Het intieme leven van een stel kent heel veel compromissen, realiseer ik mij telkens weer, nu ik het van een afstand bekijk. Ik weet bijvoorbeeld dat de wijze waarop ik nu in New York ronddwaal en gewoonweg alleen maar mijn neus en mijn zin volg, nóóit zo zou kunnen, als je met zijn tweeën bent. Of het leven in mijn boshuisje: moet er niet aan denken om er hier met twee te zijn.
En nu maak ik het mee met mijn buurvrouw. Met de buurman, die vorig jaar gestorven is, had ik een goede band, waar ook tussen alles door in de loop der jaren heel wat vertrouwelijkheden werden uitgewisseld.
Zo zei hij eens: het liefste zeg ik hier de boel op en dan ga ik rondtrekken in een camper, maar ja dat kan nu niet. Hij had ook lol in mijn groene tuin.
Maar nu is er de buurvrouw, die panisch is van elk blaadje groen. Voor haar heb ik al bomen gerooid, klimop weggehaald, de zijkant gesaneerd, zodat ze erover heen kan kijken. Hoe ver kan en wil je gaan?
Nu meent zij, dat de struiken op de erfscheiding MIJN struiken zijn en ik ze weg moet halen. Maar ik verzet mij tegen haar idee dat ook haar man het liefst een kale en cementen tuin zou willen.
Dus voor het eerst is er nu een ‘conflict’. Bah, ik kan helemaal niet tegen ruzie. Maar ik kan ook niet zomaar de nagedachtenis aan de buurman verkwanselen…
Even een tussenstop gemaakt, onderweg naar mijn boshuisje, voor Jan Mankes in het Arnhems Museum. Er is een gecombineerde tentoonstelling met het museum in Heerenveen; Verstilling en strijd, heet het. Ik ben al heel lang fan, hij komt zes keer voor in blogjes vanaf 2012, en dat was naar aanleiding van een bezoek in Heerenveen. Voor mij is de ‘verstilling’ altijd de hoofdmoot geweest. Alles herademt daarin en zijn dieren krijgen ‘menselijke’ trekken: dat zij weet hebben dat er zonder woorden soms een wereld te winnen is.
Door zijn zwakke gezondheid schilderde hij de directe wereld om hem heen én hij was getrouwd met de eerste Nederlandse vrouwelijke dominee: Dit zijn de twee weetjes die mij altijd zijn bijgebleven. Hier twee keer een lezende en studerende Anne Zernike.
En dat je dan op de achtergrond hetzelfde gemberpotje ziet.
Een vogel op een mok, geitjes in het bos, met twee zonnebloemen op de achtergrond; het ademt ook allemaal een zachte intimiteit.
In deze tentoonstelling zag ik wel beter zijn sociale cirkel en het intellectuele, geestelijke klimaat achter al deze verstilling. Anarchisme, geweldloos zijn, vegetariër: het past in de huidige strijd die gevoerd wordt voor een leefbare aarde. Als het koud is binnen, kun je ook gewoon je jas aantrekken, om stookkosten te verminderen, dat gebeurde in 1917 ook al in het huishouden van de familie Mankes.
De ‘menselijkheid’ in zijn dierenportretten komt wel extra schrijnend binnen door het laatste schilderij wat hij gemaakt heeft en dat hij nog niet had goedgekeurd en het liefst vernietigd zag worden. Daar is gelukkig geen gehoor aangegeven. Het was al op zijn ziekbed, geveld door de Spaanse griep, met gebrek aan goed voedzaam eten, op het einde van de oorlog in 1918;
Met een verrekijker speurde ik in de hoge bomen. Helder vogeltjesgeluid, maar ik kan ze niet zien. Zo heel anders dan het getjilp van de mussen in mijn stadstuin, die voor je ogen op en neer huppen en fladderen.
In de takken zag ik al de knopvorming van het eikenblad.
Het is Zondag, mijn mijmerdag, en dit is een ander liedje van Bob Dylan dat ook door gospelkoren gezongen wordt. Omdat de tekst zo gelaagd is. Het kan over spirituele bevrijding gaan, maar ook konkreet dat een man het zingt in de gevangenis. Ik dacht ook ineens aan de grot van Plato: je ziet schaduwen op de wanden van een donkere grot door een lichtstraal van buiten. Het was het begin van de filosofie: wie ben ik, wat is de werkelijkheid? Ook zag ik door mijn verblijven in New York de alledaagse werkelijkheid van Bob Dylan. In New York zijn het de coördinaten van de stad : West en East, waarschijnlijk gebruik je deze woorden bijna elke dag, om aan te geven waar je bent: The Upper West Side, The Lower East: dan weet je bv dat je respectievelijk in het allerrijkste gedeelte van NY bent, of in het van oorsprong allerarmste gedeelte, aan de East River. Als Bob Dylan dus zijn leven ziet van The West, dan is dat ook vanuit zijn toenmalige, eerste woonplek, Greenwich Village.
