Inauguratie Zohran Mandani

 Zohran Mandani heeft twee keer de eed afgelegd voor zijn nieuwe burgemeesterschap. De eerste keer was de officiële: vlak na middernacht in het metrostation onder de City Hall. Het is niet meer in gebruik, je kunt het wel zien als je in de metro blijft zitten van lijn 6, want hier draait deze weer om. De locatie is symbolisch: het station is 112 jaar geleden gebouwd toen men er van uit ging dat alles voor alle inwoners van New York er ook móói uit moest zien. Mandani hecht waarde aan het publieke transport en wil alle bussen in NY gratis maken. Ter vergelijking: de vorige burgemeester liet zich inwijden op Times Square, vlak na de jaarwisseling.

De vrouw die hem inwijdde komt uit Brooklyn, ze zit voor de democraten in het parlement, ik heb haar in het echt gezien tijdens een muziekfestival, waar ze uitte zó blij te zijn om weer even thuis te zijn, in plaats van alle nep waarmee ze zich in Washington omringd weet.

De volgende dag was de inauguratie voor en met het publiek. Het begon met een gebed van zes geestelijk/spirituele leiders uit NY, alle godsdiensten waren dus aanwezig, uitgesproken door een imam. Voor het eerst werd er gezworen op de Koran.

Trotse ouders in het publiek, Bernie Saunders deed het. ‘Ik ben gekozen als democratische socialist en zo zal ik deze stad ook leiden’, zei Mandani in zijn toespraak. Hij bedankte zijn vrouw Rama Duwaji, zijn ‘beste vriend en degene die mij elke dag de schoonheid van dagelijkse dingen laat zien’. Rama is kunstenaar en graphic designer. Ook trendy en moderne vrouwen hebben veel hoop in haar gevestigd, als een stijlicoon en dat ze haar eigenzinnige zelf zal blijven; ze droeg gothic zwarte laarsjes.

Een bekende acteur, zoon van Russisch-Joodse immigranten, die al vroeg een videoboodschap maakte voor de campagne van Mandani, ook bekend om zijn activisme, geldinzamelingen en pleitbezorger voor de Palestijnen, zong Zohran toe met een koor van kinderen van Staten Island, een voorbeeldproject waar kinderen zonder geld wel toponderwijs krijgen; zo moet het in heel NY, is de boodschap.

Een oud strijdlied werd teder gezongen door een artiest die opkomt voor abortus-wetgeving en die zich ‘queer’ is gaan noemen, ze heeft nu een relatie met een man.

Een veel gelauwerde dichter en professor in de literatuur, Cornelius Eady, sprak deze woorden uit: This Moment is Our Proof. Hij heeft zich levenslang ingezet voor de ‘zwarte zaak’.

Zoveel hoop en enthousiasme en geloof dat er nu werkelijk andere tijden zullen komen. Zoveel optimisme en gezamenlijke consensus ‘in the greatest city of the world’ te wonen in ons ‘diversiteits-mozaïek’ en dat NY een voorbeeld gaat worden voor die wereld: dat links wél kan regeren ten bate van élke inwoner…

Ja, deze geest wens ik Nederland ook toe.

Ik had alles bekeken en opende mijn voordeurtje. De wereld weer even als een onbeschreven blad.

Het is 2026

In de wijk pal naast de mijne in de stad is met de jaarwisseling een dode gevallen. Dus als ik daar was geweest, had ik alleen maar sirenes gehoord en dreiging gevoeld. Hoe anders hier in het bos. Voor het eerst heb ik geen enkel vuurwerk gezien, het was bewolkt en het is hier vuurwerkvrij. De hele avond stilte en in de verte het knallen uit Apeldoorn. Ik had nog wat sterretjes van vorig jaar, die ik eerst liet drogen op de kachel.

 

De jaarwisseling wordt wel relatief, als je tegelijk weet en ziet dat het in NY nog niet zover is. Daar viel dit jaar op Times Square een nieuwe bal naar beneden, met nóg meer lichtjes, met daarop een lichtspel dat Amerika haar 250 jarig bestaan viert. Het geheel is dus gemaakt van unieke kristallen glaasjes, die iedereen nu voor het eerst zelf mocht bevestigen. 

