warme stoom. Het klaarde op én er vielen af en toe dikke druppels. Ik liep uiteindelijk heen en weer: van zee weer naar de boulevard en de winkeltjes weer een straat verderop  daarachter en ontdekte nog een sjieker gedeelte van Brighton Beach met  dure, luxe winkels met grote voedselbuffetten en ik hoorde alleen maar Russisch om mij heen.

  

De sfeer in Brighton Beach is die van een rustige enclave, ‘Klein Odessa’, waar arme en rijke Russen prettig samenleven aan zee en het is maar een steenworp, een strandwandeling,  verwijderd van het schetterende Coney Island, met haar grote pretpark, waar de New Yorkers van oudsher hun vertier zoeken.

Ik kocht een paar T-shirts, eentje met ‘I❤️NY’ daar kan ik mij helemaal in vinden, en at voor de lunch een soort van koeken: oliebolachtig maar gevuld met vlees en ei. Die ik wilde was net op, het zou vijf minuten duren en haar man kwam uiteindelijk met gloei hete nieuwe uit een keuken uit het woonhuisje erboven en zij steunen Oekraïne, dus.

Op de boulevard zijn er langs de hele kustlijn met regelmaat openbare wc-gebouwen. Buiten viel het mij al op: bij deze stonden plantenbakken en binnen was ik helemaal verrasd: het was helemaal aangekleed en versierd, vol bemoedigende teksten. Een oudere zwarte vrouw was bezig met een schoonmaakemmer. Did you do this? vroeg ik. Zij knikte. It is beautiful! Zij dook weg achter een deurtje. Ik had graag een praatje met haar gemaakt…

Uiteindelijk was ik niet weg te slaan en bleef tot laat in de avond en haalde daartoe goedkoper eten, niet van de luxe buffetten, maar bij het kleine, mij al vertrouwde ‘Exquisite Foodland’, zoals er op hun gevel staat. Daarna de strandwandeling naar Coney Island. Daar is een lange pier gebouwd, tot ver in zee. Op het uiteinde waren er hengelaars. 

Wat is New York toch fantastisch: zoveel goedverzorgde parken, stoeltjes met tafeltjes en bankjes en bloembakken, waar het ook maar mogelijk is, geen stukje grond is onbenut en nergens is het tegelijk echt druk, de sfeer is overal relaxed.

MoMA. Birdman

Wolkenkrabbers in de wolken; regen, dus ik was de hele dag binnen in het MoMA. De uren vlogen er voorbij; mijn geest slaat een beetje op hol, bij zoveel moderne kunst. Ik zou veel kunnen zeggen, maar beperk mij tot Mark Rothko. Zijn werk roept sterke emoties bij mij op. Zelfs al zijn er meerdere mensen in de zaal, ik voel… Presentie. Ik zou daar rustig een hele middag bij kunnen zitten. En alle mensen worden er present, aanwezig; ze worden opgenomen in de sfeer, de ruimte die Rothko bewerkstelligt.

In de avond was het weer droog, dus ik kon naar Birdman (2014) in de openlucht van Alejandro Gonzales Iñárritu, met live de drummuziek van Antonio Sánchez. De laatste naam zei mij niks, de eerste deste meer, door zijn twee indrukwekkend films: 21 Grams en Babel. Ik herinner mij dat ik indertijd niet zo’n zin had in Birdman, het leek mij een genrebeuk. Ik vond het nu ook een gekke film, maar het heeft wél drie Oscars in de wacht gesleept. De volledige titel is: Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance) - Dus de diepgang zal ik een andere keer eventueel nog reconstrueren; mijn geest kon dit, na de dag in het museum, niet meer aan. 

Die vond het alleen maar leuk dat het zich in New York afspeelde, dat ik nu alles herkende, en dat ik daar zat, op het gras, in New York.

De plaatjes van vandaag

 

Greenwich Village. Islands

Washington Square blijkt hét park te zijn van Downtown Manhattan. Aan de ene kant is het omgeven door gebouwen van de universiteit en aan de andere kant begint Greenwich Village, dé plek waar van oudsher veel kunstenaars, schrijvers, zangers, filmmakers etc wonen. Het is alsof je er wandelt in een Europese stad, kleinere straten die bochten maken, veel woonhuizen, winkeltjes, cafés. Achter de markerende boog, begint Fifth Avenue. 

