Trumps & Erdogans tegenover: Kipchoge, Karina Cannelakis, Hélène Grimaud, Hazel Scott

Vanaf deze geprivilegieerde plek op de wereld, die ook iets schaamtevol krijgt al kun je er niks aan doen... lees ik de column van Stevo Akkermans in Trouw over Turkije en Europa en die verwoordt precies mijn denken erover: dat het toch niet zo kan zijn dat bij gebrek aan leiderschap en visie in Europa, de Trumps, Assads, Erdogans en Poetins het voor het zeggen hebben? Schaamtevol vind ik dat Europa’s brein alleen maar lijkt te calculeren: moeten we toch iets gaan doen omdat anders al die miljoenen vluchtelingen deze kant op komen? Of daarom juist maar niks doen?...

Ik krijg dan behoefte naar  andersoortige menselijke activiteit die er gelukkig óók is. Een bladzijde verder in de krant raakt mij de renprestatie van Eliud Kipchoge in Wenen: voor het eerst rent een mens een marathon, 40 km dus, in minder dan 2 uur. Misschien vind ik het juist wel mooi dat het ook een gezamenlijke presentatie is: de wetenschap, de TU in Eindhoven, had een windtunnel berekend, waardoor er 41 mensen, ‘hazen’ genoemd, om en met Kipchoge mee renden om de wind op gevangen. Neemt niet weg dat hij vroeger dagelijks 5 km van en naar school rende in Kenia, training die je niet uit jezelf zo verzint. Je ziet een foto waar buren en vrienden kijken naar de marathon op de tv bij zijn moeder in Kenia. Hoe zij erop staat, zijn moeder te midden van de drukte om haar heen: bijna verstild en ook trots: haar handen in het gebaar van dankbaarheid. En zelf zegt hij: 'Ik wil laten zien dat het grenzeloos is wat de mensheid kan bereiken als men samenwerkt.’

Ik blader door in de krant en kom bij de lovende recensie van het concert van het Radio Filharmonisch Orkest afgelopen zaterdag in het Concertgebouw van Amsterdam, het welkomsconcert van Nederlands eerste vrouwelijke dirigent Karina Canellakis. Ik weet niet hoe het kan, maar ik dacht zaterdagmiddag voor het eerst sinds lang, lange tijd even de FM-App aan te toetsen. Luisteren of er iets was wat me kon raken. En ik kom precies in de aankondiging, live, van het concert en ik luisterde en was er helemaal vol van. Zozeer dat ik mijn plan om in de avond naar de liturgie van het Russisch-orthodox koor waar W. in zingt,  liet varen. Het zou too much van het goede zijn.

Vanochtend dacht ik aan een pianiste waar, na het concert, een andere presentator helemaal lovend over was. Ik dacht dat haar voornaam Helen was, dus ik kijk op You Tube, naar vind haar niet, maar wél een documentaire over Hélène Grimaud, Living with wolves. Zij is pianiste en zij woont bij wolven., sindsdien kan haar pianospel pas klinken zoals zij wil.Wat een mooi mens, letterlijk en figuurlijk, de grootse muzikale wereld in haar, de passie, een prachtig portret en geweldig om zo wakker te worden.

En dan, bij het ontbijt toch even kijken naar de pianiste die ik wel zocht: Hazel Scott bleek ze te heten. Ook weer zo verrassend: een zwarte pianiste in oude zwart-wit filmpjes, ze acteert er ook te midden van muzikanten met hoge hoeden op: zo krachtig, vitaal en sprankelend! Nooit echt bekend geworden,waarschijnlijk omdat zwart-zijn en sterke presentie niet hoorde in deze oude tijden.

Ondertussen zal ik deze week wel veel de NederlandFM -app aantoetsen want het is Hart & Ziel Lijst 2019 op NPO Radio 4: 300 mooiste klassieke muziekstukken door de luisteraars samengesteld, een Top 300 dus t/m vrijdag 20.00 uur, ook afgedrukt in de krant. Af en toen komen luisteraars zelf aan het woord, wat het muziekstuk hen doet en wat het voor hen betekent. Ja, ik ben geprivilegieerd...

