Deze dag

 Het is wel raar om op een dag iets te doen, terwijl je bewust besloten hebt op die dag ergens niet te zijn, waar de belangrijkste actie zich afspeelt. Konkreet: hoe ga ik om met mijn dag waar mijn tuin in de stad geheel wordt kaal gemaakt? Ik hoorde hier in de verte ook een graafmachine en zette dus meteen de radio aan. De klassieke zender, zo geruststellend en opwekkend; een fan van Simeon ten Holt liet meerdere versies van Canto Ostinato horen, dat eindeloze pianospel, nu met meerdere verschillende instrumenten. Zó lang dat hij berichten binnen kreeg van luisteraars, stop alsjeblieft, nou weten we het wel. Maar het paste wel bij een ‘levensritme’-gevoel; dat dingen in een stroom zijn, dat dit niet te stoppen is, almaar in herhaling en opnieuw.

Onderwijl las ik één van de nieuwste van Karin Slaughter die zomaar in het gratis boekenkastje lag, hier aan de Krimweg, de rechte weg van 4 km die naar het centrumpje van Hoenderloo leidt. Thrillers zitten voor mij in het gebied van ‘vakantie-lectuur’, maar ondertussen vergeet ik bijna dat je dan toch al jarenlang meeleeft met twee hoofdpersonages: Sarah Lint en Will Trent, zij kinderarts en lijkenschouwer, hij rechercheur met dyslexie en een traumatisch verleden in kindertehuizen. Eerder slechts vage collega’s , maar nu zijn ze dan op honeymoon in een sjiek exclusieve resort midden in de bergen, huisjes om een meer, prachtige natuur.Maar in het eerste hoofdstuk wordt de moord al gepleegd en dan vertelt het boek terug, hoe het 12uur tevoren was, 10 uur, enzovoort. Ergens heel passend; de combi van mooie natuur en bos en dat er dan een moord in wordt gepleegd, op deze dag.

En ik schep er genoegen in, om zomaar wat langer te kijken naar deze foto die ineens op mijn beginscherm van de IPad staat. New York, bij het Lincoln Center, waar er geoefend werd voor de dans Table of Silence op 9/11 Memorial Day. Dat publiek dat op de grote stenen meekijkt, twee eigenaren van hondjes die wetenswaardigheden uitwisselen. 

En toen kwam er ook nog een filmpje, een fotocollage van wat ik vorig jaar op deze dag deed, maar het bestand blijkt te groot om hier toe te voegen. Ik was in Domburg, aan het strand.

Op het  einde van de dag een bericht van de wijkbeheerder. En dat is dan dat. Het lijkt zo’n geruststellende klus, die ze klaarden.

Reis naar het Morgenland

De zon komt onzichtbaar op, het wordt licht en op dit moment rijdt er dus een hoogwerker de straat van mijn stadshuis in en weldra zal het een geraas en geronk zijn van kettingzagen en dergelijke, takken en bomen die kraken… een grote periode van mijn leven wordt afgesloten. Het klimopplantje van €3,50, nee het was toen nog de gulden, tegen de schuur die uitgegroeid was tot een klimopwoud, waar vogels in nestelden,  zal helemaal verdwijnen. Net zoals die twee bomen, waaronder de kastanjeboom die ik als één kastanje ooit in de grond heb gestopt. 

Ik wilde er absoluut niet bij zijn.

Gisteren las ik in enkele uren Reis naar het Morgenland. In het kader van ‘het herlezen van oude boeken’, het thema van de Boekenclub. Het maakte indertijd een grote indruk op mij en ik kreeg het als cadeautje van mijn vijfde klas middelbare school. Hun kaartje zat erbij. Ik herinner mij, dat ik ook verwonderd was, dat er woorden voor waren en ik dit kreeg, omdat het treffend iets uit mijn ervaringswereld beschreef. Dit boekje markeert ook een periode van mijn leven. Ik had een zweer aan mijn twaalfvingerige darm, was dus ziek, en moest daarvan herstellen. Zo’n zweer krijg je alleen van zenuwslopende omstandigheden; zo was mijn thuissituatie enigszins. Maar ook toen, naast het smerige kalkdrankje dat ik drie keer op de dag moest slikken, was er al een uitweg: mijn reis naar het morgenland. Die had ik net eerder ontdekt en de grote oude tempelsleutel die ik kocht op een groot tempelcompex in Sri Lanka, heeft daar altijd symbool voor gestaan.

