Oerliedje: Before the Deluge

 Eindelijk! Weer eens een blauwe lucht bij het openschuiven van het gordijntje in de slaapkamer. Dat de lente in aantocht is, hoor ik ook aan de vogeltjes die verborgen zachtjes, verwachtingsvol, kwinkeleren.

Vlak voor het slapen gaan, dit oerliedje van Jackson Browne; Before the Deluge. Een liedje waarop ik mijn eigen levensprogamma maakte, zie ik nu, thuis in mijn tienerkamer met de platenspeler en de eerste kopjes thee, zelf gemaakt, warm gehouden op een theelichtje met daarin een waxinelichtje. Dát zou ik zijn, a dreamer. Ik zou niét degene zijn die zwichtte voor glitter, maar zicht houden op love’s bright and fragile glow…

En dan in het refrein: Let creation reveal its secrets by and by.

We leven nu weer in zo’n tijd dat de zondvloed dichtbij lijkt, zulke veranderingen gaande op het wereldtoneel en niemand weet hoe alles zal gaan uitpakken. Maar dit liedje zegt mij, dat dit gevoel er altijd al is geweest. Zoals al die protestliederen van Bob Dylan dat ook doen. Een fundamenteel besef dat de wereld in het geheel niet is, van wat wij er ten diepste over dromen. Iets in je die dan zegt: als ik  dit overleef, dan wil ik wel trouw zijn aan mezelf en meehelpen aan een nieuwe wereld. En dat trek je dan door tot in het heden: wat kan ik doen, wie wil ik zijn? 

Dit hele verhaal zit in dit ene liedje.

Ze zingen het een paar dagen geleden, Joan Baez an Jackson Browne, een beetje krakkemikkig, beide waren af en toe de tekst kwijt… Zeven jaar geleden zongen ze het ook samen, hij nog met donker haar, beide nog veel krachtiger. Dan zie je de tijd verglijden. En je kunt er niks aan doen, je lichaam wordt een  schim van wie je ooit was, langzaam vervaag je…Dit liedje gaat dus ook een leven lang met beide mee.

Nieuwe stadstuin

 Het viel me alleszins mee. De sfeer in mijn stadstuin is toch behouden gebleven. Al is de klimop weg, ik hoor vanochtend wel gewoon de musjes tjilpen en zag gisteren ook merels huppen. Ik kan in de zomer mijn hangmat nog ophangen. Het cement en beton bij de berging is niet aangetast, precies zoals ik al had gezegd.

Gisteren meteen de voortuin in gedoken en 4 uur lang de stammen een plek gegeven. (Wat een gesjouw en gerol!) Ook hier is de sfeer toch behouden gebleven, ook omdat de dikke stammen van beide bomen nog in de grond staan. Een voordeel is, dat er meer licht in huis zal zijn, nu er geen dik bladerdek meer is.

Ik vind het wel leuk, dat al die stammen er nog zijn. Dat geeft

 de tuin een beetje een bostuintje gevoel, ha, ha.

 

Ik tel vanuit mijn leesstoel bij het raam binnen, zes mussen die in de bruidssluier achter, aan de zijkant, aan het kletsen zijn.

Uitvaart

 Ik nam drie stenen uit mijn bostuintje en die ik ergens in het land heb opgeraapt, o.a van het strand, mee naar Nijmegen.

Ik plaatste ze op de graven van Opa en Oma, Ouders en Broer. Ik weet niet of ik het als positief ervaar, dat ik nu niet meer hoef te zoeken naar hun graven…Drie generaties van mijn familie liggen er. In het graf van mijn ouders is nog een plaats over, ‘daar kun jij wel bij’, zei Moeder. Dat geniet niet mijn voorkeur, maar als dit tegen die tijd het makkelijkste is, maakt het mij natuurlijk niet meer uit. Ik hoor dan altijd R. uit het wijkcentrum, die zei: ‘Gooi mij maar in de klikobak.’