Over het (trein)verkeer en India

Een heel gedoe met het treinverkeer. Er wordt gewerkt aan het spoor, dus worden er bussen ingezet. Dat zijn allemaal reisbussen en de chauffeurs daarvan rijden nu dus buiten hun comfortzone. Hoe wisselend men daarmee om kan gaan. De eerste chauffeur is helemaal balend en uit zijn doen omdat hij bij Wijchen het spoor niet over kon, alwaar hij op het station passagiers moest ophalen.

Nu herken ik het probleem, want ooit in de zomer in de stikkende hitte zat ik ook in zo’n bus, terwijl de airco het niet deed, en de bus reed door de buitenwijken en werd uiteindelijk genavigeerd door een bewoner aldaar. Dat krijg je ervan, als je met een TomTom rijdt, die niet verwerkt heeft dat het spoor dus dicht zit...

Een andere chauffeur rijdt vrolijk de onderkapping in bij het busstation in Arnhem. Blijkt dat de bus te hoog is voor de lager hangende bordjes. Maar hij heeft er lol in, hangt met zijn hoofd buiten het raam en manoeuvreert de bus ertussendoor. ‘Dat gaat goed! ‘ zeg ik tegen hem, halverwege. ‘We zijn er nog niet, we zijn er nog niet’, reageert hij terug.

Grappig hoe men in zo’n bus dan ineens wat geanimeerder naar elkaar is. Andere mensen lachen ook wat en beginnen met elkaar te praten. Alleen maar omdat je ineens moet zoeken en niet automatisch van het ene in het andere stapt, erop rekenend dat alles geruisloos klopt en geregeld is.

In de boekhandel had ik het bijna gekocht: een net verschenen boek van Fons Stoelinga, die de Nederlandse ambassadeur was te New Delhi van 2012-2018; India, land van de Toekomst. Maar nu las ik in Topics, een handige app om iets meer te kunnen lezen dan mijn eigen krant Trouw, precies die feitjes over India uit het boek, die ik graag bij me wilde hebben. Volgende week bezoekt het koninklijk paar India, het land is booming en zou een belangrijker handelspartner moeten kunnen zijn dan China, ook omdat het een democratie heeft: 'De premier van India wordt door 70O miljoen mensen gekozen, die van  China door zeven personen, de leden van het partijbureau’, zegt  Stoelinga.

De bevolking van India is jong, de helft van de 1.3 miljard jonger dan 25 jaar, de gemiddelde leeftijd is 29 en heel India is bijna online: het is precies wat ik daar ervoer en zag: de optimistische sfeer in India; wij gaan vooruit, het wordt alleen naar beter, temidden van die oeroude rituelen en gewoontes   en de scherpe contrasten tussen arm en rijk op iedere straathoek.

India is onzichtbaar helemaal aanwezig in Nederland. Alle files in Nederland worden geregeld door jonge mensen die in een IT-bedrijf in Kerala, dat doet denken aan de televisiebeelden van de maanlandingen bij de Apollovluchten, op schermen staren van de snelwegen hier en dan razendsnel uitrekenen met algoritmes, hoe hard je moet gaan rijden en hoe lang de file nog duurt... Telkens als de cijfertjes veranderen op die borden boven de snelweg, dan komt dat door iemand in India die aan de knoppen zit...

Dar heeft toch iets ongelofelijks? Onze comfortzone waardoor men braaf elke dag in een eigen autootje in de file zit, dan maar een muziekje op, de radio aan of whatever, die relatieve rust wordt geregeld in India, waar het verkeer juist een volstrekte chaos lijkt: een wonder vond ik het: op de een of andere wijze let men daar toch op elkaar, omdat de sfeer van het verkeer weliswaar heel luidruchtig is, maar niet agressief. Dus zonder India is het maar de vraag hoe we ons zouden redden op onze eigen weg. En nu moet ik de trein uit.

