Louis Fratino in Londen

In de NRC vanochtend een aanstekend interview met Louis Fratino door Hans Hartog de Jager. Hij noemt hem de wie weet grootste kunstenaar van dit tijdperk, op dezelfde hoogte als Henri Matisse en David Hockney. Wat hij met beide deelt, is ook het schilderen van de naaste omgeving.

Hij vertelt dat hij zich afvroeg of hij en zijn partner wellicht ook in de toekomst kinderen zouden hebben, hij was op bezoek bij zijn zus met kinderen in een vakantiehuis en wilde de geurende jasmijn schilderen, denkt ook aan landschapstaferelen van oude meesters, en zo komen al deze elementen samen in een schilderij.

Zijn werk is sensueel en vol leven, alles met zorg geschilderd van kopjes op een tafel, hoe honden elkaar besnuffelen, mensen een ruimte bevolken. Ik vind hem zelf ook al jaren geweldig, ik heb hem ontdekt in Zwolle, zag hem daarna in Venetië en werd afgelopen zomer lyrisch in een boekhandel in New York, toen ik nog niet gekende afbeeldingen zag.

Net als bij Hockney komen er vanzelfsprekend mannen in zijn schilderijen, want zo is zijn leven. Hij heeft een grote tentoonstelling geweigerd, toen het museum vroeg om af te zien van expliciete erotiek. Voor hem is dit geen optie. Zo is het leven in alle facetten en zijn werk is er een ode aan.

Nu is er een tentoonstelling met zijn nieuwste werk in Londen, tot en met 31 Oktober. Zal ik…? 

De Eurostar gaat meerdere keren per dag en brengt je in dik vier uur naar de andere kant van het kanaal.

Ik vond ook meteen een geinig onderkomen, studentikoos en eigenzinnig en wél schoon met een innemende gastheer, volgens de recensies. 

Ik zag dit alles vroeg in de ochtend, viel daarna weer in slaap en droomde dat ik er was.

Ik laat het een dagje sudderen, wie weet…

Verwend volkje

 Ik was in de Albert Heijn en ergens zowat midden in het gangpad, helemaal niet in de buurt van de afdeling drank, stonden trays met Leffe Blond Bier en nog een ander speciaal biermerk. Aan twee medewerkers, jonge jongens, die in de buurt stonden, vroeg ik of deze misschien in de aanbieding waren, omdat ze zo opzichtig in beeld waren.

De jongens gaven een voorzichtig en beleefd antwoord: Misschien hebt u het wel ergens vernomen, maar er is een storing hier, waardoor we niet zomaar meer kunnen kijken wat er in de Bonus is…Heel vervelend voor u, de klant, herhaalden ze , héél erg vervelend…de schappen zijn ook leger, héél vervelend als u niet kunt krijgen wat u zoekt…’

Ik werd er wat balorig van; al die omzichtigheid…Dus ik reageerde in de trant van: Ja natuurlijk weet ik ervan dat is uitgebreid in het nieuws, maar kijk om je heen, er is zoveel nog wél verkrijgbaar, dan eet je toch gewoon wat anders?! 

‘Ja, maar kijk, bij de groenten is veel op en de melk, daar zijn nu ook lege vakken; héél vervelend’.

Nou, zei ik, het valt toch wel mee, er is zóveel, ik ben in India geweest, daar zijn geen supermarkten en ben je blij wat er te koop is, daar doe je het gewoon mee!

In India heb ik twee keer aan de rand van de stad overigens wél een hele grote supermarkt gezien; voor de rijken, je moet je van te voren identificeren en je mag geen tassen naar binnenbrengen, die worden opgeborgen in kluisjes. Verder zijn er de markten en de kleine ‘general stores’,waar de meeste mensen hun boodschappen doen.