Ik was er voor het afscheid van de vader van Schoonzusje. Een mooi afscheid, waar uitgebalanceerd meerdere soorten inkijkjes in zijn leven werd gegeven, afwisselend door beide dochters. Ook nichtje V sprak. Het ging over rouw en verdriet en een vriendin van S. zei meteen tegen mij, bij de koffie met goed gebak, dat ze helemaal ondersteboven en geraakt was daardoor, het kwam zó binnen en ze had gezien dat dat voor veel mensen zo was, ze zag mensen tranen uit hun ogen vegen.

De intensiteit die zij in haar woorden wist te leggen, raakte mij ook, terwijl ze tegelijk zei dat er juist geen woorden zijn voor verdriet en gemis.

De uitvaartbegeleidster, die dus niet veel had te doen, alleen de inleidende woorden en het nawoord, kwam bij de koffie naar mij toe. ‘Jij bent toch de zus van R.? Jij hebt toen toch ook gesproken?’ Dat ze zich het kon herinneren van alweer vier jaar geleden én even naar mij toe kwam, getuigt wel van haar professionaliteit, daar waren vriendin en ik het over eens.

Er was mooie muziek, wat langere stukken, en eentje was uit Tosca van Puccini, vertelde S. Het enige stuk van het lijstje van  haar vader, de andere stukken waren te ingewikkeld om in te passen, zoals Klezmer. Haar vader verzorgde het culturele  aanbod voor de jeugd in mijn stad en hij had als enige ook de sleutel van de Stevenstoren, waardoor ze er naar het vuurwerk konden kijken met Oud en Nieuw en zijn dochters werden door het hele land meegenomen, als testpubliek, of hij de voorstelling naar Nijmegen zou halen. Ook kende hij de poppenspeler Josef van den Berg persoonlijk, ook toen deze kluizenaar werd, en daar zijn ze ook weleens op bezoek geweest.

Zo hoor je ineens nieuwe dingen die je nog niet wist. De andere muziekkeuze lag helemaal in de lijn van hun vader: een Egyptische zangeres bij binnenkomst, het oude liedje ‘I got plenty o’ nuttin’ , Argentijnse tangomuziek met accordeon van Piazzolla. Maar die opera was het meeste bij mij binnengekomen.

Tachtiger jaren muziek

 Een nieuwe ontdekking: als je op Spotify, na je gezochte nummer het maar laat gaan, dan geeft deze je daarna muziek in dezelfde stijl. Het algoritme wordt een perfecte DJ die naadloos het ene in het andere laat vloeien en speelt de nummers ook helemaal af. En dus zat ik de hele dag in muziek uit de tachtiger jaren, want ik was begonnen met hits uit die tijd. 

Even wat lichaamsbeweging , was het idee, want ik was al dagenlang binnen in mijn boshuisje, wegens de kou en de regen. Dat is helemaal geen straf, integendeel. 

Effe dansen, werd zo’n beetje de hele dag;  die muziek aardig hard aan, van de bank op en af met de letterlijke handzame thriller van John Grisham; in één dag uit, The Exchange, het vervolg op The Firm, waar het echtpaar Mitch en Abby nu twee zoontjes hebben en wonen op de 69ste straat bij Columbus Circle en het Central Park, een stuk straat waar ik toevallig tien dagen op een rij doorheen heb gelopen, op weg naar Lincoln Center.

Na urenlang zat ik helemaal in een soort van flow en dit liedje kwam helemaal binnen. Pas nu weet ik dat dit een band is uit Nieuw Zeeland en de tekst geschreven is door Neil Finn, die ik alleen als dichter kende, een kerstcadeautje van vriendin W.  toen ik daar was en het 2002 werd. Hij is een bekende zanger, samen met zijn broer, zei ze indertijd nog, maar ik ben helemaal geen muziek toen gaan opzoeken, dat ging ook niet zo gemakkelijk als nu. Het blijkt de bekendste band uit Nieuw Zeeland te zijn, ze gingen uit elkaar, maar dit is bij hun reünie in 2022. De massa mensen die meedoet toont dat het een heel bekend lied is. En hoezeer ook muziek de oude religie heeft vervangen. 

