Klamboe en maansverduistering.

Het is voor het eerst sinds lang nu geen zwoele zomeravond, het heeft overdag geregend. Dat is een beetje jammer, want ik heb mijn klamboe wel meegenomen en  heb een hele opstelling gemaakt van een stoel op een laag tafeltje, voor de hoogte tegenover een bankje en dat ergens in een boom vastgeknoopt. Dus ik zit er nu toch onder, totdat ik het te koud krijg. Één vogel geeft geluid, is het een uil?

Gisteravond was er een volledige maansverduistering en ik stelde me voor die vanonder de klamboe helemaal mee te gaan maken, het zou dik anderhalve uur duren en de maan zou bloedrood zijn. Maar ik wist niet waar ik de maan verwachten kon en bij opkomst rondom 22.00u zou hij ook helemaal verduisterd zijn, dus dan kun je die goed niet gewaar worden en dus missen.

Ik speurde het hele terrein hier af, tot twee keer toe , even een ommetje en van onder  de klamboe vandaan. De nachtelijke hemel is hier ruim en weids, sterren kwamen al te voorschijn, maar ik zag geen maan. Alsof je op zoek  bent naar een groot rond paasei, dat gevoel van: Het moet ergens zijn, heel dichtbij, maar waar? De klamboe lokte als een gek, want ik werd onderwijl wel gestoken. 

Nog één keer, dacht ik, misschien is de maan net verscholen achter de hoge populieren. En toen zag ik het! Wauw, wat apart, groot, niet bloedrood, maar bruin-rooiig, met een héél klein randje, zoals de rouwrandjes nu aan mijn nagels, omdat ik in de aarde heb gezeten, maar dan omgekeerd. En dat duurde best lang en veranderde langzaam, dus ik dook toch weer onder de klamboe, die helaas net niet zo  was opgesteld dat ik het van daaruit kon aanschouwen.

Ik keek weer eens om en de maan verschoof zich ook meer richting mijn zicht, en dan valt ineens op hoe helder die maan is en hoeveel licht die geeft, ook al was die pas halverwege, terug naar normaal. Had ik toch mijn intuïtie moeten volgen, waar ik aanvankelijk dacht dat de maan was: daar waar de lucht op zijn allerdonkerst was, terwijl het aan de andere kant nog gloorde van de zon.

Het is wel in een notendop de menselijke conditie: best wel bereid om de ruimte in te kijken en gehoor willen geven aan het verlangen om de grootsheid van het heelal met haar hemellichamen te bepeinzen, zodat je jezelf flink kan relativeren. Maar tegelijkertijd zeer bepaald door je eigen natje en droogje en je eigen veiligheid en comfort: ik was niet bereid om in het open veld te blijven staan, om de hele eclips van de maan  te volgen, van duister weer naar volle lichtsterkte.

Kringloop

Ik ben even naar de rand van Kranenburg gefietst, om daar een filmpje aan te zetten op de deur van een elektriciteitsnet-transformatorhuisje. Rare zin, als je de context niet kent: Het is een onderdeel van de zomerexpositie die tot en met 23 september te zien is, in het museum Katherinahof in Kranenburg en buiten, in de omgeving: Kreislauf.

Kringloop dus, een woord met meerdere betekenissen; de kringloop van de natuur, het leven, dat wat opkomt en weer verdwijnt, zich herhaalt in weer een andere vorm...Er exposeren twaalf kunstenaars, uit Duitsland en Nederland en zij geven wat ik zo aan buitenwerk gezien heb, inderdaad ieder een heel eigen interpretatie aan Kreislauf.  I. heeft het mede georganiseerd en bedacht en vandaar dat filmpje. Ik kwam er per toeval achter dat voor Duitsers het woord Kreislauf nog een dimensie heeft: de bloedsomloop en je algemeen welbevinden dat daarmee gepaard gaat. 