Ik vroeg aan de jongens of ze het ook niet ergens wel geinig vonden, zulke ontregelde dagen die anders waren dan wat ze anders allemaal moeten doen. Nou… de eerste uren wél, maar dan zijn er al die mensen die klagen en zo ongeveer kwaad op je worden, terwijl je er niks aan kunt doen.

Nou, vinden julie dat niet stom? Zó verwend en dat je alleen wilt eten wat je van te voren bedacht hebt, wat je wilt eten?! Ze begonnen een beetje te lachen en gaven me gelijk.

Wat zijn Nederlanders een benard verwend volkje. En dat een jonge generatie geleerd wordt om in dezelfde groef mee te gaan: wees klant en service gericht, geef de klant gelijk en haal het niet in je hoofd om te zeggen: Ja, maar mevrouw of meneer, kijk eens om je heen, er zijn nog zoveel andere maaltijden te bereiden…

Altijd aandacht voor wat er niét is, wat ‘verkeerd’ gaat, elkaar de maat nemen, niks willen toegeven of delen met elkaar: Ikke, ikke , ikke en de rest kan stikke. 

Wanneer je temidden van de levensmiddelen die je verkoopt tegelijk ook een oranje bloemenkrans hangt en er is een altaartje dichtbij, dat geeft een ander universum; een moment van eer betuigen aan een kosmos die groter is dan jij alleen…

De ‘werkelijkheid’ van filmlocaties

 Ik keek op de tv naar Bourne Supremacy, deel 2 van een oude favoriete trilogie, alweer 14 (!) jaar geleden besteedde ik er een blogje aan, en nu zag ik allereerst een scène op een markt die ik exact zo in het echt heb gezien. Het bleek in Goa, India en er volgde een achtervolging in een auto, door een omgeving en langs een weg waar ik gewandeld heb, en al heel snel dacht ik dit klópt niet, zo is het in het echt niet; het strand is niet zo dichtbij en die man die door het platteland en dorpstaferelen per voet de auto inhaalt, onmogelijk. Ja Mirjam, het is film! spreek ik mezelf daarna toe, logisch.

Uiteindelijk crasht de auto over de brug, vlakbij Candolim waar ik verbleef en dat is acht kilometer verder dan Panaji, de hoofdstad van Goa, waar de markt was. Heel gek om onverwacht het terras op de achtergrond in beeld te zien, waar ik heb gegeten.

Ik wandelde in Mei 2025 langs de Seine, van de Flixbushalte naar het centrum. Ineens langs de verlaten kade, op een bedrijventerrein dacht ik: Hier is iets heel heftigs gebeurd, ik dacht aan een misdaad, en liep gauw verder. Toen zag ik thuis de James Bond film License to Kill, en er was een uitgebreide gevechtscene, precies daar. Toen dacht ik: aha, dit was dus ergens in mijn geheugen opgeslagen en dat kwam dus onbewust naar boven toen ik er liep, dit heeft dus niks met intuïtie ofzo te maken.

Ik meet hierbij dus wel met twee maten: want in Goa; in de wijk van de achtervolging, de huizen op het platteland, de rivier en dat terras, dacht ik niet, dat ik dit eerder gezien had.

Wél leuk dat er een site Licence to Locate blijkt te zijn, met alle locaties waar James Bond geweest is. Nu blijkt dat dus ook te zijn in mijn favoriete klooster vlakbij de camping op Lido, in Venetië! Pas  afgelopen jaar kwam ik erachter, dat hier Kapucijnen wonen, die je nu in beeld ziet: ze doen mee, al wandelend door de gangen, ik kreeg nu een inkijkje van binnen, terwijl ik al die jaren erlangs liep en weleens op het bankje zat, onder hun slaapvertrekken, denkend dat ik daar best wel ook een kamer zou willen hebben (toen ik er dus eentje had in het klooster van Velp-Grave)

Ik kijk nu vaker naar films met New York als locatie en Venetië is ook geen onverwachte filmlocatie. Maar Goa was dat wél. Omdat het zo onverwacht was, voelt het aan, alsof ik er eventjes geweest ben. Natuurlijk ook omdat ik in mijn eigen foto’s ging kijken, op zoek naar beelden die ik in de film zag.