Ik had er een leuk gesprekje met een kunstenaar die al zes jaar daar staat, ook in de winter, en kan leven van de verkoop van zijn werk. Hij vertelde dat tijdens de pandemie het park s’nachts een ontmoetingsplek werd van jongeren, zoveel dat ze er vaak door de politie weer vanaf moesten worden gehaald. Het heeft er altijd wel een beetje naar marihuana geroken. Het is nu gelegaliseerd en de geur ervan was het eerst wat mij opviel. Ook klonk er gedurende de lockdown, overal in New York vuurwerk en lichtten er pijlen op, eerst dacht hij dat het alleen maar in zijn buurt was, maar toen bleek dat het bij al zijn vrienden zo was. Hij woont nu in East Harlem, dat was ten tijde van de pandemie twee weken lang dé plek, wereldwijd, met de hoogste besmettingshaard. In het eerste jaar van de lockdown ging elke week in Amerika wel een zwart mens dood door politiegeweld…Het resulteerde in protestmarsen over de Brooklyn Bridge, niet op het wandelgedeelte, maar daar waar de auto’s reden. De politie moest elke week de weg weer vrijmaken. De dood van George Floyd en de opkomst van ‘Black Lives Matter’ was dus hét moment en het gevolg van veel protest in de tijd ervoor. (Mij stemt dat optimistisch over Extinction Rebellion en het zitten op de A12. Op 9 September wil men het wéér doen en dan elke dag die erop volgt, zolang de overheid geen aandacht geeft aan de afschaffing van subsidie voor fossiele brandstof).

Hij vertelde ook dat vroeger het personeel in de metro ook geldtransacties deden, je kon gewoon een kaartje kopen bij het loket. Dat kan niet meer, alles gaat via machines. Begonnen in de lockdowntijd, maar de bonden hebben gepleit het zo te houden. Zo is ook het straatbeeld veranderd. ‘Het is je vast opgevallen, al die ‘schuren’ langs de straat bij café’s en restaurants, sommige héél bouwvallig, anderen heel sjiek. Allemaal gebouwd in Coronatijd, zodat men buiten toch kon doorgaan. Die mogen dus blijven, nu’. En hij bevestigde mijn ervaring over New Yorkers. Hij heeft eerder in zijn leven in o.a. Arizona gewoond en Californië, maar sinds 23 jaar in New York. Hij wil nooit meer weg. The most friendly people in the world. En iedereen is er, de wereld is aanwezig in New York.

En zo wandelde ik Greenwich Village in, natuurlijk ook op zoek naar de Stonewall Inn op Christopherstreet. Dé plek waar de LHBTQ+ beweging is begonnen in 1970, óók dus na het geweld van politie, bij een inval, als protest. In het parkje ertegenover waren muziekoptredens, als opwarmer voor de Pride van Zondag. Ooit begonnen als één mars, nu overal in de westerse wereld een dag vol feest en parades…en in New York is de regenboogvlag overal aanwezig.

Ik zag de plek waar de serie ‘Friends’ afspeelt, de straat van de hoes van een LP, waar Bob Dylan met zijn liefje liep en het café waar hij voor het eerst optrad, ik at mijn boterham in een binnentuintje van een kerkje. Ik zag het meest verfilmde huis met een soort van erker en ertegenover heeft Rosa Luxemburg gewoond met haar man. In de buurt de zwarte filmfamilie de Huxtables, helaas door Bill Cosby’s sexuele misbruik wel wat aan glans verloren, maar ik keek er graag naar. En in het smalste huis van de Village woonde de dichter Edna Vincent St Milley ( 1892-1950), open biseksueel met meerdere relaties, in het straatje erachter richtte zij een theater op. Ook Gary Grant heeft in dit huisje gewoond…Enzovoort. Het buitelt er van de bekende namen.

En toen maakte ik ook nog een zonsondergang mee over de Hudson, op het prachtig ontworpen park ‘Islands’ en het optreden aldaar van een jazzy zangeres met band (alles gratis en voor niks.) Ja…New York heeft wel mijn hart gestolen…Zucht.

Op de fiets

De Bethesda fontein in Central Park. Hiermee wordt het moment herdacht det New York voorzien werd van stromend vers drinkwater. Water: levengevend… de engel is het eerste werk van een vrouw in de publieke ruimte. Ze speelt al langer een rol in mijn verbeelding: voor het laatst in de Netflixserie Sense 8, maar het is, denk ik, begonnen in de prachtige serie Angels in America. De engel waakt als het ware over New York.

Maar zij staat met de rug richting het noorden van New York: Harlem, dat zo heet naar Haarlem, omdat Nederlanders zich daar als eersten vestigenden. Ik was op de fiets en ben tot de uiterste punt van Manhattan gegaan. 

Zoals ik op Terschelling ook altijd wandel naar de uiterste punten. Deze vergelijking is niet helemaal toevallig: Manhattan heeft ongeveer de grote van Terschelling, het is een eiland en de stad New York breidde zich later uit op Friesland en Groningen. Als het ware. Ik ben in New York, na wel bijna 30 jaar op een bijna rij in deze tijd, op Oerol te zijn geweest. Het gewoontedier in mijn brein maakt dit soort vergelijkingen. 