Ik kwam op muziek uit de tachtiger jaren, omdat ik wakker werd met dit liedje; Every Little Thing She Does is Magic; Geen idee wat er zich heeft afgespeeld in mijn droomleven.

Huishoudboekje Vader

 Gisteren had ik meer dan 22 uur lang geen internet. De eerste uren merkte ik daar niet veel van, gewoon verder in boeken lezen en s’avonds tv kijken. Géén muziek op de achtergrond, maar dat is vaker zo. Maar daarna? Dan blijkt dat mijn lichaam toch ook aan het internet, of eerder aan de de IPad, vastgeklonken zit. 

Het ritueel om vlak voor het slapen gaan, nog even iets te bekijken op YouTube, verviel. En bij het ontwaken hetzelfde: zó gewend aan onder de dekens een rondje Insta te doen, mail beantwoorden of wegwerken, een blogje te schrijven en daarna de kranten in bed te lezen.

 Het enige wat nu met de IPad kon, was uitgebreid kijken in mijn fotobibliotheek en deze opschonen. En zo kwam ik deze foto tegen: van het huishoudboekje van Vader uit zijn prille studententijd. Zo lang als dat ik hem gekend heb, had hij een volkomen onleesbaar handschrift. Maar kijk hier eens, ontroerend zorgvuldig. Alleen in de een na laatste woorden onderaan zie ik het begin van die draden aan elkaar en op elkaar, zoals ik het heb gekend, ook hier krijg ik niet ontcijferd wat er staat. ‘Filhug. Brechten’, wat is dat? De príj́zen ook, uit die tijd; de huur van zijn kamer bedroeg 36 gulden in de maand.

Op de Zondag zie ik bios staan; dat lijkt me samen naar de bioscoop, elke week met Moeder. En de vaste uitgave van 1,25. In mijn romantische verbeelding, stel ik mij voor dat dit een cadeautje voor haar was.

En dan zijn er intrigerende letters; afkortingen van Iets, opgesplitst in 3 keer en dan vermenigvuldigd met 4.. Wat ís dat? …Ik zal het nooit weten…

Alles was erop gericht om te gaan sparen en maximaal 125 gulden uit te geven. Die specificatie van: brood, melk, boter, muisjes, vlees, eieren. Géén groente, fruit, rijst of aardappelen, rook-of drinkartikelen, wél muisjes en boter. Uit de verhalen van Moeder weet ik dat ze soms een ei met elkaar deelden en zij, als aankomende arts, precies berekende dat ze genoeg vitaminen e.d. naar binnen kregen.Dat zou dan in haar huishoudboekje aanwezig moeten zijn, alhoewel de ene in Leiden woonde en de andere in Utrecht.

Hoe langer ik ernaar kijk, hoe raadselachtiger het wordt. Het lijkt erop dat hij met de berekening van dagelijkse uitgaven, dan 15 gulden in de week kon sparen? O, nee: zijn wekelijkse uitgaven waren dan 15 gulden.

 En hoe ging dat dan? 10 keer in de maand boter, 4 keer vlees, 15 keer brood, melk en eieren, 2 keer muisjes? … 

De tram etc. kost 4 gulden per maand, maar hij ging met de trein naar Utrecht, is het verhaal. Komt hier niet voor. Wellicht verborgen in die letters. Of die vaste uitgave van 1,25. En waarom fietste hij niet? Was dat al de voorbode voor veel later, toen we hem op zijn verjaardag een fiets gaven, die hij vervolgens nooit heeft gebruikt? Of was fietsen toen nog niet zo’n gewoon vervoersmiddel?

Enfin. Een inkijkje in een dagelijks leven van heel lang geleden, dat mij tegelijk ook helemaal ontglipt.

Besneeuwd NY, Lieke Marsman, Geloof

Hier zit ik weer met mijn Zondagse gevoel op de bank, met een waterig zonnetje en het Zondagmiddagconcert, live, uit het Concertgebouw van Amsterdam, de 9e symfonie van  Bruckner.