Onbeschut. Familie Meiland

Ik vind het helemaal niet erg om met die donkere natte regendagen de hele dag binnen te zitten en te lezen. Wel zo rustig, want als er ook maar even zon is, dan wil ik naar buiten, ofwel daar lezen of in de tuin werken. En dan moet je weer naar binnen als het water weer naar beneden valt en bij opklaring weer naar buiten en zo blijf je bezig.  Nu las ik ongestoord Onbeschut van Barbara Kingsolver. Terwijl ik beschut binnen zat, ging dit boek over het omgekeerde.

Unsheltered is de oorspronkelijke titel en is rijker aan betekenislagen door het woord shelter: wat gebeurt er met mensen als dit wegvalt? Door de zelfmoord van je schoondochter en je zoon berooid en failliet achterblijft met een baby? Door oud en ziek zijn en hulpbehoeftige te zijn en arm in een gezondheidssysteem in het Amerika waar Obama Care nog net niet goed op de rit staat? Doordat je 150 jaar eerder leeft waar de theorie van Darwin in opkomst is, er nog geen vrouwelijke wetenschappers zijn en de wereld om je heen zich beschermt meent door God en de Bijbel? En je dan leraar bent, het vak waarin je gelooft, kennisoverdracht, maar je die theorie niet mag doceren? 

En nog dichter op je huid: als je woont in een groot huis dat letterlijk op instorten staat?  In elk hoofdstukje maak je ombeurten alles mee van de inwoners van hetzelfde huis: nu en 150 jaar geleden. Ook toen was het huis al gammel, gedeeltelijk zonder fundament, laat staan wat het nu is. Bij een flinke storm valt er zomaar een stuk plafond naar beneden. In beide periodes woont er een familie en hun perspectief daarop is evenzo gevarieerd. De  vrouw van de leraar, traditioneel, vooral bordurend, verwijt haar man de leraar dat hij niet op tijd een timmerman heeft besteld, de dochter in de huidige tijd maakt zich zorgen over de afname van de permafrost, de klimaatverandering. Leven we nu in een tijd van de verdwijning van soorten, de leraar 150 jaar geleden wordt meegezogen in de wereld van zijn buurvrouw die onderzoek doet naar varens en vleesetende planten en in het moeras in de buurt nieuwe soorten ontdekt. Zij heet Mary Treat, heeft intensief met Darwin gecorrespondeerd en Kingsolvers roman is ontstaan bij het lezen van deze briefwisseling.

En bij mij viel tijdens het lezen het kwartje waarom ook ik een fan ben van Chateau Meiland, die deze week de Gouden Televizierring won en afgelopen maandag 1,4 miljoen kijkers trok. Niet alleen door Martin Meiland die ook in Ranking the Stars een duidelijke chemie met Paul de Leeuw heeft. Om beide hangt dezelfde uitgesproken, geen-blad-voor-de-mond-nemende, soms relnichterige en hysterische sfeer. Maar ook dat je er een gevoelig type doorheen voelt, die hardwerkend alles wat hij doet en wat hem overkomt wel serieus neemt.

Maar het is vooral omdat Chateau Meiland zoveel verhalen tegelijk vertelt en lichtjes zoveel leefsferen even aanraakt: een ongewone familie waar dochter Maxim gewoon ‘papa’ zegt en niet modern, de voornaam. Waar iedereen als een gek aan het klussen is, maar vooral Erica die er echt van geniet. Nee, in Frankrijk kent niemand ze, alleen bij de Bouwmarkt kennen ze Erica, zegt Martin bij de prijsuitreiking. Ze schelden en vloeken regelmatig naar elkaar en vallen elkaar een moment later, als iets gelukt is weer in de armen. Ze zijn verknocht aan elkaar en allemaal helemaal niet bezig met het willen hebben van een relatie, daar hebben ze helemaal de tijd niet voor. Dat levert een nieuwe verhaallijn op: want Maxime, 23 jaar, wil wel een broertje of zusje voor Claire en ze gaat op internet wereldwijd op zoek naar een spermadonor. Als ze het vertelt aan haar ouders dat ze iemand gevonden heeft, zeggen die: de baby komt in ieder geval wel in een warm nest. 