In Harlem eindigt de stad. Hier geen grote luxe wolkenkrabbers, maar hoge woontorens. Ineens is er graffiti, het is er slordiger in de straten, grote publieke scholen in het zicht. De mensen uit Puerto Rico wonen er: tussen 1950-1960 is een vijfde van de bevolking, 500.000 mensen,  naar New York verhuisd. En dan natuurlijk veel zwarten, al degenen met een slavernij verleden. De gospelkerken, met muziek die begon op de plantages, zijn wereldberoemd. Ik weet niet of het mij lukt, om daar vroeg voor op te staan. En of ik bestand ben tegen de lange preken die een meer dan drie uur durende dienst, ook bevat. Maar er zijn ook allemaal kleine kerkjes en geloofsgemeenschappen gesticht, wég van, en niet horend bij het establisment.

En dan ben je s’avonds weer aan de zuidzijde van Central Park, met al die wolkenkrabbers om je heen. Er werd voor het eerst dit jaar het Vegan Foodfestival georganiseerd, op elke Dinsdag. Toen ik er kwam waren kraampjes al uitverkocht en stonden er rijen voor anderen. Daar heb ik dan geen zin in. Ik ging in het gras zitten omdat ik vuurvliegjes zag rondvliegen rond die plek en keek uit, per ongeluk, op een tv-schermpje. Daar al die gruwelijke beelden uit de bio-industrie: kuikens door de schredder, biggetjes waar de staartjes worden weggeknipt, koeien en kalveren met stroomstoten, alles rood van bloed en op lopende banden…iets in mij vind dat ik daar toch naar moet kijken, juist omdat ik geen vegetariër ben. Ik eet een béétje vlees. Ik werd aangeklampt door een vitale vrouw van 74, die al 52 jaar geen vlees at en naar eigen zeggen dus duizenden dieren gered had…Dus dan heb je ineens weer zo’n gesprekje vol moralisme. Ik was een enviromentalist in haar ogen en ik kreeg een papier in handen vol cijfers, dat ik toch geen échte was, want ik deed dieren pijn. Zij bleek auto te rijden en ik zei dat we elkaar daarin dus tegemoet konden komen. Ze wist dat dit niet goed was voor het klimaat, maar ze deed het tóch, met mate.  Maar zo was het niet voor haar: ik vermoorde arme, weerloze dieren…

Enfin. Terug naar Harlem. Daar bezocht ik het iconische Apollo Theater. Alle grote zwarte wereldsterren maakten daar hun debuut, het theater is de geboortegrond van de Amerikaanse popmuziek. Het was maar zo’n klein theatertje, zag ik nu! Er passen 1500 mensen in. Ook Billie Holiday, die ik al ken vanuit mijn studententijd, heeft hier vaak opgetreden.

Tot slot, na een dag op de fiets, nog een wandeling door het zwoele New York. Hoe arm en rijk op zo’n klein oppervlakte samenleven, met zoveel culturen, vlak naast elkaar.

En hoe op de fiets, je bereik wel véél groter is. Want ik was ook nog ineens weer daar waar de Hudson is, ik zag de rivier stromen en genoot van bloemen en kunst in twee parken.

Nog even terug naar het Apollo Theater. Op YouTube kun je wel enige tijd zoet brengen met het bekijken van optredens. Deze is wel leuk, omdat je de binnenkant goed kunt bekijken. Ik kwam niet verder dan het halletje. 

 

De plaatjes van Juneteenth

De plaatjes van deze dag; de dag dat de laatste staat van Amerika, Texas, de slavernij afschafte op 19 Juni 1865. De dag die dus ‘Juneteenth’ heet.

Op Staten Island werd ‘Juneteenth’ gevierd, door het Family Enrichment Center; iedereen was welkom, er was gratis iets te eten en te drinken. Héél veel kinderen en hun moeders en enkele oma’s. ‘De ‘leiding’, schatte ik in, ging toevallig vlakbij mij zitten. Ik probeerde een praatje te maken met de vrouw die het eten uitreikte, wat deed haar organisatie?, maar ze zei: I don’t know nothing miss, I’m just celebrating Juneteenth. Bij de ingang een man die steeds zei ‘It’s free, it’s free en het kaartje op mijn IPad geen blik waardig achtte. Ik wilde bij hem checken, of ik op het goede adres was. Ik vermoed dat hij niet kan lezen. Ik zat riant in de loge-box van dit stadion, met uitzicht op Manhattan aan de overkant.

En toen was er film in Bryant Park, elke Maandagavond van Juni t/m Augustus, gratis en dit was het dertigste jaar. Dreamgirls. Over de zwarte muziekindustrie in Detroit, de roerige jaren van John Kennedy, met rassenrellen.Men applaudisseerde tussendoor, bij een mooi liedje, wanneer het publiek in de film ook applaudiseerde. De film paste wel bij deze dag.

 

En ach… ook zomaar wat mensen, die ik vandaag vast kon leggen. Er zijn hier véél mensen, die ik wel op de foto zou willen zetten, maar meestal gaat dat niet. Bij dezen wél.