In Trouw een prachtig miniatuur van Hildegard van Bingen. Het vieren van de seizoenen op een ronde aarde, er straalt iets feestelijks.
Zo’n gevoel had ik gisteren ook in het bos, bij het zien van de eerste paddestoel in een herfsttafereeltje. Ik moest even gaan kijken of er nu meer paddenstoelen waren dan de laatste keer dat ik er wandelde, er waren er toen weinig.
Ja! Het feest ging door, vier reuze rood-met-witte-stippen tegen een bemost heuveltje spanden de kroon.
De combinatie van berkenboom en vliegenzwam is een oude: in de middeleeuwen waren er al verhalen dat hier heksen bijeen kwamen, de vliegenzwam heeft een hallucinerende werking.
Sinds ik in een bos woon, ervaar ik beter dat alle natuurverschijnselen zo tijdelijk zijn; wat je waarneemt is een volgend moment alweer weg. Daardoor vind ik gave omgevallen paddestoeltjes nu ook mooi: even krijg je een blik in het ragfijne onderstel met sporen, maar ook eentje waar zo duidelijk een hap uit is genomen is geinig omdat het getuigt van de aanwezigheid van dieren en takken versieren zichzelf met zometeen vergane glorie.
Ik heb, misschien, ook nog een oud gereedschap gevonden, dat brengt je helemaal terug naar oude tijden. Zo niet, dan blijft er wel dat sprookjesbos.
Op het einde van de wandeling in Amersfoort kwamen we geheel toevallig in een event, het allerlaatste uurtje ervan. Ik zag een klein etsje waar ik meteen voor viel, zó poëtisch dat witte eitje in een klein nestje, zou ik het kopen? We zaten aan een drankje en de anderen zeiden: nou, dan moet je wel snel zijn, want ze zijn aan het opruimen, zometeen heb je niks meer te kiezen. Dat bleek te kloppen, alles was al van tafel gehaald, maar desgevraagd haalde Esther, zo was haar naam, die vroeg ik op het laatst, meerdere versies van hetzelfde etsje weer uit de bak.
Al vergelijkend, raakten we aan de praat. Ze had héél vroeger de kunstacademie gedaan in Maastricht, daarna in het boekenvak en management belandt, en toen voelde ze, op latere leeftijd ineens de behoefte om weer te gaan tekenen…’in een periode van rouw’… zei ze erbij en ze kreeg even vochtige ogen. Ze ging altijd al naar deze beurs, met daarbij een soort van vage wens, dat ze er zélf wel wilde staan en dit jaar deed ze dat dus, voor het eerst.
Bij mij vielen de thema’s van de afgelopen week ineens op een plek. Het bleek het nest van een roodborstje te zijn, en zij nam vaker het woord ‘ambacht’ in de mond: hoe ze daarvan genoot; eerst heel veel tekenen, overal en liefst buiten, en daarna kiezen wat ze ging etsen en daarna de kleur op de plaat, steeds wrijvend om de hoeveelheid inkt zo transparant mogelijk te maken en daarna afdrukken. Ja, ik heb het dus gekocht. Ik vind het een mooi klein werkje, dat in de quasi cirkelvormigheid, in balans is, met de slordige sliertjes van takjes en wat blad, opgenomen in de beweging, terwijl het eitje in het donker rust. Een leuke afsluiter van deze dag.
Dit was boffen, tussen Austin en Boulo, twee stormdagen in; nog donkere wolken toen ik vertrok, maar het laatste spatje regen was voorbij en de hele verdere dag droog en zelfs zon, en ik voelde het eerste spatje regen pas weer, terwijl ik door het pikdonkere bos vanaf de bushalte weer naar huis fietste.
De zon brak door terwijl ik naar het Amersfoorts Museum liep en ik kwam ook nog langs het archeologische centrum. Een potje in de vorm van een bolle vrouwenborst met tepel, spaarvarkentjes uit de 16e eeuw. Al het schone water van de Eem zorgde ervoor dat Amersfoort ooit meer dan honderd bierbrouwerijen had en ook de textielindustrie bloeide.