Ik was eigenlijk van plan om vanmiddag de expositie uitgebreid te gaan bekijken en gisteren op die snikhete dag, eens rustig hier in de tuin te verblijven. Maar het liep anders: ik belandde urenlang op het terras van Bakkerij Derks met Kafé und Kuchen en toen bij Leuth met het pontje naar de overkant, in ondergoed een duik in de rivier nemen, en toen weer uitgebreid drinken op het terras weer aan de andere zijde.

Dat was de plek waar ik voor het eerst met Moeder ben geweest, een van de laatste plekken waar zij geweest is op de wereld, een middagje uit en zij at er nog met smaak een pannenkoek, het was haar idee, zij kende deze plek... Zo mooi aan de rivier gelegen: ‘Uitzicht’ dat was haar sleutelwoord, daar werd elke locatie aan afgemeten en ik denk dat meerdere kinderen van haar dat exact zo hebben overgenomen, elk met een eigen invulling.

Enige maanden later stelde ik me weer voor om er met haar heen te gaan, maar het was al heel diep in de herfst en dat stukje met de rollator van de auto naar de ingang, daar had ze niet de krachten meer voor.... Dat is dus ook weer zo’n kringloop: zij wilde erheen om het nog een keer mee te maken en nu is het een plek geworden, nu ik er per toeval weer belandde, waar ik ook wel weer naar terug wil keren...

Deze tuin is ook zo’n plek waar ik graag verblijf en omdat ik morgen weer naar huis ga, moet het bezoek aan  de expositie toch maar even wachten: in september ben ik hier ook bijna twee weken, dan heb ik alle tijd. Maar nu: het ruikt fris in de tuin, er dansen koolwitvlindertjes in de bloementuin, het is afwisselend wat koeler door de bewolking en dan is er weer warmte, er is een ooievaarsnest met drie jongen in een gebroken populier in de weilanden achter, zonet klepperden de ooievaars naar elkaar, een jong zat op de punt van het dak en een van de ouders kwam laag overvliegen, alsof deze het jonk maande naar het nest terug te keren. Ik ga zo even kijken hoe de moestuin door de regen gekleurd is: dat zijn de dingen die ik vandaag graag mee maak.

Moestuin

Zo. Dit is een waar genoegen. Het is nu iets over achten in de ochtend en ik heb bijna twee uur doorgebracht in de moestuin nabij Kranenburg, weer bij de boerderij met biologische kippen en koeien. Er roekoe-koerden duiven , de eerste vogeltjes tjirpten en het eerste ochtendlicht streek over de planten en het gewas, de grote appelboom in de verte met daaronder de gevallen felgroengele appels, de oost Indische kers die overal welig groeit.

Zelf een moestuin hebben is toch niet mijn ding, ik dacht er ooit een in de voortuin te beginnen en een beetje aan de zijkant van mijn huis, maar dat bleek onbegonnen werk. De grond  is er echt helemaal verworteld en er komt daar, bij nader inzien veel te weining zonlicht door de grote berkenboom, waar nu vaak kraaien op de uitkijk zitten, en de kastanjeboom. Bovendien neemt een moestuin natuurlijk ook best veel gedachten in beslag: bedenken wat je wil zaaien en wanneer, vooruitplannen en je steeds verhouden tot ongedierte; slakken, kevers, larven enzovoort en het weer. Maar dit vind ik ideaal: in een bestaande tuin doen wat voor handen ligt.

Gisterenavond later, heb ik alles gesproeid , het begon er naar kamperfoelie te ruiken en dat deed het nu ook en vanochtend heel veel onkruid weggetrokken en bonen geplukt en Nieuw-Zeelandse spinazie weggeknipt, zodat de rode sla ernaast weer wat ruimte heeft. Ik ben vaker in deze tuin geweest, ik voel me er altijd meteen kloosterachtig, omdat ik ook daar veel in die mooie, al bestaande kloostertuin heb gewerkt in Velp-Grave. Ik val vanzelf in de groeve van meditatief bezig zijn. In deze tuin is er wisselteelt, dus alles staat ergens anders dan vorig jaar en dan loop je dus eigenlijk in een volstrekt ander mini-landschap. 