Een reis die niet gebonden is aan plaats en tijd, waar allerlei soorten van mensen aan meedoen, doden en levenden, kunstenaars,  schrijvers, musici, eenvoudige lieden, alleen of in kleine groepjes en ook het bedachte doel kan verschillen…

De schilder Paul Klee wordt nadrukkelijk genoemd, als één van je reisgenoten. Gek toevallig, want enig weken geleden droomde ik van hem. Ik was in een geschilderd landschap van hem. Ik ging op zoek naar dat schilderij, maar vond het niet, maar zag na lange tijd weer veel werk van hem.

O! , dacht ik toen, ik was werkelijk heel lang fan van hem, dat ik dit bijna vergeten ben. Die geschilderde werkelijkheden van hem, die behoren bij mijn innerlijke landschap. En nu denk ik: dat zijn de landschappen die iedereen ook bereisd in Reis naar het Morgenland.

Werkelijkheden die je vervolgens zelf in je naaste omgeving maakt, ieder op een eigen wijze en ik deed dat door een oerwoudtuin om mij heen te creëren, een verborgen plek, waar ik in mijn nakie kon zonnen, met zoveel mogelijk levende natuur om mij heen. Kikkers en vissen in het vijvertje, een mussenkolonie, merels en tortelduiven in de klimop…enige jaren zaten er ook spreeuwen, maar die waren teveel van het goede. Ze zorgden voor een ammoniak-geur.

De Woningbouwvereniging vindt alles eigenlijk teveel van het goede. Dus vandaag krijgen ze enigszins hun zin en transformeert het weer naar een overzichtelijke en kale stadstuin.

Mijn reis naar het Morgenland, had ik gelukkig al eerder voortgezet, door te wonen in mijn boshuisje. Alle coulissen en decorstukken veranderen voortdurend, maar de reis die blijft, tot je laatste snik.

Er hoort een tegelijk zacht én droevig én hoopgevend liedje bij, dat helemaal toevallig gisteren ook weer naar mij toe kwam.

Merkstenen

 Heerlijk. Om wakker te worden en de stilte en de ruimte van het bos om je heen te voelen. Twee dagen geleden werd ik in de stad wakker en daar las ik in de ochtendzon in  Merkstenen van Dag Hammersköld Een dun boekje met dagboekaantekeningen van deze Zweedse diplomaat die secretaris generaal van de Verenigde Naties was van 1953 tot zijn vroege dood in 1961, door een vliegtuigongeluk. Een druk openbaar politiek leven, dat echter gevoed werd door ‘iets’ daaronder.

In Nijmegen, bij de oude afdeling ‘spiritualiteit’ binnen de oude faculteit ‘theologie’, die nu niet meer zo bestaan, is dit boekje een uitgebreid studieobject geworden. Er is aangetoond dat dit een modern mystiek geschrift zou zijn. Om dit op te sporen is er een ‘gewichtige’ bril ontworpen met, ik zeg het hier uit mijn hoofd, vijf criteria, waar je de ware mystiek mee kan herkennen.

Eerlijk gezegd, denk ik nu, dat dit vooral een kwestie is van ‘zien-wat-je-wilt-zien’. 

Neemt niet weg, dat er wel een toon en een stem nodig is, om dwars door het huidige politieke discours heen te breken. Wanneer ‘links’ een nieuwe partij wil oprichten, zou deze gevoed kunnen worden door iets anders dan kapitalistische mestgrond, waar geld het enige criterium is onder alle woorden.

Zulke woorden in Merkstenen en deze zijn  geschreven tussen 1945-1949, vlak na de Tweede Wereldoorlog, kunnen je op een ander been zetten. (Ik zie nu dat onderzoek de woorden later dateert, dan in mijn oude uitgave, namelijk uit 1952, maar dat doet er niet zoveel toe.)

 Een samenleving waar je je verwijdert van hen die met fel daglicht de aarde vertrappen. Jezelf en ieder ander zien in een verband met de aarde en de dieren en daar nieuwe wetgeving uit maken, nieuwe peilers, een nieuw perspectief.

Zo. Dit komt er ineens uit, in de ochtend van weer een nieuwe dag.

Babygirl

 Nog één dagje bleef ik ervoor in de stad: om Babygirl te zien, fijn in een bijna lege bioscoop, laat op de middag. Tevoren had ik al veel interviews gezien met Halina Reijn en Nicole Kidman, getriggerd door het bericht dat bij de première op het filmfestival op het Lido in Venetië in September, het hele publiek op het einde even stil was geweest, waarna er spontaan een lang ovationeel staand applaus van vijf minuten losbarstte. 