En het gebeurt allemaal in het  echt, je kunt er logeren en ze zijn al voor 2020 volgeboekt. Maxime en haar moeder die ook de administratie en de boekingen doen, kijken al naar een nieuw kasteel met 30 kamers, terwijl Martin de gasten ontvangt en kookt. En ondertussen is er een lekkage, valt er een grote boom op het doorgangspad die acuut weg moet, valt er een stuk plafond naar beneden... Hier, net als bij Kingsolver, een vervallen huis met haar bewoners, maar hier komt alles uiteindelijk toch op de pootjes terecht, in een opwaartse lijn. Dat wil je wel meemaken, ik wel tenminste.

Openluchtmuseum. Les Uns et Les Autres. Blogvriendschap

Al in de trein terug naar haar woonplaats kreeg ik er een collage van: we staan er allebei op, en een varkentje, een molen, een herfstboom, een plattegrondkaartje van Park Sonsbeek. Weer een paar uur later zie ik haar blogje erover vanuit een leesstoel in Rozet, de prachtige bibliotheek die Arnhem rijk is: we zijn blogvriendinnen meldt ze, we volgen elkaars blog nauwgezet, al 10 jaar ofzo. Dat is bijna een understatement, want door L.. ben ik dit blog gaan schrijven en zij plakt alle plaatjes in dit blog.

De titel van haar blogje is Sonsbeek, maar de meeste foto’s zijn in het Openluchtmuseum gemaakt. Hoe zullen we over tien jaar ofzo terugkijken op deze dag? L. liep met een beetje frisse tegenzin in het Openluchtmuseum, het was bedoeld als lunchplek, maar voordat we het gevonden hadden liepen we door het halve park. Misschien onthoudt zij: wandeling door Sonsbeek en ik: met L in het Openluchtmuseum. Ook ik heb een negatieve herinnering aan die plek: eindeloos saai met Indonesisch bezoek van mijn ouders bij een oude boerderij staren en dat heel vaak in herhaling. Maar daarna kwamen er andere ervaringen: met de familie; o.a. foto’s van de kleinkinderen maken voor opa en oma, met W. en haar Nieuw-Zeelandse man en peuterzoontje, met de vrouwengroep, en nu dus met L.: Wellicht staat het hiermee definitief in mijn geheugen geboekt als alleen maar een leuke plekje om te zijn. 

Zouden geluid & muziek & smaak je directer, ongefilterd een toegang geven naar ervaringen en gevoelens van weleer? L. vertelde dat ze ooit in het oerwoud in Maleisië een soort van vertrouwd gevoel kreeg: het bleek dat er apen schreeuwden, die zij in haar jeugd vanuit haar achtertuin die aan de dierentuin van Emmen grensde, altijd hoorde. Ik zag onlangs de muziekfilm Les Uns et Les Autres voor het eerst terug nadat ik deze in de bioscoop had gezien in  1981. Eindelijk! De film zit bij veel mensen in het collectieve geheugen: ik stond ooit bij de kraam met oude films op de zaterdagmarkt bij de Noorderkerk in Amsterdam: een vrouw verzuchtte dat ze die film graag terug wilde zien en de omstanders begonnen spontaan liedjes eruit te zingen Good Morning Sarah... Nu wist ik precies wat er steeds zou komen en het verraste me dat dit gepaard ging met het intense gevoel van die eerste keer: de jubel als de Russische danser op het vliegveld over een barricade springt naar de vrijheid van het Westen, het machteloze verdriet als een joods muziekechtpaar uit Parijs hun babyjongetje op het spoor leggen onderweg naar een concentratiekamp en hij, een halve eeuw later, zijn moeder in een verpleeghuis vindt, maar dan is zij al dement, het smachtend verlangen als haar kleinzoon met de Julien Clerc-uitstraling met Sarah, de dochter van de Amerikaans orkestbandleider uit de tweede Wereldoorlog samen de Bolero van Ravel zingen.