Vlak voor het slapen gaan, nog even naar YouTube. En daar bleek, live, mijn favoriete wandelaar in New York net begonnen te zijn aan zijn wandeling door de sneeuw. Helemaal gelukkig en opgewonden, hij had de griep, vandaar dat zijn stem hees is, maar hij moést naar buiten en verslag doen.

En daar loopt hij dan, de wandeling die ik er misschien ook zou doen: Langs The Public Liberary met de leeuwen voor, Bryant Park door, naar Times Square en dan nog een pittoresk stukje door Hell’s Kitchen. Toen ben ik zelf afgehaakt, het was ook gestopt met sneeuwen.

Het is net alsof ik er zelf ben geweest, maar dan zonder het ongemak van de kou. Kijk, aan die bar tafeltjes heb ik in de zomer vaak gezeten, en dáár was het terras met pianomuziek. De fontein, die ik al eerder vol ijspegels zag, ligt nu vrij; in de zomer is die weggedrukt door het grote zomerpodium, waar ook films te zien zijn. Ja, alles is gratis.

Op straat , naast sneeuwpoppetjes en sneeuwgevechten overal ook kleine en grote gemotoriseerde sneeuwruimers, mensen aan het vegen en sneeuwscheppen. De wandelaar vertelt, dat het bij de wet geregeld is, dat morgenochtend voor 11 A.M alle sneeuw, overal weg moet zijn. Dus mensen beginnen meteen, want vallende zachte sneeuw is beter te verwijderen, dan wanneer alles in de nacht opvriest en ijzel wordt.Er wordt 6 inch verwacht, en dat is in járen niet meer voorgekomen.

Na het ontwaken, geraak ik in iets heel anders; een podcast met de oude dichter des vaderlands, Lieke Marsman. Ze heeft kanker, maar overleeft haar diagnose nu al zeven jaar. De laatste keer dat ik haar zag was bij Boerderij van Dorst, waar ze met één arm kranig een nieuwe ingang maakte bij een schuurtje en ook daar aan Raven vertelt dat ze steeds meer, ook waarde hecht aan alles wat niét rationeel te verantwoorden is.

Hier vertelt ze, dat ze op het moment van haar diepste wanhoop, een ervaring kreeg, die ze wel ‘goddelijke aanwezigheid’ zou kunnen noemen. Een soort van besef dat ze niet alleen is, dat er wellicht toch een onderliggend plan onder alles is…Ook sluit ze niet uit, dat er wellicht toch nog iets is na de dood. 

Daarna, een lang artikel in de New York Times. Vader Bill White schrijft vlak na zijn geboorte al een brief aan de toekomstige vrouw van zijn baby-zoontje Timothy ; dat hij ook nu al voor haar en haar familie bidt en hij nu al van haar houdt. Alleen blijkt de zoon homoseksueel te zijn, dus die vrouw zal er nooit komen. In het artikel zijn er dagboekfragmenten van de vader van 2013-2019, met daarbij de reflectie van de zoon van nu.

Vader is enthousiaste voorganger in zijn gemeente en moet in het begin erkennen dat hij homoseksualiteit verafschuwt. Het verst komt hij aanvankelijk in zijn acceptatie,  om homoseksuelen te gaan begeleiden om celibatair te leven of tóch te trouwen met een vrouw. Tegelijk is zijn liefde voor zijn zoon onvoorwaardelijk. Dus gaat hij deze toch ook steunen, met het gevolg dat de helft van zijn gemeente leegloopt en ergens anders gaat kerken. Zit hij op de goede weg, vraagt hij zich vertwijfeld af, en hij vraagt het natuurlijk ook aan God; wie heeft er wat aan, om iets te gaan verkondigen, terwijl er niemand meer luistert? 

Uiteindelijk blijkt er maar één criterium: Jezus zelf draaide indertijd de bestaande waarden om en ging consequent om met alle verschoppelingen, verstotenen, armen, enzovoort.