Hier zingt hij het lied met zoveel bekende artiesten; ik zie o.a. Joni Mitchell, Neil Diamond, Van Morrison, Eric Clapton, Ringo Starr, Ronnie Wood, Neil Young…een tijdloos lied, dat door meerdere muziekgenres heengaat.
Dit was hij in 1961… zó jong…net gearriveerd in NYC.
Er is nu weer een nieuwe bioscoopfilm, uitgekomen in Dec 2024, over zijn leven, dat kennelijk toch ook in een mysterie gehuld blijft, gezien de titel: A Complete Unknown.
Er blijken meer dan dertig films te zijn over Bob Dylan en zijn carrière. Zelf ken ik I Am Not There uit 2007, waar zes verschillende acteurs, waaronder ook Cate Blanchett, een deelaspect van hem spelen, waarmee weer aangegeven is, hoe veelzijdig hij is. Van protestzanger heeft hij op later leeftijd een bekering naar het Christendom gehad, die hij daarna ook weer enigszins gerelativeerd heeft.
Hij won de Nobelprijs voor literatuur, wat niet door iedereen van harte gedragen werd.
In deze uitvoering, komt de kracht van zijn beeldspraak en taal binnen. Zó hart versterkend, met het TokyoPhilharmonicOrchestra, dit lied, dat in deze tijden weer helemaal actueel is.
Een heerlijke eerste lentedag met o.a liggen in mijn hangmat in mijn stadstuin. Met de wel 5 centimeter dikke graphic novel Berlin. Prachtig gedetailleerd getekend, waar de maker uitgebreid oude films, foto’s en archiefmateriaal voor raadpleegde. Het Berlijn rondom de jaren 1930, waar Hitler opkwam en er een uitgebreide alternatieve gay-scene was, vol seksuele experimenten, zoals je ook kunt meemaken in de film Cabaret. Je volgt de coming of age van een meisje dat van Keulen naar de wereldstad Berlijn verhuisd.
S’avonds naar de oude Honigfabriek. Ooit kende ik iemand die er nog werkte, een goede werkgever in zijn ogen en altijd gratis en onbeperkt deegwaren. Toen sloot het en werd het een kraak-achtige plek met creatieve werkplaatsen. Dit transformeerde tot een informeel gedoogd cultureel centrum met winkeltjes en café’s.Maar altijd was er de dreiging van sluiting, omdat nog niet bekend was hoe het paste in het gemeentelijke bestemmingsplan. Even gingen geruchten dat het een sjiek hotel zou worden met vijftig kamers. Het grenst aan een zijde aan de Waal, dus met een prachtig uitzicht.
De laatste keer dat ik er ben geweest, was voor de eindafsluiting voor de vakantieperiode voor het personeel van de wijkcentra.
Nu herkende ik de hele omgeving niet meer, want waar voorheen lege parkeerplaatsen lagen voor laden en lossen, is nu een hele woonwijk verrezen. Het lijkt erop dat de Honigfabriek definitief de status van een culturele vrijstaat heeft. Die oude industriële fabriekssfeer is er nog, maar nu kijken mensen ernaar vanuit hun enigszins sjieke, nieuwe woonkamers.
Ik heb er vier (!) uur gedanst bij Brebl, op plaatjes van de Platenbus. Ik kende ze van de Vierdaagsefeesten; hoe ze tot zo laat mogelijk enthousiast plaatjes blijven draaien, ook al zijn er maar een handvol mensen. De bus was afwezig, maar wel hun vignet van de ouderwetste schemerlamp, zo eentje heb ik er ook eens gehad.
Het was er ouderwets gezellig druk, met een leuke mix van allerlei soorten van mensen. We vonden het wel voor herhaling vatbaar. Het is zo lekker om je gedachteloos uit te leven!
Het allerlaatste plaatje, daar heb ik ze eerder mee horen afsluiten. Een aloude klassieker van jongens die ooit je leeftijdsgenoten waren en dat altijd een beetje verzoenende, berustende ondertoon voor mij had. Maar nu: Ineens werd ik zó kwaad. Verdorie, het ís zo, er veranderd nooit iets, alles gaat maar door op dezelfde voet, de wereld gaat naar de verdoemenis! Ik stampte met mijn voeten en mijn handen waren even vuisten en ik sloeg in de lucht de boel kort en klein. Gelukkig allemaal heel onschuldig, omdat je tegelijk aan het dansen bent.
Ik word eraan herinnerd door een eigen blogje van 3 July 2015. Dat er een president was, die Amazing Grace zong. ( En dat Mark Rutte toen al de hakbijl zette in alle sociale en culturele voorzieningen.)
En nu is er een president wiens brute wereldbeeld vol leugens de aardbol contamineert. Want wij zitten nu ook met een regering die het ‘voor-wat-hoort-wat’ wereldbeeld van harte omarmt. Zoals: Weg met de ontwikkelingshulp, want als we er zelf niet beter van worden, dan heeft het geen zin. Het aloude: Ikke, ikke, ikke en de rest kan stikke.