Vooral de intensiteit van het gevoel: jubel, machteloosheid, smachten: dat ik dit bij het terugzien van de film precies zo voelde, fris en onaangetast door alle levenservaring erna, dat is dus 38 jaar, daar keek ik van op. Ik heb wel de dubbel-LP van de muziekfilm grijs gedraaid en zoiets moet het zijn: het geluid is de toegangspoort naar de wereld van ooit. Met een specifieke smaak is het ook zo, ontdekte ik pas. Ik at nu in Arnhem weer een frietje met truffelmayonaise. Enkele weken geleden gaf het me een acuut geluksgevoel. De smaak van truffel wakkert iets ‘oers’ bij mij aan: op een pizza alleen in Perugia, met H. voor het eerst van mijn leven kamperend drie weken lang boven Florence, en er zijn zeker nog oudere ervaringen; nog met de hele familie in een auto op vakantie door Europa, maar daar kan ik niet meer bij.

L. en ik hebben een blog met zoveel ervaringen waar we beide zomaar bij kunnen en zo lang het goed gaat met het Internet, tot onze laatste snik... Zelfs na onze dood is het toegankelijk en ook nu weet je helemaal niet wie het leest. Daar kunnen mensen bij zijn die jij helemaal niet kent, terwijl jij voor hen een beetje bekend bent geworden, zo wisselden we gisteren ook uit. Eigenlijk is dat zoals de blogvriendschap heel lang louter in onze blogs woonde.

Ellie Lust. Swingen

Gisteren was er een lesbisch vrouwenfeest in mijn stad in het kader van een tien dagen durend Queer Festival. De bi-vrouwengroep had ‘wandelen’ op haar planning staan, maar ik stelde dit voor als alternatief. Ellie Lust zou ook komen in een College Tour-setting. Ik vind haar goed, ik ontdekte haar in  een aflevering van Ellie op patrouille .Ze voegt zich dan ergens op de wereld bij de politie aldaar, in het uniform van daar en maakt er alles mee. Ook beschietingen, invallen in drugspanden, het redden van mensen. Ze praat met vrouwen over hun positie. Over homoseksualiteit gaat het zelden en gisteren vertelde ze dat ze ‘het onderwerp’ ook weleens ontwijkt.

Zo vroeg iemand haar - in Kenia was het geloof ik - het volgende.( als Ellie dit las en het klopt niet, zou ze mij meteen vriendelijk corrigeren, zoals ze gisteren ook deed: ze heeft 31 jaar bij de politie gewerkt, geen 30 jaar, en nee bij de Canalparade in Amsterdam, salueerde ze voor het leger, niet voor haar ex-collega’s op de roze-blauwe-boot, bij hen boog ze met een soort van respect). De politie vroeg haar dus, op de tweede dag van het maken: I think you are married and have two children.  Dan antwoordt ze: Het eerste klopt, het tweede niet. Why not? En dan zegt ze: It just did not happen. Want ze wil niet een programma met een vaste camera- en een vaste geluidsman en een productiehuis erachter en de omroep waarvoor ze werkt bij voorbaat kansloos maken: op dat moment ‘ervoor uitkomen’ heeft geen enkele zin. Een verstandige keus.

Leuk ook, dat ze vertelde dat ze toen ze naar huis moest bij Wie is de Mol? ze aanvankelijk dacht het helemaal verknoeid te hebben, dat ze vast als een streber en bitch gezien zou worden, terwijl het juist haar doorbraak werd, met haar ‘Etherdiscipline’, waar ze de deelnemers leert, hoe om te gaan met portofoons. Juist haar oprechtheid dat ze vond dat iedereen er een  knoeiboel van maakte, is haar kracht gebleken, het maakt haar authenticiteit uit.