Nu afgelopen jaar, de IPad nog meer een deel geworden is van mijn eigen lichaam, weleens leuk om te registreren wat ik allemaal eet in mijn hol in het bos. Oudejaarsavond begint voor mij bij de eerste warme knapperige baksels met poedersuiker omgeven met olielucht op mijn tong. En nu, de volgende ochtend begint het jaar natuurlijk met het Nieuwjaarsconcert.

 

Voor het eerst twee stukken van vrouwelijke componisten: o.a. Florence Price; afro-Amerikaans met de Rainbow Walz. Nu is het nog wachten op de eerste vrouwelijke dirigent in dit Weense bolwerk van traditie. Deze dirigent blijkt wél homo. Hij heet Yannick Nézet- Séguin en is dirigent bij het operakoor van de Met in New York. De sfeer heeft speelsheid en opgewektheid, de orkestleden zingen ook. Ineens zie je dan ook zijn oorbelletje en zijn gelakte nagels.

Het voorbije Amsterdam

 Er zijn jaren en jaren geweest dat ik na de Kerst tot en met het Nieuwjaar in Amsterdam was, in het appartement van broer Y. Nu één dagje. Ik beleef het met definitief andere ogen, sinds New York. Deze stad aan het water, zoals de Nederlanders ook aanvankelijk New York ontworpen. Maar hier kruipt het water door alle hoeken en kieren van de stad.

Het is er ook overal zo kneuterig klein. Al die geveltjes. Wel kunnen zien dat het water ooit de routes gaven voor goederen. Langs de grote grachten nog enige plakkaten over hout en scheepsbenodigdheden.

Ik wandelde naar het Rijksmuseum voor een tentoonstelling over het huishouden in de 17 e eeuw. Ik had me er heel wat bij voorgesteld, ook deze stond in de top Vijftien bij de NRC. Maar ook hier was mijn verwachting New Yorkaans: ik stelde me virtuele werkelijkheid voor waar het voorstelbaar zou worden dat het de Nederlanders waren in hun gouden eeuw, die de oceanen over gingen en met schwung en voortvarendheid die eerste stenen gebouwen in NY bouwden en er grachten groeven, en namen gaven aan hun omgeving die nu nog te herleiden zijn.

Maar er kwam mij een burgerlijke en degelijke spruitjeslucht tegemoet, waar elk dagelijks voorwerp in een soort van kartonnen doos verpakt was. Het enige leuke was, om te zien, dat alles in de twee poppenhuizen dus realistisch nagemaakt was, zoals een dagelijkse bezem. En het valhelmpje van de peuter op een schilderij deed denken aan mijn net aangeschafte fietshelm.

Zo gezellig klein allemaal.

Ik verheugde mij om de dag af te sluiten in mijn favoriete eethuis op de Zeedijk in Chinatown. Welnu: het ís zo dat er nu véél meer toeristen zijn, jong ook, allemaal krioelend op zoek naar vertier en eten en drinken…En toen kwam mijn definitieve afscheid van het Amsterdam zoals ik het jaren en jaren beleefd heb. Mijn eethuis waar ik al in mijn studententijd kwam, met oude vitrages, oude zware verwarming, oud bruin tapijt, zwak licht, donker en duister en met goedkope witte papieren tafellakens die met één ruk van de tafel werden geveegd als opruimactie voor een nieuwe eter… is verdwenen. 

Er komt een trendy gegentrificeerd restaurant. Maar de vrouw die ik gaandeweg ouder heb zien worden, is er nog steeds. Zó jammer, het was mijn tijdmachine naar mijn eigen verleden.

Net zoals die zilveren gordel die de vrouw des huizes in de 17e eeuw droeg, met daaraan alle sleutels, (en bij haar taak hoorde ook de gehele bevoorrading voor de scheepsbemanning), nu onbruikbaar is: Zo zal er geen sleutel meer passen op dat stukje van mijn geschiedenis. 

Op de tv bij de Top 2000 kwam dit héél toepasselijk lied voorbij.

Tilda Swinton in Amsterdam

 Ik was gisteren in Amsterdam. 