De film ging in de U.S. al met de kerst in première en werd heel goed ontvangen, het werd een kaskraker. En toen kwam deze dus uit  in Nederland en ineens waren er geluiden dat deze film het omgekeerde was van feministisch. Waarop Halina Reijn reageerde met: Alleen in Nederland legt men zo’n meetlat en vindt men dat een film ‘een boodschap’ moet hebben. Feminisme is voor haar, dat een vrouw totale vrijheid heeft om te voelen en te doen wat er in haar aanwezig is. De film is als een parabel of een sprookje en iedereen mag en kan eruit halen wat deze wil.

De eerste aankondigingen waren, dat het een erotic thriller zou zijn, maar in feite gaat het over een vrouw die een existentiële crisis meemaakt en voor het eerst is het zo, dat deze vrouw daarmee niét haar eigen ondergang tegemoet gaat, zoals in de vele vrouwenrollen die Halina Reijn zelf gespeeld heeft. De film zit vol autobiografische ervaringen van haarzelf of van wat zij direct in  haar eigen omgeving gehoord heeft.

In mijn omgeving vonden twee het een goede film, maar een ander vond het ronduit saai. Waarschijnlijk ook omdat er al zoveel scènes te zien zijn geweest en je ook al het einde weet, zei ze, en ze had verder ook niks met het thema van ‘kinky sex’ en Nicole Kidman blijft er een soort van poppenvrouwtje en ook niet echt overtuigend als machtige CEO vrouw van een groot bedrijf.

Ik vond het STEENGOED. Meer ga ik er, denk ik, maar niet over zeggen.

Misschien dan tóch wel twee dingen: 

1) Dat  ook de rollen van de mannen, de echtgenoot Jacob en Samuel de stagiaire  (let op de namen: respectievelijk een Bijbelse aartsvader en een profeet) en wat zij met elkaar meemaken in een uiteindelijke fysieke confrontatie óók hen in een existentieel moment in hun leven laat zien. Samuel uit de Gen Z generatie voelt en ziet desondanks zichzelf dingen bij andere mensen, Jacob is een door en door betrouwbare en goede man.

2) Dat de hartekreet van Romy aan haar echtgenoot, die zij voor het eerst noodgedwongen een tipje vanuit haar verborgen sluier geeft: ‘Ik wil gewoon normáál zijn!’ iedereen kan aanspreken. Want de authenticiteit van je eigen gevoelsleven zal altijd botsen met dat wat de samenleving je oplegt, wat moet en normaal is. Zij runt een bedrijf met gerobotiseerde technologie, die er regelmatig ook luchtig doorheen is verweven, kleurrijk en snel, als een soort subtiel humoristisch commentaar: zó wil je toch niet zijn?

Ik denk dat deze film in de loop van haar tijd uit zal groeien tot een echte iconische klassieker.

Lauriertak en weerwolven

 Met de Woningbouwvereniging al in de vroegte aan het mailen. Deze week worden twee bomen in de voortuin verwijderd. Daarbij heb ik wel de toestemming gekregen, dat beide stammen tot reikhoogte kaal blijven staan, dan houd ik er nog een herinnering aan en kan er eventueel een vogelhuisje aan gehangen worden. Nu wilde ik ook graag dat achter, bij de klimop en tegen de schuur, er zoveel mogelijk mooie kronkelige takken kunnen blijven, ik had er foto’s bijgemaild.  En dat bij de laurierkers, dikke schuine takken kunnen blijven, zodat ik daar mijn hangmat aan kan blijven bevestigen. Op beide is nu de reactie dat de wijkbeheerder niet akkoord gaat…De hedera moet geheel verwijderd worden, alles kaal dus. Oké. Ze investeren in een hele sanering.

In mijn mail terug, probeer ik, met het argument van de hangmat tóch te vragen, of een dikke tak kan blijven…

Gisteren deed de vrouwengroep een spelletjesmiddag. 

‘Hitster’, is heel leuk, je moet dan liedjes raden en een plaats in een tijdlijn geven. Daarvoor link je het spel aan Spotify. Dus je hoort liedjes uit alle tijden, vanaf de jaren vijftig van de vorige eeuw tot en met 2023. Ik ben heel slecht in uitvoerende artiesten en de titel van een liedje, maar kan toch wel een beetje een liedje in een tijd plaatsen. Je krijgt dan criteria als: toen woonde ik nog thuis; Toppop, dat was in mijn studententijd, toen was ik nog niet bewust Bi. Enzovoort. 

Een ander, onverwacht heel spannend spel is Weerwolven. Iemand wist mij te vertellen dat ik dit inderdaad al eens eerder, meer dan 25 (!) jaar geleden ofzo, heb gespeeld met een heel grote groep. Omdat zij daar zelf ook bij was. 