Twee andere opvallende belevingen: hoe alles in de grond meteen goed was, toen haar ouders haar en haar tweelingzus die ook lesbisch is, hen vanzelfsprekend accepteerden, hoogstens het moeilijk ermee hebbend, uit bezorgdheid. Dan denk ik: een warm, goed nest is wie weet aardig doorslaggevend om je thuis te voelen bij jezelf en in de wereld. Wie dit niet heeft gehad moet eerst nog heel wat barricades overwinnen...en dan haar observatie dat veel mensen problemen kennen met hun werkgever in een arbeidsorganisatie. Plotsklaps horen, van de ene dag op de andere dat ze niet meer welkom was op haar werk, dat is geen uitzondering of horend bij de politie: veel mensen worden ‘zomaar’, weggesaneerd of weggewerkt van een plek die helemaal hoorde bij je, dacht je.

Uiteindelijk deed Ellie Lust ook een mooi pleidooi, hoe ze hoopte dat er een samenleving was dat er géén politie nodig is, als iedereen elkaar gewoon zou groeten op straat en respect zou hebben voor elkaar en kijken hoe je in kleine dingen een verschil kunt maken... Vanavond start er een nieuwe serie  van haar: Ellie in de Handel,  die ik zeker ga volgen.

En toen was er swingen, de andere vier dames van de vrouwengroep stonden ook even op de dansvloer, maar gingen alras weer zitten. Toen ik me weer even bij hen voegde omdat ik een nummer niet dansbaar vond, trokken B. en E. mij bij zich op de bank. Zij hadden geconstateerd zich helemaal niet op het feestje op hun gemak te voelen, al die vrouwen die op elkaar leken, B. had als enige zo ongeveer een jurkje aan, gewoon, het was niet hún feestje, maar ik leek daar geen last van te hebben? Dat klopte wel, ik vind het alleen maar grappig om in een entourage te zijn waarvan ik wel iets herken en waar ik ook tegelijk van weet er niet bij te horen. Ze staken hun duimen ervoor op en ik ging weer swingen en bleef dat doen, ook nog drie kwartier langer, dan de vrouwengroep, die eerder huiswaarts ging.

Suddervlees; Gandhi & Down Town Abbey

Het was een heerlijk en rijk gevoel om midden in je kamer tussen dierbare spullen aan tafel met een leeslamp op je boek, de hele dag te kunnen lezen, terwijl de uitlopers van de orkaan Lorenzo voor voortdurende zachte regenval zorgden. De achterdeur open, uitzicht op mijn groene tuin... beschut in een oerwoudje, geborgen in mijn veilige, droge plekje... een enkele mus tjilpte. En halverwege de dag toch met de paraplu naar buiten om suddervlees te gaan kopen. En dan de pan op het vuur horen en er langzaam wat vleesgeuren de kamer in dwarrelen.

Ik was helemaal ondergedompeld in de heel dikke biografie van Gandhi van Ramachandra Guha. Je weet de goede afloop, hij is de vader van de natie India geworden, maar wat heeft hij daar een leven lang voor gevochten, regelmatig in de gevangenis. Geweldloos dus, verzet zonder wapenen, vaak vaste hij;  niet als dwangmiddel maar om de wereld te zuiveren. Langzaam kent de wereld hem al, ook in Amerika, maar in eigen land woedt de strijd tussen Hindoes en Moslims en het idee dat er twee naties moeten komen, voor elke godsdienst één. Gandhi’s voortdurend hameren dat de kaste van de onaanraakbaren moet verdwijnen, hij noemt ze harijans: kinderen van God. Advocaat, gestudeerd in Londen, gewoond en gewerkt in ZuidAfrika en ook daar al strijdend voor een betere positie van de Indiërs.