43 bekenden, waaronder Derek Jarman, aan Aids verloren. Om met verdriet om te gaan ging ze in een glazen kist liggen. Kledingstukken uit haar hele leven, waarmee ze haar eigen biografie vertelt. Ze begint met de jurk die haar moeder haar op 17 jarige leeftijd gaf, in de hoop haar damesachtig te maken. De jas van haar opa, kleren uit haar films, die ze gekregen of te leen had. De tentoonstelling eindigt met haar groot geschilderd oog, waar haar 19 jaar jongere partner Sandro Kopp, een Duitser, met  wie ze al 21 jaar samen is, meer dan -  was het zes jaar?, aan gewerkt heeft. In de iris het Schotse eiland waar ze samen leven.

Ook de zwarte sweater die ze deelde met Derek Jarman zit bij haar verzameling. Toevallig had ze die aan toen ze afscheid van hem nam. De tentoonstelling begint met het huisje en de tuin van Derek Jarman, Prospect Garden, die zij nog steeds mede beheert.

Wat een bijzondere ervaring; helemaal ondergedompeld te worden in haar wereld. Misschien vind ik het óók bemoedigend: Dát zoveel mensen zich aangesproken voelen. Haar uitzonderlijkheid zit ergens in velen.

Als allerlaatste spreekt ze; woorden die mooi passen om met goede moed een nieuw jaar in te gaan.

Jamai

 Ooit, in 2003 dus, besloot ik dat: Om Jamai te gaan volgen tijdens zijn leven. Hij won Idols en zorgde samen met Jim voor meisjes/ volkshysterie met een volle Dam. Hij was zestien en de gangmaker en sfeermaker voor en tussen de kandidaten. Maar op een ‘zwak’ moment vroeg hij zich af, of hij de verantwoordelijkheid wel aankon: Hét Idol van Nederland zijn, want dan heb je ook iets van een voorbeeldfunctie, toch? Dat raakte mij en vooral die combinatie: zó luchtig en lollig én tegelijk een soort van zwaarte. Was dat diepgang? 

Hij bleek homo. Aha, het eerste laagje onder het oppervlak. Drie jaar later deed hij mee aan een andere talentenjacht: Dancing with the Stars. Hij bakte er eerst niks van, hij kon niet dansen. Maar elke week werd hij beter en toen kwam de finale; een rumba. De érnst waarmee hij meedeed en wilde leren, en ook het relativerende: Ach, hier heb ik altijd wat aan; hij wilde sowieso een carrière in de showwereld. Hij won.

Presenteren kon hij ook, iets in zijn persoonlijkheid is aanstekelijk en écht. In de dansfinale bleek ook zijn passie en intensiteit om het allerbeste uit zichzelf te willen halen.

Er gingen weer jaren voorbij en hij werd in 2014 Judas in de Passion. Opnieuw ‘imponeerde’ hij mij. Ineens bleek hij heel invoelend te kunnen zingen en te acteren, terwijl hij in die jaren vooral vrolijke presentator werd en in musicals optrad.

En toen kwam de Masked Singer en ook die won hij. Een zeker perfectionisme is hem niet vreemd. Ook buiten de camera’s liep hij met opzet met grote mannenstappen en deed hij het voorkomen dat er een ietwat zwaar en log persoon in het kostuum moest zitten. Maar zijn ouders wisten het meteen. Het was zijn Indische moeder die hem ooit stiekem had opgegeven voor Idols, om hem een lesje te leren. Hij verwaarloosde school, zat met zijn hoofd altijd ergens anders en achter de piano. Het scheelde ook niks, of hij was die eerste ronde ook niet doorgekomen. Dan was dit ‘multitalent’ zoals hij door het leven gaat, nooit aan het firmament verschenen. Even was hij ernstig ziek: nierfalen.

En nu gaat hij dus Maestro winnen, dat kan niet anders, al zijn er nu pas twee afleveringen geweest.Zijn optreden is vooralsnog niet beschikbaar, hier voor dit blog. Ik ga dit programma voor het eerst volgen, alleen maar om Jamai.