Er begonnen wat dikke droppels regen te vallen, dus ik ben weer in bed gekropen en leg me nu weer even op één oor.

Samen in de hitte?

Het zal wel in mijn genen zitten: ik geniet vooral van de warmte en de hitte. Heerlijk, om 's ochtends op te staan in een nog koele tuin en dan banaan met havermout en melk te nuttigen. Dat doet me denken aan de ontbijtjes in Indonesië en Zuid oost Azië :iets met bananen maken is makkelijker, want de vrucht groeit er in overvloed, dan  brood bakken. Ik vind het steeds leuker om je geest een beetje te leiden en te versterken naar waar je dat leuk vind.

Want zo’n bananenontbijtje, dan zie ik me zitten op het terras in Bali bij een kabbelend beekje eronder, het terras werd er geveegd, zoals ik dat soort dingen nu ook doe in de speeltuin, en dan werd er gebakken banaan op een bordje gebracht met daarbij altijd een rode bloem, hibiscus, vers geplukt uit de struiken... En die bloemen doen me weer denken aan andere oosterse bloemen, witte met geel vanuit het midden, fragapani, heten ze geloof ik, en dat doet me weer denken aan die oude man in Sri Lanka, die in een hutje aan zee woonde en 's ochtends die bloemen ging oprapen bij een boom in het dorp en bij zijn hindoeïstische altaartje legde en ging bidden.

Ik kan me niet herinneren wanneer ik thuis was, eind juli; ik was altijd op vakantie en de laatste vijf jaar viel het me dan op in Venetië dat het daar veel vroeger donker werd dan in Nederland, alwaar het pas om tien uur , zo ongeveer geschied. O, Venetië, dat me altijd licht lyrisch maakt! Maar dit is ook leuk om eens mee te maken: het is nu overal zo stil en leeg, op straten, in de winkels, in de buurt. Een vijftiger jaren sfeer? ... Alleen al dat er zo weinig auto’s zijn, overal, het zindert in de atmosfeer van hitte, maar ook van stilte. Geen hectiek.

Bij de Berendonck, de waterplas in de buurt is het 's avonds na zevenen vooral een niet-witte aangelegenheid. Gisteren was er een feestje, Marokkaans, geloof ik, er werd in het al dorre bruine gras bij picknicktafels gegeten en gedanst. Tot laat gaan families het water in, ook vrouwen in boerkini-badpak.  Voor een meisje dat dus al ongesteld is geworden, ik was twaalf, vind ik dat toch ook sneu, zo’n dicht gesloten badpak...

Ouders houden graag hun oude gewoonten vast: er zal altijd achter gesloten deuren heftige cultuurstrijd zijn tussen de generaties, weet ik uit eigen ervaring, terwijl mijn ouders aan de buitenkant zéér westers waren. Als ik mij inleef in dat meisje, dan was ik wat blij geweest als ik zou kunnen zeggen: in Nederland is de wet nou eenmaal dat .... ik kon zeggen: dat homoseksualiteit gewoon en erkend is. Soms helpt het stellen van grenzen, om meer vrijheid te scheppen.

Als beheerder heb ik het een keer op scherp gezet, en dat heeft heel goed uitgepakt. Er was in het weekeinde Marokkaanse Koranschool, waar ik alleen maar vaders zag die tussentijds thee dronken. Op de zondag was er daarna een kinderbingo, georganiseerd door de oma’s en moeders uit de volkswijk. Die vaders wilden eerst niet tegelijkertijd met de vrouwen in één lokaal zijn, terwijl,de boel moest worden schoongemaakt en opnieuw weer opgebouwd, onder het mom dat dit niet paste in hun cultuur. En dat was ook zo, waarschijnlijk. De vrouwen ontweken ook liever de buitenlanders.
Ik zei: Dit is een wijkcentrum, iedereen helpt hier elkaar. Punt uit. Ik ben vrouw, met een gekleurd tintje, dat scheelt, denk ik.Op het laatste overhandigde men elkaar de bezems en de stoffer en blikken en liepen mannen en vrouwen samen tafels en stoelen te sjouwen.