We speelden nu een eenvoudige versie. Er zijn dorpelingen en twee weerwolven in het spel. Sommige dorpelingen hebben speciale rollen: een onruststoker, een dief, een ziener. Ieder krijgt één kaartje met jouw rol en nu lagen er in het midden vier kaartjes. Het is een spel waar de dorpelingen samen, de weerwolven moeten opsporen.

Het begint dat het avond wordt en nacht in het dorp. Iedereen sluit de ogen. Dan mogen de weerwolven de ogen even open doen. Wanneer je dat doet, dan weet je dus of je op dat moment de enige weerwolf bent, of met haar tweeën. Dan doen die ook weer de ogen dicht. Vervolgens mogen om beurten, de dorpelingen met speciale rollen de ogen open doen, en hun ding doen. Kaarten in het midden bekijken of omwisselen…Uiteindelijk doet iedereen de ogen weer open en ontstaat er een gesprek. Je kunt hierin liegen, bedriegen, bluffen, een ander uitlokken, enzovoort.Tijdens het ogen sluiten, kun je ook schijnbewegingen en geluiden maken. Op het einde wijst iedereen tegelijk op een signaal degene aan, van wie je denkt dat deze de weerwolf is.

Héél spannend en ook hilarisch en anderen inschatten en tackelen, hoort erbij.

In de eerste ronde voelde ik de spanning bij mijn buurvrouw toenemen. Ik dacht: zij is de weerwolf! Dan lok je in het gesprek de ander uit en hierin werd mijn gevoel bevestigd. Ze bleek inderdaad de weerwolf te zijn. Het is ‘Wie-is-de-mol-achtig’, een programma dat ik wel leuk vind om te bekijken, ook door de exotische locaties, dit jaar in Cambodja. 

Tijdens het schrijven van dit blogje, heeft de wijkbeheerder nog niet gereageerd op mijn laatste verzoek. Blijft dus ook even spannend…

MIJN stad; dansend

 Het uitzicht vanuit mijn bed in mijn huis in de stad. Ochtendzon en de bamboe verborgen achter licht bevroren condens op het raam. Dat kan ik niet zien in mijn boshuisje. Daar begroet ik de zon door het rolgordijntje bij het keukenraam omhoog te trekken en dan komt de zon gloren en stijgt op boven de bosrand.

Mijn stad blijft MIJN stad, welke andere steden waar ook ter wereld, ik kan waarderen. Hier stroomt mijn rivier en hier daalde ik al naar af in een tussenuur op de middelbare school. Hier vond ik in de ooit nog vervallen onderstad, de oude huisjes langs de oever van de Waal, in de berm, met vriendinnetje Saskia een zwerfhondje dat ons bleef volgen, de bovenstad in, tot bij de poort van de school, die aan de deftige Oranjesingel lag. Ik weet niet meer wat er daarna gebeurde… Ik geloof niet dat het hondje is blijven wachten toen wij onze schoolles moesten vervolgen. Al heb ik ook een herinnering dat de vader van Saskia een strenge militair bleek te zijn en zij mij eens huilend vertelde dat er geen enkel beest bij hun over de vloer mocht komen. Ik denk toch niet dat het over dit hondje ging, iets met een klein poesje? … Saskia was het eerste vriendinnetje waarmee ik, enigszins onschuldig, maar het was wel mooi en intens, hand in hand liep in de buurt van de rivier.

Toen werd haar vader overgeplaatst en verdween zij ineens uit mijn leven.

Zo’n wandeling langs de Waal, nu met hoog water, is in alle opzichten een sentimental journey. Kijk, daar woonden mijn ouders ooit, met het mooiste uitzicht van Nijmegen, vond ik altijd en hun huis heette in de familie simpelweg De Waalkade. Nu waren al hun uitzichten door de ramen geblokkeerd met lelijke witte schemerlampen in elk midden…nauwelijks voorstelbaar dat de nieuwe bewoners kennelijk niet aan het uitzicht hechten…En hun achterbalkon, ooit een tuin met grote plantenbakken, bamboe, rozenstruiken, de groots mogelijke boomachtige planten: alles weg en geheel kaal: ik zag één ronde bol; geschoren buxus, bij het ijzeren traliewerk dat nu goed zichtbaar was. 