Toch bijzonder, zo’n deel van een hamer of een bijl die gedateerd is van 3000-9000 voor Christus, gemaakt van een gewei; ik denk dat dit het oudste voorwerp is dat ik ooit gezien heb.
Na het museum wandelde ik richting de ontmoetingsplek, waar de vrouwengroep een stadswandeling zou gaan maken, maar zoals te doen gebruikelijk was het begin weer een anarchistisch bedoening ; twee kwamen er later, eentje was er juist bijna een uur eerder…dan maar eerst warme drankjes en lunch in een aangenaam café: Amersfoort bleek véél café’s en restaurants te hebben en ook veel variatie aan winkeltjes.
De wandeling starte bij De Kei, die ook ik eerst over het hoofd zag, omdat je die op de grond visualiseert. Amersfoort verraste : een hele oude binnenstad met ergens een mooie binnentuin met de markante Onze Lieve Vrouwentoren, de kerk erbij is verbrand, er is een wonder-legende rondom een Mariabeeld, had ik in het museum geleerd, waardoor Amersfoort ook een periode een pelgrimsstad was.
Langs delen van de oude stadswal en ‘muurhuizen’, zo genoemd omdat ze gebouwd zijn van de stenen van de eerste stadsgracht. Om de stad te kunnen uitbreiden is die muur afgebroken en is er een tweede gracht gebouwd. Hoe gewóón het was voor Nederlanders om grachten te graven, dacht ik, en daaromheen te bouwen in het drassige land onder de zeespiegel en hoe ze dat gebruik bij de stichting van Nieuw Amsterdam hebben voortgezet, wat later dus de naam New York kreeg.
Het nieuwe Amersfoort is buiten de stadsring gebouwd en ook daar kregen we wat van mee, ook per ongeluk verdwaald. De toenmalige haven is er nu voor de pleziervaart, er is een nieuw cultureel centrum en in oude bedrijfsterreinen ontstaat nieuw leven, experimenten en alternatieve cafe’s enzo: een ontwikkeling die wereldwijd in steden zo vorm wordt gegeven; in New York is dat Industry City in Brooklyn.
Ik vind het geinig om mij te laten verassen door de gekke dingen die je onderweg ziet, een kruisbeeld met Jezus bedolven onder een oud tapijt, Maria op de grond naast de elektriciteitsmeter, armzalige zitplekjes gecreëerd tussen wat plantenbakken en daarbij wel de trotse tekst: Delen geeft Ruimte.
Grappig hoe ik in het levende heden hetzelfde zag als op schilderijen van Adri Pieck (1894-1982) in het museum; bakken vol bloemen die vanaf de markt het huis in werden getild.
De soundtrack van de dag in mijn hoofd was Dreams van The Cranberries, dat ik ontdekt heb doordat het regelmatig op Insta gebruikt wordt bij berichten over New York. Je laten verassen door het onverwachte, dat is wel zo ongeveer mijn hobby en wat mij voort laat gaan: Inevery possible way/ And oh, my dreams/ It’snever quite as it seems.
Ik opende vanochtend mijn iPad en zag als eerste dit; het is het plafond van de kapel van Santa Maria Della Salute in Venetië. Zo maken ze het niet meer, al die beeldenrijkdom, de details, de pathos van wat ze allemaal meemaken en doorstaan. Ik dacht: hoeveel gaat er verloren als er in de wereld geen tijd en aandacht meer is voor ambacht en kunstenaarschap ten bate van het grote geheel? Deze kerk is bedoeld voor een ieder om er naar binnen te lopen, stil te zijn, te vieren.
Misschien is al dit soort van creatieve energie, nu terecht gekomen in het maken van film en tv-series. Die zijn bedoeld voor een groot publiek en dan is er after-all niet echt iets verloren gegaan: nog steeds kunnen mensen iets van zichzelf terugvinden, in beelden die hen worden aangereikt.