Het is te warm om je er druk om te maken, maar ik doe het toch. Dat een strand en een waterplas twee verschillende aanblikken heeft, overdag en in de avond, dat vind ik leuk. Iedereen is vrij om te komen en te gaan wanneer je wil en dan zie je vanzelf verschillende culturen één land bevolken.Maar ik gun dat meisje eigenlijk wel een bikini en dollen met haar broertjes in het water en op andere momenten, overdag wellicht, met leeftijdgenoten van haar school. Nu volgde ze in kalm tempo haar moeder, pootje badend, en dat raakt als een scherp steentje ergens  het water op de bodem van de diepe put van mijn verleden.

From a distance

Als iemand achterin de twintig je vraagt:geloof jij dan nog?, en je dan reageert met : nee ik geloof ondertussen niet meer, en die dan gaat vertellen dat haar ouders ook helemaal atheïstisch zijn geworden en je dan toch het gevoel hebt dat je een ander gesprek had gewild, wat ging er dan mis?...

Je zei het omdat je niet dat klassieke gesprek wilde over het geloof dat naïef en achterhaald is en over de slechte werkingen van geloof dat mensen  beoordeelt of beperkt of uitsluit of regels oplegt in naam van God of Allah, maar je wilt toch eigenlijk ook wel dat er  eens vanuit een andere wereld wordt gesproken dan de platte werkelijkheid van de economie of het systeem of hebben wat je pakken kan, want je leeft maar één keer... Hoe pak je dat dan aan?

Ik kwam ineens op dat liedje dat Bette Midler zingt op rijpe leeftijd, na al haar doldwaze divine madness: ze zingt het teder en vol smeuïgheid From a distance op YouTube. Dus ik denk dat ik voortaan zeg: Ja, ik geloof, maar je kunt onder geloof van alles verstaan, laten we luisteren naar dat liedje, zó kan ik wel geloven dat God naar ons kijkt. En al typend denk ik aan dat andere liedje wat ik ooit vond, gezongen door Joan Baez, waar ik ook elk woord van kan meezingen: God is God.

Bliss

Mijn dagen glijden voorbij in een waas van zomer, zon water, muziek in de stad, mensen kijken. Ik blijf het bijzonder vinden: een stad vol festivals, helemaal te bewandelen over alle straten in de avond en overal is het geanimeerd. En dan aan de Waal; mijn nieuw gevonden plekken zijn nu niet op de stranden, maar aan de zijkanten van de pieren,windstiller,en dan ligt moedereend met een hoopje jongen  in het zand, ze gaan te water met zijn achten en toen de zon een rode bol was kwamen ze weer aan land en twee jonkies snuffelden bijna aan mijn grote teen.

In de speeltuin had ik er lol in om kleine stilleventjes te maken. Dan vind ik twee sokken in de struiken en die hang ik dan netjes naast elkaar over het hekje bij het treintje. Of twee kinder-teenslippertjes naast elkaar bij de hoge wortel van een boomstam. Een roze handdoek netjes opgevouwen met een groot groen plastic legoblok erbij, op de rand van een picknicktafel. Twee zilveren kindersandaaltjes met bloemetjes bij een donkerblauwe paal. Die van gisteren hadden een etmaal overleeft, nu ben ik benieuwd wat er volgende week nog van over is, of dat collega's het hebben weggeruimd

'Bliss', schoot er door me heen, terwijl ik er aan het prikken was. Zo'n  bos in de ochtend met de speeltoestellen in de zonnestralen, het roodborstje van de winter zag ik nu ook weer, dan de eerste kindergeluiden, de speeltuin vult zich en ik maakte een praatje met een vrouw en haar ouders die met picknickstoelen midden in het bos een zitje hadden gemaakt. Haar moeder herinnerde zich als kind nog een granieten grote glijbaan,, maar ik en haar dochter een houten, met lange kleine latjes. Haar kinderen glijden nu door... iets van aluminium, schat ik zo in.

