Gespletenheid; NAZA & vegetarisme

 Aaah…Ik hoorde vanochtend keihard Boem! van buitenaf en nu blijkt dat er een roodborstje zich te pletter heeft gevlogen.

Het is in het algemeen onaanvaardbaar dat vrijheid overal op de wereld gekortwiekt wordt, afgenomen, vernietigd; elke dag en soms meerdere keren als je naar het nieuws kijkt, is er weer iets onacceptabels gebeurd.

En dan zie ik mezelf dat waarnemen in mijn kneuterige en knusse boshuisje, mijn fijne plekje thuis, terwijl het voor een vogeltje het object van haar ondergang werd. 

Allemaal ongerijmd; zoals mijn eigen gedrag, waar zoals de Boekenclub constateerde, ze nu voor het eerst

hoorden, dat het een onderwerp voor mij was: Hoe het mij niet lukt om vegetariër te worden. 

Ik zie bij mezelf dezelfde splitsing als wat er in de film NAZA kennelijk te zien is: dat Israëlitisch militairen vanuit Tel Aviv meeluisteren in de huizen van Palestijnen, gelach, gespeel, huishoudelijke geluiden van potten en pannen, en dan komt vader thuis, het doelwit, want een terrorist, en dan laten ze er een dodelijke drone vallen. De ‘rest’, zijn gezin en het hele gebouw waarin ze leven, dat is NAZA; collateral damage. Het is goed mogelijk dat ze daarna naar buiten gaan en een biertje gaan drinken in een café.

Zo visualiseer ik zelf, als ik vlees eet, bewust het levende dier, ik vind het eigenlijk écht niet kunnen vleeseten; wegens bio-industrie, dierenleed, klimaatimpact, enzovoort, maar ik zie mezelf toch gewoonweg genieten van botjes kluiven van een braadkuiken en ervaar mijn leven als matter, zonder vlees, af en toe.

Wanneer ik wél goed bezig ben, dan maakte ik, sinds ik terug ben uit NY, een foto van de maaltijd, om te onthouden dat ik dit écht heel lekker vond, maar zie nu dat ik dan dus wél vis en garnaaltjes eet, en dat doet de échte vegetariër niet, ontdekte ik, omdat ik iets van tonijnburgers gemaakt had, met zoete aardappel, een zelfverzonnen recept waar ik best trots op was. Eentje at het helemaal niet; want ‘er zit een dier in’, de andere twee zijn niet zó strikt wat vis betreft, dus die namen ieder een helft. Alledrie aten ze wel nog kaas, dat kan volgens een bepaalde stroming in het vegetarisme dus ook niet, maar de ene weer geen melk, want daarmee worden koeien dus kunstmatig in de moedermelkstand gehouden.

Ja, ik heb óók die film gezien, waar je in close-up ziet hoe een koe werkelijk treurt wanneer haar kind van haar wordt afgenomen en ze vervolgens aan de melkmachine wordt gezet, maar ik gebruik dus wel melkproducten.

Het is allemaal gespletenheid: het menselijk brein kan gewoon in twee werkelijkheden tegelijk leven. Meedoen aan vernietiging, wegkijken, en meteen de overgang kunnen maken naar eigen genot en weldadigheid. Het voorbeeld van de Nazi kamphouder, die pal naast de muur van het concentratiekamp woont, in zijn villa met een bloementuin en een happy family, gaat al zó lang met mij mee…

Maar het helpt niet, ook in mij zit dezelfde gespletenheid. Wie was ik geweest als ik Jood was, geboren in Israël en al die verhalen van verdwenen familie in de Holocaust met mij meedragend, in een land met constante bedreigingen rondom de buitengrens? 

‘Peulvruchten en pindakaas’, echode het in mij na, klanken uit de Boekenclub en dat je daar heerlijke gerechten van kunt maken. Dus ik bestelde het bij TooGoodToGo, van de weeromstuit, en de boel moet ook binnen enkele maanden op, want daarom wordt het aangeboden. Om mezelf te dwingen om dit de komende tijd vaker te gaan eten en mijn vlees-systematiek te doorbreken.

Bij Buitenhof een interview met Chaja Polak. Weg uit je eigen comfortzone, dat is een heel karwei. Pijn van jezelf en de ander kunnen toelaten, dat heelt gespletenheid. 

Crouching Tiger Hidden Dragon, herfst

Ik zag de film buiten in Sidney op een groot scherm met uitzicht op het operagebouw en was geheel overdonderd, het was nét in het jaar 2002. Ik dacht altijd dat het door de entourage was, het was voor het eerst dat ik in een nacht onder de sterren naar een film keek, met zoveel anderen, iets wat ik nu ook zo leuk vind in New York.

Nu zag ik het op de tv en het blijkt opnieuw prachtig! Het is dus ook de film zelf, die overdonderde, geregisseerd door Ang Lee, dat wist ik niet; hij werd later een lievelingsregisseur, o.a. met Brokeback Mountain en Eat, Drink, Man, Woman.