Opalite

Vandaag is het geheel bewolkt grijs met lichte motregen,  maar gisteren was het een prachtige dag vol zon, meteen al te zien als ik het rolgordijntje bij het keukenraampje omhoogtrek. Dan vervallen bij mij alle actieve woorden, behoudens degenen die ik lees. 

Mijn stoel verschuivend van zonplekje naar zonplekje in de stilte van het bos, afgewisseld met wat kleine klusjes; laurierkerstakjes wegsnoeien, de groene aanslag van de rand van het boshuisje wegpoetsen met kokend water, spiritus en Dreft (hét wondermiddel, ooit geleerd van een professional, een glazenwasser in het wijkcentrum)

 Er is één liedje dat ik dan moet vermijden, want het refrein is een oorwurm, ik las vanochtend dat ze de best verkopende artiest is vlak onder de Beatles, met haar laatste album The Life of a Showgirl dat wereldwijd regeert.

Ik ben wel een beetje om, deze popliedjes doen het lekker qua deuntjes door mijn oortjes, én ze hebben een intelligente inhoud als woorden ertoe doen, én ze maakt goede video’s erbij. 

Daarom dat dit nummer bij mij hangt, omdat ik het filmpje meerdere malen bekeken heb, het is zo grappig; over een wonder-schoonmaakmiddel dat ‘kneusjes’ laat shinen.

Ze zegt dat liedjes voor haar als kleine verhaaltjes zijn, spiegels, waar een ieder van alles eruit mag halen en dat dit ook wisselend kan zijn, afhankelijk van het moment in je leven.

Help! Nu heb ik het alweer in mijn gedachten opgeroepen, zit het vast weer de ganse dag in mijn hoofd.

Visueel aantrekkelijk

 

Verbannen boeken?

Eigenlijk vind ik het wel genoegelijk, zo’n hele dag regen en donker weer, zoals gisteren, waar het overduidelijk is dat je binnen blijft, als je buiten niks te zoeken of te doen hebt. Voelt zoals een dag in je tent; gestaag het gekletter van regen rondom je en op het dak, maar dan zó ontzettend lux in een boshuisje; een vijf sterren ervaring.

Desondanks vanochtend wel meteen mijn bed uit omdat er ochtendzon was, dat filtert zo mooi door de bomen heen en door het lichtgroene blad van de ‘annebel’; zo heet die struik, geloof ik. Vogeltje meegenomen uit mijn stadstuin, heeft het nu een ander zicht.

Vlak tevoren zag ik dat het in Amerika ‘Banned Books Week’ is, bij de bibliotheken: die zijn dan extra beschikbaar en worden in het zonnetje gezet. Waar het mág dus, want het gaat om boeken die in sommige staten in Amerika dus uit de bieb of het klaslokaal of de boekhandel verwijderd worden wegens inhoud die niet gewenst is. Elk jaar worden er honderd boeken aangewezen en daar wordt weer een top tien uit geselecteerd. Het lijkt erop dat elke bieb daar vrij in is en dus een eigen Top Tien heeft, degene die ik zag is van de Public Library van New York. Tot mijn verbazing zag ik daar drie boeken, die ik zelf in bezit heb en waarvan ik mij niet kon bedenken, wat dan niet welgevallig kon zijn. Op de lijst staat ook Heartstopper, dat ook verfilmd is, over de liefde van twee jongens voor elkaar; die snap ik dan wel meteen…

Ik heb alle drie de boeken nu weer bekeken.

In mijn herinnering ging The Magic Fish over de taalbarrière tussen moeder en zoon, hij geboren in het westen, zij uit Vietnam gevlucht. Het boek staat bij mij in de boekenkast op de Aziatische plank. Dat hij homo is en niet weet hoe hij het zijn moeder moet vertellen, er zijn niet eens woorden voor in het Vietnamees, was ik kompleet vergeten.