'Bliss': dat is een verhaal van Katherine Mansfield dat zich in een tuin afspeelt op een feestje en waar de hoofdfiguur een onbekend gevoel in haar hart voelt opspringen als zij naar een andere vrouw kijkt: 'Bliss'. Vandaag gaf veel van wat ik zag en hoorde mij dit kleine, korte gevoel van verrukking. Maar ik vind 'bliss' een veel mooier en krachtiger woord voor dat korte, sissende en tegelijk fluisterende ssssttt..., bijna stille gevoel, dat in je hart kan opspringen en voordat je het weet te benoemen alweer verdwenen is.

Ins & outs

Ik ruimde de resten op van 'het drinkgelag 'van W. en mij van mijn tafeltje in de tuin, tot diep in de nacht onder een heldere sterrenhemel. Kloosterbier uit Wittem, ook een heel mooi klooster in het zuidelijkste puntje van Limburg, waar ik lang voor mijn eigen 'kloostertijd' ook ins & outs over hoorde. M. van de projectgroep was er pastoraal werker en woont nog steeds in Wittem.

Nu hoor ik enige ins &outs uit mijn eigen dierbare klooster waar ik me zo'n lange tijd mee aan heb verbonden. Ik hoor als het ware het nieuwe hoofdstuk van het boek: W. kookt er en gaat er ook mee voorzingen: men bereidt zich daar alvast voor op het vertrek van drie zusters die gaan wonen in  het nieuwe project: stadsklooster San Damiano in Den Bosch. Het oude kapucijnenklooster is overgedragen aan de Franciscanen, er gaan daar ook leken wonen en dus ook drie Clarissen. Binnenkort wordt het vertrek van de Kapucijnen 'gevierd'. Ik heb hun hoop mee gemaakt, voor grootse dingen daaromtrent...

Ik luister en ben heel blij om te horen dat, na een moeilijke tijd, voordat de kogel door de kerk was, dat er echt Clarissen zouden vertrekken, de overdracht van taken nu zeer zorgvuldig geschiedt. Ik luister en alles klonk tegelijk zo bekend en zo veraf. Vreemd, dat ik niet op mijn schreden meer terug kan keren, een weg teruglopen: voor mij is het verleden tijd; ik behoorde bij een eerder hoofdstuk van datzelfde klooster...

En nu? Ik hou mijn agenda zo leeg mogelijk, behoudens mijn werk in de speeltuin. Het is zo makkelijk om het vol te laten lopen met allerlei terugkerende dingen die je kunt gaan doen. Maar ik vind het nu een uitdaging om zo leeg mogelijk te leven. Wat gebeurt er met jouw geest, waar gaat deze heen, als je die niet vast haakt aan heel veel concreetheid? Een soort van nieuwsgierigheid daaromtrent drijft mij voort.

W. vertelde van een vrouw die net met pensioen is gegaan en die de dag begon met uitgebreid koffie drinken en de krant. En later weer wat anders drinken en dan...? Na een paar weken constateerde ze dat haar dag bestond uit het gaan van het ene kopje naar het andere, tijd voor actie! Misschien gebeurt me dat ook, misschien ook niet.

Maar nu: er is een zomer te vieren, mijn stad maakt zich op voor een hele week feest, gisteren zwom ik tussen twee futen in de waterplas bij mij in de buurt, op een heel rustig strand, het koele water langs mijn lichaam en dat is genoeg; ins&outs  het water, de stad, mijn tuin, dit blog, enzovoort.