Waar blijft ‘Links’ met een alternatief ? Een inspirerend en ander wereldbeeld? Waar mensen, dieren , planten hun plek krijgen, zieken en armen en … zucht. Zeggen en doen, dat zónder Amazing Grace de wereld een gruwelplaats wordt, waar alleen het recht van de sterkste geldt. Hoe wreder en meedogenlozer, hoe beter, is de nieuwe wet.
Dát is Amazing Grace: mededogen hebben naar elkaar en naar jezelf. Je hebt geen God nodig, om in Amazing Grace te geloven.
Drie dagen achter elkaar veel in mijn boshuisje gelezen, elke dag één boek. Behagelijk in de zon binnen. Door de app TooGoodToGo, had ik bij de Brunchgelegenheid tegenover Park de Hoge Veluwe, vier gebakjes, vijf croissantjes, zes harde broodjes en een bruin zonnebloempittenbrood. De Lidl heeft nu ook het beste supermarktbrood, volgens eigen reclame, maar dan blijkt toch het verschil met brood van de bakker. Het eerste gaat na een week schimmelen, dat van de bakker blijft gerust twee weken goed. Dus voor €4,99 ben ik twee weken onder de pannen.
In het boekenkastbibliotheekje onderweg is, zo lijkt het, er een lezer bijgekomen naar mijn smaak. Na drie thrillers pakte ik nu een boek van Grøndahl mee, een van mijn lievelingschrijvers. Hij kan feilloos en haarfijn het innerlijk leven van zijn personages analyseren en fileren. Het is een troost om hem te lezen, omdat je hierdoor zelf, wanneer je door de oppervlakte van mensen om je heen kijkt, weet dát het allemaal ingewikkelder en complexer ligt, dan wat je kan vermoeden.
Dat weet je niet is de titel van dit boek en je zit in de hersenpannen van een echtpaar. Hij van Joodse komaf, die daar helemaal niks meer mee te maken wil hebben, zij is een kunstenaar die nooit de moeite heeft genomen om door te zetten, haar werk aan de buitenwereld te tonen, terwijl er scharnierpunten in haar leven waren, dat dit wel mogelijk was geweest. Hun dochter is ook kunstenaar en heeft haar eerste vernissage, echter met ‘post-modern’ werk: video’s zo blijkt, waar ze zelf in meespeelt en haar nieuwe vriend uit Pakistan, die dus Moslim is. De dag voor de opening van de tentoonstelling maakt hij voor het eerst kennis met haar ouders.
Ziehier de aanleiding waarom dit stel individueel terugkijkt in het eigen leven. Beide vragen zich af waarom zij nog bij elkaar zijn. Hoe het leven anders was geweest, als ze bij een oude geliefde waren gebleven. Of de moed hadden gehad om uit te breken. Je ziet ook een beetje de deceptie. Hoe ze over de andere denken, terwijl die ander héél anders over zichzelf denkt.
Als lezer wéét je niet of dit stel bij elkaar had moeten blijven. De personages weten het op het einde van het boek ook niet. Beide zijn eenzaam in hun relatie.Maar hernemen, na een wél zichtbare rimpeling aan de oppervlakte, het leven met alle gewoonten daarin, zoals ze het altijd gedaan hebben…
‘Dat weet je niet’, is wel hét thema van de afgelopen weken, nu de wereldorde in sneltreinvaart aan het veranderen is. Wat dat gaat betekenen op zóveel vlakken; dat weet je niet…Vanochtend in de krant een visualisatie over een gebied dat ik goed ken, en dat vanuit Nederland bezien, een stukje buitenlands, woest bos is. Al door de Romeinen gepland; het Reichswald. Voor Duitsland, zo heb ik ooit van een Kranenburger vernomen, is dit het uiterste achterland, waar men ook denkt dat daar alleen maar wat onnozele boeren wonen. En nu wil men dit dus tot een windpark ontwikkelen. Wat voor het ene land van nul en gene waarde is, is voor het andere land een vitaal natuurgebied.
En zo is het op het wereldtoneel ook. Geen samenspraak of overeenstemming of wil, om een ieder een plek onder de zon te gunnen. De ellende in intermenselijke betrekkingen, zowel op het mini-niveau van elk individu, als op wereldniveau: waarom lukt het zó slecht, die wél door iedereen verlangde vrede en harmonie?
Van arren moede zoek ik de oudste versie van Bob Dylan op, die klassieker die overal gezongen wordt, ik denk dat ik de eerste versie als kind heb gehoord in de kerk…Het is er 1963 en nu in retrospectief toch ook de tijd van opbouw; het vormgeven van nieuwe vrijheid, een optimisme dat love, peace, understanding binnen bereik lag.
PS Ik blijk op 20 April 2011 ook al een blogje aan dit boek gewijd te hebben. Helemaal vergeten. De eindeloze herhalingen van het leven…