Jacob Lawrence in Amersfoort

Nagenieten van deze tentoonstelling waar ik gisteren was. In een tjokvolle Kunsthal. Misschien, net als ik aangetrokken doordat deze in de top Vijftien van museale tentoonstellingen zat bij NRC, maar die ik volledig gemist had. De sfeer na twee kerstdagen, ongetwijfeld voor velen met veel eten en drank: Even weer de zinnen en je geest verfrissen, allemaal alert.

Harlem, NYC, waar hij lang heeft gewoond.

Optimistisch:

Bij een van de uitgangen bij Times Square is er een groot mozaïek in de Metro, en dit is het ontwerp. Ik ga het zeker eens opzoeken. Al die verschillende mensen; zie de arbeider, de lezer, de zakenman, boodschappende vrouw: die dynamiek; zo is het er, in elke wagon.

Hij hield van gereedschap, want dat staat symbool voor het vermogen van mensen om samen mooie dingen te bouwen.

De Underground Railroad : vluchtroutes door de bossen van slaaf gemaakten naar de vrijheid.

Hij heeft een heel eigen beeldtaal, nét niet abstract, maar ook niet realistisch. Het bewéégt, vooral.

En Plato zei al eens: Leven is bewegen, en wel in de Eros, de liefde.

Bread of Angels van Patti Smith

 Echt een Kerstboek. Bread of Angels; Engelen,  dat zijn alle mensen, dieren, de natuur, gebeurtenissen, de kunsten, die  aan Patti Smith gedurende haar hele leven het voedsel voor haar ziel waren.

Ze is nog maar nét kleuter af, en toen al maakte dit haar voorgelezen gedicht grote indruk.

Haar grote rolmodel is Little Lulu, een eigenzinnig meisje.

Ze droomt graag weg, bladert in het blad Vogue, ze is dan negen jaar ofzo, ze ziet het eerste grote fotomodel, die tegelijk ook beeldhouwer is en wil graag ook zo worden. Ineens snap je dan dat het voor haar geheel vanzelfsprekend was, om voor Robert Mapplethorpe model te zijn, vanaf haar twintigste.

Ze is de oudste in een door en door arm gezin met uiteindelijk nog drie zussen en een broer, die waarschijnlijk transseksueel zal blijken. Haar moeder weet desondanks haar exact de juiste cadeaus te geven en boeken te laten lezen. Haar moeder wordt een Jehovagetuige en Patti doet aanvankelijk fanatiek mee; aankloppen bij huizen en dan letterlijk stront die naar je toe werd gesmeten. Als kind stelde ze al vragen als: wat is de ziel, welke kleur heeft het? Totdat ze de Kunst ontdekt, o.a door de schilderijen van Picasso tijdens haar allereerste museumbezoek. Ze vraagt of dit allemaal ook de Eindtijd zal overleven, maar het antwoord is ‘nee’, ze moet zich hiervan afsluiten en dan besluit ze vrijwel meteen om bij de Jehova te vertrekken, ze wéét dat haar leven in dienst van de Kunst zal gaan staan.

Ze leest het boek van James Hilton, dat zich afspeelt in  Tibet, over het verloren gegane paradijs Shangrila, en  daarmee kwam het boeddhisme in haar leven. Ze wil er een werkstuk over maken op school, als het thema ‘andere landen’ is. Ze wordt aanvankelijk uitgelachen, niemand had van dit land gehoord, bestaat het wel? Ze zet door en bidt dat iemand haar keuze zal begrijpen. En dan wordt het wereldnieuws dat de Dalai lama gevlucht is en volgt haar rehabilitatie. Ze voelt zich nog jarenlang schuldig: Heeft zij dat veroorzaakt door haar vurig gebed?

Later komt het beroemde gedicht van Kipling op haar pad en dat wordt haar lijfsmotto.

Ze wordt  van jongs af aan met verlies, ziekte en de dood geconfronteerd. Heel vaak verhuisd en zelf vaker kantje boord gelegen.  Altijd ook haar hele jeugd rolmodellen gehad.  De strip over een goochelaar of tovenaar die met zijn kleurige mantel altijd weer wist te ontsnappen en de meidengroep The Shireless. Die bereikten de Top Tien  in 1960, ondanks dat zij zwart waren. Ik heb altijd gedacht dat het een nummer was van Carol King.