Gisteren lag ik onder een steen, exacter op en onder warmtekussens en bekeek een hele serie; TheBoroughs, aangeraden door NRC als horend bij de beste die net uit zijn. Een heel goede mix van al die draadjes die verwikkeld en al door het eigen brein lopen: humor en horror, rouw, wonderlijkheid, absurditeit, strijd…enzovoort, enzovoort.
TheBoroughs is een stad voor ouderen die in de woestijn is gebouwd en waar de meest vreemde dingen gebeuren.
Ik dacht meteen aan de graphic novel-serie Once&Future waar een jongeman ontdekt dat zijn grootmoeder een beroemde strijdster is die monsters moet verslaan en dat hij degene is die dit ook in zijn bloed heeft, en haar dus moet opvolgen.
In The Boroughs komt er ook een dochter voor, die haar vader aanvankelijk niet gelooft wanneer die vertelt over monsters, ze tekent een toestemming om hem te laten opnemen op de gesloten afdeling van de dementerenden.
Ik had de smaak te pakken en zag als afsluiter van de dag een film uit Nieuw Zeeland uit 2016; Hunt for the Wilderpeople, tot 31oktober op Netflix. Een ‘moeilijke’ jongen en zijn geadopteerde oom, een ‘onaangepaste’ man leren zichzelf en elkaar kennen tijdens een tocht door de wildernis, opgejaagd door de zogenaamde deugdelijke maatschappij.
Tevoren een item bij Eva; dat 95% van de studenten hun scripties schrijven met AI, ook hun meesterproef en zodoende dus docenten niet meer weten wat voor vlees ze werkelijk in de kuip hebben. Hoeveel kunnen echt zelfstandig nadenken, hebben hun hersens laten kraken, kunnen analyseren en reflecteren? AI doet het immers. De absurde situatie dat een docent vervolgens ook weer AI gebruikt om een AI scriptie te beoordelen.
(En dat één man, Elon Musk, nu de oorlog tussen Oekraïne en Rusland bepaalt en meer dan 60% van de kamervragen door AI worden gesteld, maar dit terzijde.)
Dan kom ik toch terug bij het woord ‘ambacht’ en dat daar tijd voor nodig is en geduld en werkelijke onderlinge ontmoeting, om zó dingen over te dragen en het eigen te maken en de wereld een stap vooruit te helpen.
Tussen docent en leerling, jongen en man, kleinzoon en oma, ouderen die zichzelf en hun ervaringen gaan delen en vertrouwen, al die kunstenaars en ambachtslieden die gewerkt hebben aan een Venetiaans plafond.
Eén klein momentje van zon op deze dag vol wind en regen en dan is het uitzicht voor mij even spektakelachtig mooi.
In NY werd ik een keer helemaal meegenomen in muziek uit Mexico; die combinatie van melancholische meeslependheid en vrolijke volksdeun en gisteren dacht ik daar weer aan en zocht ernaar. Dit liedje is een klassieker en ik dénk dat ik het in NY uitgevoerd heb gehoord; Corazon, het hart dat steeds genoemd wordt en ik meen te verstaan dat er uitgezongen wordt dat het leven ook een roulette is, en dan voel ik zelf een verlangen om dicht bij je hart te blijven. Die ‘oude’ stem van Pedro Infante, Mexicaanse acteur en zanger (1917-1957), een stem van vroeger, met meeslepende dictie
Ik zocht in mijn foto’s naar een optreden van de Mexicaanse groep, vond het niet, maar werd wel weer herinnerd aan een optreden van Susana Baca, zeer gerenommeerd en gerespecteerd in Peru, ze is in 2011 ook minister van cultuur geweest, ze is 82 jaar oud, sociaal zeer betrokken.
Fragiel op het podium, maar met een zeer grote presentie.
Fijne muziek op een gure herfstdag…en ook in een gure wereld een aansporing om zelf wél je hart warm te houden, met beide blote voeten op de grond.
In Trouw een vrolijke foto van dames die borstkanker kennen en zich nu hebben laten body-painten in alle kleuren van de regenboog met bloemen en planten en dieren op hun al dan niet aanwezige borsten. Ik meen ook Franciscus van Assisi te zien in zijn bruine pij tussen de zonnebloemen. Het is in Mexico. Zou zoiets in Nederland mogelijk zijn, zo’n event waar honderd vrouwen aan deelnemen? Zoveel levenslust en niet bang zijn voor het eigen naakt?