En dan terug komen in India en op het idee komen om een djoti aan te trekken, die witte lendendoek van zelfgesponnen katoen. Hoe hij wilde dat iedereen ging spinnen, ook als symbool dat India zichzelf kan redden en hij deed het zelf ook, zijn leven lang,tussen zijn drukke bezigheden, het gaf hem ook rust. Uiteindelijk zal hij ook vijftig jaar getrouwd zijn met Kasturba, wanneer hij zeventig is, een huwelijk waar vier zonen uit voortkomen, waar hij de leermeester blijft, vaak bevoogdend  en waar de verhouding met zijn oudste zoon problematisch blijft. Hij verbiedt zijn tweede zoon om te trouwen met een moslimmeisje en een andere zoon moet eerst vijf jaar lang gescheiden van zijn geliefde leven: als de liefde er dan nog is, mag deze huwen. Zelf heeft hij seksualiteit allang uitgebannen. Hij woonde in een ashram en ook daar moesten alle leden celibatair leven. Een Amerikaanse feministe die laat in zijn leven veel gesprekken met hem heeft gehad, analyseert dat voor Gandhi seksualiteit iets negatiefs is geworden omdat hij seks had met zijn vrouw op het moment dat zijn vader stierf en hij bijna onder de verleiding is bezweken met zijn geestverwante en zielsgenoot Saraladevi Chaudhurani. Van een afstand kun je misschien inderdaad zeggen, dat de loop van de geschiedenis anders was gegaan, als hij verwikkeld was geraakt in een banale echtscheiding wat on-Indiaas is: misschien had hij dan nooit de massa kunnen begeesteren...

Dat de wereldwijde absolute macht van Groot Brittannië binnen een eeuw verdwenen is... in het boek ervaar je nog haar reikwijdte omdat er ook gewag wordt gemaakt van een streven om van India een dominion te maken, zoals Canada, Australië, Nieuw Zeeland, Zuid Afrika... Ik herinner me zelf hoe gek ik het ook vond om op de Fiji-eilanden zwart-wit foto’s te zien van prins Charles die daar, nog bijna een jongetje,  koninklijk ontvangen werd. Ik overnachtte toen in het bijna vervallen huis waar hij in de woonkamer had gezeten. Voor mij de onbewoonde-palmeneiland-midden-in-de-oceaan-ervaring, maar ook dit was al lang door Groot Brittannië ontdekt.

En gisteren zag ik Down Town Abbey in de bioscoop, een heerlijke film met subliem spel van Maggie  Smith, die eerst helemaal niet mee wilde doen aan een film die de laatste follow-up is van zes seizoenen lang BBC-TV, een film die geheid een commercieel succes zou zijn. Maggie Smith mort in een interview dat ze ondanks talrijke andere glansrollen altijd anoniem over straat kon gaan, maar door Down Town Abbey de gekte rondom haar heen losbrak. Nou, ik vind het wel aangenaam, dit toetje, zoals miljoenen met mij. Ook hier die wereld van de adel en het upstairs-downstairs met eigen codes en eigen vormen van trots over deze leefwijze, eeuwenlang zo gepraktiseerd...

Ik denk steeds op de achtergrond: wat doet dit met de mens van alledag, de geschiedenis van het rijk waar je uit voortkomt? Zoveel stemmen om met Brexit, Europa te verlaten, hoezeer echoot niet bewust of onbewust Rule Britannia rules the waves, zoals ook het volkslied begint? En al die gewone Indiërs die ik kort sprak en altijd in het gesprek verweefden dat er maar ėėn God is en je verder kunt geloven wat je wilt, hindoes en moslims en alle anderen in één land, waar iedereen kan  stemmen en er iedereen uiteindelijk gelijk is: de overtuiging waarvan Gandhi geloofde, dat alleen daarop het fundament van een vrij democratisch India kan rusten?

Vanmorgen ga ik door in dit boek maar ik weet niet of ik de omslag zal bereiken waar het Gandhi lukt om definitief alle neuzen zijn richting op te krijgen, morgen moet het boek terug naar de bieb. Zo niet dan reserveer ik het meteen weer en laat ik het een poos sudderen. Om het wie weet verder te lezen  als toetje. Misschien weer met suddervlees in een pan en anders wellicht in de eerste vroege zon van een prille lente? Je weet nooit hoe lang zo’n boek onder de lezers van de bieb kan gaan zwerven totdat je het weer in jouw handen krijgt. Ook wel een leuke gedacht dat Gandhi’s leven in andere hoofden in en rondom mijn stad een plekje krijgt. 