Eind goed, al goed: Vader en zoon zijn nu beide actief in dezelfde kerk.

Dit zijn dus mijn Zondagse thema’s en de overkoepelend gedachte hierbij is: Het maakt niet uit wat je gelooft en hoe je gelooft en of je gelooft en niemand weet of geloof ergens ook écht waar is; dat is de kernbetekenis van ‘geloven’. Wanneer dit geloof je een zinvol verband laat ervaren en het je onmogelijk maakt om anderen uit te sluiten, dan heeft dit geloof recht van bestaan en is het wáár.

Elk ander geloof dat breekt, vernietigt, oorlog veroorzaakt, hiërarchie en wanhoop. Weg ermee.

Geloof is als een besneeuwende avond in New York, door de ogen van de wandelaar: betoverend, magisch, bron van geluk.

Maori-Haka, Project Dandelion, Gat in de duinen

 Ik was enige tijd lid van Extinction Rebellion, heb met een spandoek voor de ING bank in Apeldoorn gestaan, spandoeken geschilderd. Ik dacht écht even dat het momentum er was: nú doorpakken en zoveel mogelijk in de openbare ruimte je stem laten horen, om de klimaatcrisis te keren. Maar toen werd de klimaatcrisis verstrengeld met de situatie in Gaza en daarmee werd het steeds politiekeriger en geheel geassocieerd met ‘woke en extreem Links’. Ja, natuurlijk is er een verband tussen klimaatcrisis en klimaatrechtvaardigheid maar de werkelijke hartekreet ondervond hiermee een gigantisch ruis. En nu wordt XR gecriminaliseerd en wordt demonstreren op de snelweg waarschijnlijk verboden. Moet XR nu dan ook de strijd gaan voeren voor het behoud van eigen actiemiddelen? Lijkt mij niet oké, dat is toch ongeveer ook eigen navelstaarderij. 

Zonder veel politie-inzet én ludiek en creatief, doordringen in de bubbels van de macht, en terug naar de eigenlijke zaak; Het Klimaat, het behoud van een leefbare planeet voor de toekomst, dat lijkt mij de weg.

Zoals deze Haka, die ineens midden in het parlement van Nieuw Zeeland werd uitgevoerd, door het jonge parlementslid van 22 jaar, tezamen met zes andere leden van de Maori-partij.Niet praten, maar doen.

Daar zie je, dat de culturele wereld van de Maori uiteindelijk ook kan zorgen voor een verschuiving omtrent de status van de natuur, liet een krantenbericht van afgelopen maandag zien. Niét protest, maar het tonen van andere opties en verhalen…dat is al lang een uitdaging van Links en Demokratisch, tegenover Extreem Rechts met fascistische trekken, dat wereldwijd de westerse boventoon is geworden.

De paardenbloem als nieuw vignet voor een wereldwijde beweging door leidinggevende vrouwen, in de grote politiek, maar ook in het dagelijkse leven, opgericht door o.a. de oud president van Ierland, Mary Robinson, geeft een vergezicht, waar iedereen aan kan deelnemen. 

Op een ander niveau en ander gebied, zie ik dit ook terug in een artikel in de NRC van vandaag, dat over opvoeden gaat. Kinderen van nu worden zó beschermd en gepamperd dat ze daardoor nooit zelfstandige, weldenkende en creatief handelende volwassenen worden. Weerbaarheid en gezonde groei ontstaat alleen als je kinderen loslaat in plaats van ‘gevangen houdt in jouw eigen bubbel, van wat jij meent dat goed is’, zeg ik nu in mijn eigen woorden. De schrijver refereert naar een actie die deze week ook het achtuurjournaal bereikte: je maakt een gat in de duinen, de wind geeft het zand vrij spel en uiteindelijk zal dat het hele duingebied krachtiger maken, met meer biodiversiteit.

Enfin. Géén protest meer, maar onbevangen zijn, vrijheid winnen door vergezichten…Weg van het beklemmende model van economische groei; een ander groeimodel, géén winst en nut, maar zin.