De Waalkade zag ik nu voor het eerst geheel autovrij, daar is een discussie van tientallen jaren over heen gegaan. Op de oude parkeerplaatsen staan nu kleurige, kunstig geschilderde plantenbakken. Er is nu wat gras met de terrassen van de café’s er boven en rondom. Wie bij de rivier wil zitten, moet dus een consumptie nuttigen. Natuurlijk gaat mijn voorkeur dan uit naar New York, waar alle openbare ruimte bij de rivieren juist vrij toegankelijk is, met bankjes en picknicktafels. Er is daar zelfs een lange strook waar men kan BBQen.

Ach ja… MIJN stad…aan de oever van mijn rivier…en s’avonds ging ik swingen in Kekerdom; dat wil ik wel vaker doen. Heerlijk om je lichaam weer helemaal mee te maken; dansend.

Toetjesdag

Missie volbracht. Begin Januari kwam ik erachter dat ik nog vijf keuzevrije treindagen had en dat die allemaal vóór 2 februari op moesten. Ze zijn nu maar één jaar geldig. Dus opnieuw in de ochtend de wandeling naar de bus door het bos, want ik zou in Nijmegen eindigen en mjn fiets een weekend in het bos laten staan, lijkt mij onnodig risico lopen.

En zo was ik dik twee uur later, opnieuw in Den Haag, de stad die ik deze maand met nieuwe ogen heb leren kennen. Nu ook weer;  een slingertochtje langs meerdere boekhandels en daarna met de tram naar het Kunstmuseum, ik had  wel zin in een luchtige, vrolijke tentoonstelling over toetjes; het dessert. Dat er schilders zijn (Arnout van Albada, Wayne Thibaut) voor wie dit het hoofdonderwerp is! 

 Zou het zijn, omdat je zelf op leeftijd bent? Dat er weinig aanleiding voor nodig is om je op memory lane te brengen? Er hingen toetjes in de vorm van tassen en ik zag de mooncake, een Chinees toetje gevuld  met zoete bonenpasta en zag ineens hoe dat er altijd was bij Opa en Oma. Een roze pudding bracht mij levendig terug dat Moeder een keer op vakantie in de Franse Alpen heel trots een toetje uit de keuken haalde, het was een verrassing want met haar drukke artsenbaan kwam zij er nooit toe om toetjes te maken. Maar de vorm waren twee glazen ronde kommen, dus er glibberden ineens twee grote borsten op een schaal voor onze neus, iedereen lag krom van de lach en Moeder vond dat niét leuk. Het vissen dessert; ‘vis’ en ‘overvloed’ hebben hetzelfde Chinese karakter, bracht mij terug naar de vissenverzameling van mijn ouders, die begon met een oranje Japanse stoffen vissenvlag, die jarenlang in de achtertuin wapperde, vers uit Japan door Vader meegenomen.

En op zoek naar mijn favoriete wit porseleinen puddingvorm zag ik een bloemenmandje…ach, die nostalgie van oude poezieplaatjes, het plukken van bloemen in een wilde wei…

Er was ook nog een grote tentoonstelling over modeontwerper Christian Dior, ik dacht daar snel overheen te lopen, maar werd onverwacht toch aangesproken. Hoe vernieuwend hij was en ook dol op bloemen en geïnspireerd werd door de toga uit de klassieke oudheid en hij de vrouw als krachtige en zelfstandige verschijning op de kaart heeft gezet. Hoe volgende generaties het stokje overnamen, en nu is dat de feministische ontwerper Maria Grazia Chiuri, die heel trouw de vormentaal van Dior letterlijk een nieuw jasje geeft. Ineens was het sluitingstijd.

Dus ik flaneerde nog wat in het centrum en zag dat ik aan zee een mooie zonsondergang met een felgekleurde hemel was misgelopen. Maar nu zag ik het vanuit de zichtlijn in de stad, ook leuk,  een beetje New Yorkaans. Net als dat volkomen internationale gezelschap van eters in wat nu mijn favoriete eethuis in Den Haag is geworden. Iets na zes uur alweer bomvol, maar iedereen wacht rustig gemiddeld een half uur op een tafeltje.

Ik plofte in Nijmegen op de bank en zag op Insta dat alle belangrijke gebouwen in New York Chinees rood  belicht werden, rood de gelukskleur, ter ere van het Chinese Nieuwjaar dat afgelopen week overal uitbundig gevierd werd. Dat blijft mij een kick geven; dat elke New Yorker zo weet: o, ja de Chinezen vieren feest en elke Chinees ervaart: New York is mijn stad. Zoals er ook met Chanoeka overal grote zevenarmige kandelaars verschijnen en het aansteken van de vele kerstbomen door alle New Yorkers wordt bijgewoond. Net als al die andere feesten en parades. Er is altijd wel ergens op een dag een lekker toetje.