Transitus

Op Instagram plaatste Greta Thunberg een foto waar ik niks van begreep. Ze staat er lachend op  in een huiskamer met naast haar een lachend levensgroot varken en een aandachtige hond. Hé, dat is toch niks voor haar om bij twee beelden van plastic of steen of whatever het materiaal is, te gaan staan? Wel knap gemaakt die beesten, dat wel, maar wat doet ze daar? En ondertussen maakt ze er een foto van, ook lachend, of ze praat in haar mobieltje tegen iemand. Ook raar.

Hapily Ever Esther Farm Sanctuary staat erbij en dan blijkt dus mijn eigen ingesleten verwachtingspatroon: want varken Esther is écht, Greta is op bezoek, hier woont Esther in Ontario te samen met andere beesten die hier hun levensdagen kunnen slijten, totdat ze er dood gaan. Hoe je de wereld interpreteert vanuit je zelf: want in mijn wereld leven dieren niet vanzelfsprekend binnen met mensen. Alhoewel ik zelf al eens een beetje schrok, toen een bijna volgroeid varken ook binnen , bij me ging zitten en mij aankeek met een blik van: laat het niet gebeuren! Het gesprek ging erover hoe lang zij het opgevangen zwakke big op de boerderij, nog binnen konden houden, niet lang meer zij werd te groot, was de conclusie, en op dat moment suprême maakte dat varken contact met mij, de buitenstaander...Alhoewel, wederzijds contact? Ik dacht toen dat haar indringend mij aankijken met een zachte knor, toevallig was,  dus ik reageerde niet echt terug, negeerde het dus eigenlijk... 

Gisteren was er de Transitusviering van Franciscus van Assisi en ik kreeg daarvoor over de mail een uitnodiging, voor het eerst. Om te gaan ontmoeten is het thema, met twee hoofden vlakbij elkaar...Net in de dagen dat de wereld van Franciscus zo nabij aanvoelde en ik mij betrapte te kijken waar er in het land allemaal de vieringen waren van zijn Transitus, de overgang van dit leven naar...? , wat op zijn sterfdag gevierd wordt, of eventueel een viering voor vandaag, zijn feestdag 4 oktober, door zijn toedoen ook Werelddierendag. Van hem wordt verteld dat hij kon praten met de dieren...

Een vertrouwde naam in je mailbox, maar een algemene uitnodiging zonder eigen woorden daarbij, zonder het noemen van mijn naam en dat miste ik. Maar zo is dat vanuit de kloosterwereld: hoe lang en intens ik mij ook verbonden met hen heb gevoeld, uiteindelijk ben je geen persoon geworden, maar één van de vele ‘beste mensen’. Opnieuw zorgt mijn eigen verwachtingspatroon voor een ietwat  leeg gevoel: een klein woordje naar mij persoonlijk gericht, dat had mij goed gedaan... Maar zo is dat in mijn wereld maar niet in de kloosterwereld, waar men op ‘bovennatuurlijke wijze van elkaar houdt’, zo memoreerde L. dit, die dit ooit van een kloosterling te horen kreeg.

En zo weet je dan weer, dat ik zelf nooit meer terug kan keren naar die dierbare plek omdat voor mij mijn verbondenheid van meer dan 15 jaar, ook wėl met de mensen die op zo’n plek leven te maken heeft. Mijn Transitus dit jaar is, om nogmaals te ervaren dat ik moet kiezen voor mijn eigen wereld. Ooit heb ik al mijn energie gestoken om zowel ‘in’ en ‘buiten’ het klooster te leven, steeds op zoek naar een precair, zeer fijnmazig evenwicht. Maar nu ben ik definitief weg gegaan en weer fysiek binnen de kloostermuren komen, te midden van mij dierbare en vertrouwde gezichten, zal mij ook splijten. Want in de wereld waarin ik nu leef , kreeg ik nu een uitnodiging van plastic of steen;  of gemaakt van whatever materiaal, het leefde en ademde niet en in zo’n wereld wil en kan ik niet leven.

In mijn brein blijft de kloosterwereld aanwezig en zal ik altijd ‘op bovennatuurlijke wijze’ van ze blijven houden.