De natuur geeft zoveel kleur en na de regenval in de nacht, komt er een laagje glans.
K. Schippers dichtte: Als je goed om je heen kijkt, dan zie je dat alles gekleurd is. Waarom handelen we niet zoals onze kleurrijke natuurlijke omgeving, maar dompelen we alles in een mist van grijs, met al onze meningsverschillen, machtsmisbruik, ego’s etc? De kleur van het puin in Gaza, die absolute vernietiging, de grauwsluier over het mensdom door oorlog en haat en de onderbuik…
Regendruppels die een nieuwe structuur geven aan de aarde, de zachte ronde vormen, zoals ook onze lichamen zélf zijn, daar is geen hoekigheid of puntigheid, we kunnen over elkaar rollen, omarmen, we kunnen tegen een stootje, er is veerkracht. Tenzij we zelf een vuist ballen, op scherp gaan staan en uithalen, moedwillig pijn willen doen.
In de ochtend tjilpen er vogeltjes, maar ik zie ze niet in de hoge bomen, ook niet met een verrekijker, het silhouet van de eikenboom werpt kort haar schaduw, en is even later alweer vervangen door de Gingko. Zo is het vlietend leven overal waarneembaar. Maar het politieke mensdom houdt zich vast aan de eigen halsstarrigheid, balt de vuist, klampt zich ineen in voornamelijk donkerblauwe pakken.
Waarom kan het niet méér zijn, zoals de kleur op de lichamen van vrouwen, zoals de ruimte in een bos?…Onnozele vragen want zo is de harde werkelijkheid niet. Maar het is evenzogoed wél de werkelijkheid: kleurrijk kunnen zijn…en ik zie in het stille water mezelf, rottend herfstblad op de bodem, een druppel water die valt, de boom die zoveel ouder is als ik, in de weerspiegeling.
Toen ik in New York was, bedacht ik dat ik wel zin had in een nieuwe ring aan mijn vinger, om iets van de sparkeling en dynamiek van de stad bij mij te dragen, ik snuffelde waar het kon, maar vond niks.Thuisgekomen keek ik per toeval in de oude sieradendoos van moeder en zag een ringetje dat het helemaal was, met een felroze steen, mijn lievelingskleur.
Het was waarschijnlijk toermalijn; aardend, beschermend en reinigend…al die betekenisgeving aan stenen neem ik niet écht serieus, maar vind het wel grappig dat het bestaat; al die beoogde werking en invloed van stenen. Ik ben de steen dus kwijt, zag ik gisterenavond op de bank.
Ik had overdag flink met mijn handen in de aarde gezeten, oude grassen en onkruid wegtrekkend uit bloembakken en nieuwe gevuld met grond, om ze straks te gaan vullen met bollen. Daar ligt het steentje nu ergens…Het was natuurlijk een beetje onzin om vanochtend erbij te gaan kijken in de hoop dat deze wellicht zichtbaar zou zijn. Nu bedenk ik er maar bij, dat dit huisje en tuintje extra kostbaar is geworden, letterlijk. En de ring blijf ik dragen, het lege gat in het midden is op zich ook een aardig symbool.
Je moet toch wat…Zo stopte ik gisterenavond het doodgevlogen roodborstje in een plastic zakje in mijn diepvries, het had de hele dag op dezelfde plek gelegen, zo gaaf nog, ik kon het niet over mijn hart verkrijgen om deze te gaan begraven en een nacht het laten liggen, dan zou waarschijnlijk een vos ofzo eraan gaan zitten.
Altijd maar bezig in dat proces van loslaten en verlies, naar een poging van behoud en wederkeer; die cyclus die in de seizoenen is en als drijfveer en verlangen in het menselijk hart: vernieuwing en bevrijding…Dit dacht ik toen ik in de ochtendzon het gezicht van Che tussen het gordijn en de muur zag piepen.