De soundtrack is ook prachtig met de cello van Yo Yo Ma.

En ondertussen is het in het bos echt herfst.

Louis Fratino in Londen

In de NRC vanochtend een aanstekend interview met Louis Fratino door Hans Hartog de Jager. Hij noemt hem de wie weet grootste kunstenaar van dit tijdperk, op dezelfde hoogte als Henri Matisse en David Hockney. Wat hij met beide deelt, is ook het schilderen van de naaste omgeving.

Hij vertelt dat hij zich afvroeg of hij en zijn partner wellicht ook in de toekomst kinderen zouden hebben, hij was op bezoek bij zijn zus met kinderen in een vakantiehuis en wilde de geurende jasmijn schilderen, denkt ook aan landschapstaferelen van oude meesters, en zo komen al deze elementen samen in een schilderij.

Zijn werk is sensueel en vol leven, alles met zorg geschilderd van kopjes op een tafel, hoe honden elkaar besnuffelen, mensen een ruimte bevolken. Ik vind hem zelf ook al jaren geweldig, ik heb hem ontdekt in Zwolle, zag hem daarna in Venetië en werd afgelopen zomer lyrisch in een boekhandel in New York, toen ik nog niet gekende afbeeldingen zag.

Net als bij Hockney komen er vanzelfsprekend mannen in zijn schilderijen, want zo is zijn leven. Hij heeft een grote tentoonstelling geweigerd, toen het museum vroeg om af te zien van expliciete erotiek. Voor hem is dit geen optie. Zo is het leven in alle facetten en zijn werk is er een ode aan.

Nu is er een tentoonstelling met zijn nieuwste werk in Londen, tot en met 31 Oktober. Zal ik…? 

De Eurostar gaat meerdere keren per dag en brengt je in dik vier uur naar de andere kant van het kanaal.

Ik vond ook meteen een geinig onderkomen, studentikoos en eigenzinnig en wél schoon met een innemende gastheer, volgens de recensies. 

Ik zag dit alles vroeg in de ochtend, viel daarna weer in slaap en droomde dat ik er was.

Ik laat het een dagje sudderen, wie weet…

Verwend volkje

 Ik was in de Albert Heijn en ergens zowat midden in het gangpad, helemaal niet in de buurt van de afdeling drank, stonden trays met Leffe Blond Bier en nog een ander speciaal biermerk. Aan twee medewerkers, jonge jongens, die in de buurt stonden, vroeg ik of deze misschien in de aanbieding waren, omdat ze zo opzichtig in beeld waren.

De jongens gaven een voorzichtig en beleefd antwoord: Misschien hebt u het wel ergens vernomen, maar er is een storing hier, waardoor we niet zomaar meer kunnen kijken wat er in de Bonus is…Heel vervelend voor u, de klant, herhaalden ze , héél erg vervelend…de schappen zijn ook leger, héél vervelend als u niet kunt krijgen wat u zoekt…’

Ik werd er wat balorig van; al die omzichtigheid…Dus ik reageerde in de trant van: Ja natuurlijk weet ik ervan dat is uitgebreid in het nieuws, maar kijk om je heen, er is zoveel nog wél verkrijgbaar, dan eet je toch gewoon wat anders?! 

‘Ja, maar kijk, bij de groenten is veel op en de melk, daar zijn nu ook lege vakken; héél vervelend’.

Nou, zei ik, het valt toch wel mee, er is zóveel, ik ben in India geweest, daar zijn geen supermarkten en ben je blij wat er te koop is, daar doe je het gewoon mee!

In India heb ik twee keer aan de rand van de stad overigens wél een hele grote supermarkt gezien; voor de rijken, je moet je van te voren identificeren en je mag geen tassen naar binnenbrengen, die worden opgeborgen in kluisjes. Verder zijn er de markten en de kleine ‘general stores’,waar de meeste mensen hun boodschappen doen.

Ik vroeg aan de jongens of ze het ook niet ergens wel geinig vonden, zulke ontregelde dagen die anders waren dan wat ze anders allemaal moeten doen. Nou… de eerste uren wél, maar dan zijn er al die mensen die klagen en zo ongeveer kwaad op je worden, terwijl je er niks aan kunt doen.

Nou, vinden julie dat niet stom? Zó verwend en dat je alleen wilt eten wat je van te voren bedacht hebt, wat je wilt eten?! Ze begonnen een beetje te lachen en gaven me gelijk.

Wat zijn Nederlanders een benard verwend volkje. En dat een jonge generatie geleerd wordt om in dezelfde groef mee te gaan: wees klant en service gericht, geef de klant gelijk en haal het niet in je hoofd om te zeggen: Ja, maar mevrouw of meneer, kijk eens om je heen, er zijn nog zoveel andere maaltijden te bereiden…

Altijd aandacht voor wat er niét is, wat ‘verkeerd’ gaat, elkaar de maat nemen, niks willen toegeven of delen met elkaar: Ikke, ikke , ikke en de rest kan stikke. 