Zij vertellen elkaar sprookjes en verhalen; als zijn moeder over haar eigen verleden vertelt dan is dat in beige, de sprookjes in blauw-lila, het heden in rood. Het boek eindigt heel roerend; zijn moeder vertelt een sprookje en laat uiteindelijk de heldin in de armen vallen van een prinses.

This One Summer heb ik opgeslagen als dat het gaat over een zomer in een vakantiehuisje aan zee, over de vriendschap van twee meisjes, die elkaar daar al jaren elke zomervakantie zien; zo’n zorgeloze kindervriendschap in een idyllische omgeving. Met de ogen dat er dus iets met dit boek aan de hand moet zijn, zie ik nú pas, dat het ene meisje geadopteerd is en veel lesbische leefsfeer om zich heen heeft en zelf ook tomboy-achtig is, en het andere meisje ‘ongelukkige’ ouders heeft die veel ruzie maken en dat er een ongewenste zwangerschap is bij tieners in het dorp.

Het boek staat bij mij op de plank die allemaal rondom het thema huis en thuis gaan.

Het derde boek staat bij mij bij de ‘tuinboeken’, omdat ik het zo ontdekt heb. In een van de korte ‘hoofdstukjes’ van soms een halve pagina tot enige meer, komt Monkey Garden voor; een verlaten tuin in Mangostreet, waar grote reuze zonnebloemen bloeien temidden van een wildernis van planten, bloemen en bomen, waar door de tijd heen ook autowrakken en andere junk terecht komt, die dan weer door het groen opgeslokt worden. Maar de hoofdpersoon, Esperanza , een Latino meisje van ongeveer twaalf,  voelt zich er geborgen. Het is zoals haar huis en buurt;  héél arm en er is extreem geweld én liefde om haar heen. Dezelfde die door de politie gezocht wordt, kan tegelijk gul en warm zijn.

Waar wordt dit boek dan verboden?… Moet ik mij hierbij witte, burgerlijke, Redneck-achtige gemeenschappen voorstellen of zéér bevoorrechte milieus die niet willen dat kinderzieltjes een rauwere
wereld leren kennen?…

De boeken met een homoseksueel thema zullen wel in eng-christelijke kringen geweerd worden, alhoewel dit in Amerika dus de doorsnee katholiek kan zijn.

Bah, het is toch intens treurig, deze opmars van benepenheid, in de westerse wereld. Ik wil telkens een ander zicht, alle variaties die je kunt bedenken, voor alle vogeltjes in de wereld.

Jaarlijks herfstfeestje

 Na al het nazomeren ging ik het bos in, op zoek naar de rood-met-witte-stippen, om hiermee de herfst in te luiden. 

Het eerste rood dat ik zag, was blad en de beukenbomenlaan is nog groen, er was het wit van een gave paddestoel en van de dunne berkenboompjes, waarbij ik vaak aan het woord ‘serenade’ denk. De eerste vliegenzwammen waren van een ietwat verbleekt oranje.

Ik wandelde naar het berkenbomenpad, waar het jaarlijks vol vliegenzwammen is en daar waren ze dan, weliswaar niet zoveel als andere jaren, was ik te vroeg of al te laat? De lucht die weerspiegelt in het regenwater op een grote platte…To see a World in a grain of sand and Heaven in a wild flower, dichtte Wiliam Blake.

Er waren weinig paddenstoelen, wel waande ik mij af en toe in kleine avontuurlijke kabouterwerelden.

Ik zat in, nu de herfstzon, op de zachte naalden tegen een dennenboom. Stil, alleen de wind loeide af en toe door het bos. Dít kan ik nooit meemaken in New York, dacht ik en wat zou ik het missen! Mijn jaarlijkse herfstfeestje.