Wanneer je temidden van de levensmiddelen die je verkoopt tegelijk ook een oranje bloemenkrans hangt en er is een altaartje dichtbij, dat geeft een ander universum; een moment van eer betuigen aan een kosmos die groter is dan jij alleen…

De ‘werkelijkheid’ van filmlocaties

 Ik keek op de tv naar Bourne Supremacy, deel 2 van een oude favoriete trilogie, alweer 14 (!) jaar geleden besteedde ik er een blogje aan, en nu zag ik allereerst een scène op een markt die ik exact zo in het echt heb gezien. Het bleek in Goa, India en er volgde een achtervolging in een auto, door een omgeving en langs een weg waar ik gewandeld heb, en al heel snel dacht ik dit klópt niet, zo is het in het echt niet; het strand is niet zo dichtbij en die man die door het platteland en dorpstaferelen per voet de auto inhaalt, onmogelijk. Ja Mirjam, het is film! spreek ik mezelf daarna toe, logisch.

Uiteindelijk crasht de auto over de brug, vlakbij Candolim waar ik verbleef en dat is acht kilometer verder dan Panaji, de hoofdstad van Goa, waar de markt was. Heel gek om onverwacht het terras op de achtergrond in beeld te zien, waar ik heb gegeten.

Ik wandelde in Mei 2025 langs de Seine, van de Flixbushalte naar het centrum. Ineens langs de verlaten kade, op een bedrijventerrein dacht ik: Hier is iets heel heftigs gebeurd, ik dacht aan een misdaad, en liep gauw verder. Toen zag ik thuis de James Bond film License to Kill, en er was een uitgebreide gevechtscene, precies daar. Toen dacht ik: aha, dit was dus ergens in mijn geheugen opgeslagen en dat kwam dus onbewust naar boven toen ik er liep, dit heeft dus niks met intuïtie ofzo te maken.

Ik meet hierbij dus wel met twee maten: want in Goa; in de wijk van de achtervolging, de huizen op het platteland, de rivier en dat terras, dacht ik niet, dat ik dit eerder gezien had.

Wél leuk dat er een site Licence to Locate blijkt te zijn, met alle locaties waar James Bond geweest is. Nu blijkt dat dus ook te zijn in mijn favoriete klooster vlakbij de camping op Lido, in Venetië! Pas  afgelopen jaar kwam ik erachter, dat hier Kapucijnen wonen, die je nu in beeld ziet: ze doen mee, al wandelend door de gangen, ik kreeg nu een inkijkje van binnen, terwijl ik al die jaren erlangs liep en weleens op het bankje zat, onder hun slaapvertrekken, denkend dat ik daar best wel ook een kamer zou willen hebben (toen ik er dus eentje had in het klooster van Velp-Grave)

Ik kijk nu vaker naar films met New York als locatie en Venetië is ook geen onverwachte filmlocatie. Maar Goa was dat wél. Omdat het zo onverwacht was, voelt het aan, alsof ik er eventjes geweest ben. Natuurlijk ook omdat ik in mijn eigen foto’s ging kijken, op zoek naar beelden die ik in de film zag.

Opalite

Vandaag is het geheel bewolkt grijs met lichte motregen,  maar gisteren was het een prachtige dag vol zon, meteen al te zien als ik het rolgordijntje bij het keukenraampje omhoogtrek. Dan vervallen bij mij alle actieve woorden, behoudens degenen die ik lees. 

Mijn stoel verschuivend van zonplekje naar zonplekje in de stilte van het bos, afgewisseld met wat kleine klusjes; laurierkerstakjes wegsnoeien, de groene aanslag van de rand van het boshuisje wegpoetsen met kokend water, spiritus en Dreft (hét wondermiddel, ooit geleerd van een professional, een glazenwasser in het wijkcentrum)

 Er is één liedje dat ik dan moet vermijden, want het refrein is een oorwurm, ik las vanochtend dat ze de best verkopende artiest is vlak onder de Beatles, met haar laatste album The Life of a Showgirl dat wereldwijd regeert.

Ik ben wel een beetje om, deze popliedjes doen het lekker qua deuntjes door mijn oortjes, én ze hebben een intelligente inhoud als woorden ertoe doen, én ze maakt goede video’s erbij. 

Daarom dat dit nummer bij mij hangt, omdat ik het filmpje meerdere malen bekeken heb, het is zo grappig; over een wonder-schoonmaakmiddel dat ‘kneusjes’ laat shinen.

Ze zegt dat liedjes voor haar als kleine verhaaltjes zijn, spiegels, waar een ieder van alles eruit mag halen en dat dit ook wisselend kan zijn, afhankelijk van het moment in je leven.

Help! Nu heb ik het alweer in mijn gedachten opgeroepen, zit het vast weer de ganse dag in mijn hoofd.

Visueel aantrekkelijk