Het paviljoen van Japan zit vol babiepoppen en je kan er zelf ook eentje meedragen en ervoor zorgen. Er zijn uitklapbare tafels om deze te verschonen, flesjes melk om te voeden. Ik weet het niet hoor…wél weer relevant is, dat de kunstenaar zelf vader is met zijn man, van een tweeling geboren met KI. Op video’s zie je ze in het echt. Dan breekt de presentatie ook een lans voor homoseksueel ouderschap in een samenleving met traditionele waarden.
En dan is er, de in elke recensie genoemde naakte vrouw die elk uur de tijd en de noodklok luidt in het paviljoen in Oostenrijk. Binnen nog veel meer performance: een vrouw draait rondjes in een golvend bad op een jetski, twee vrouwen beklimmen moeizaam een windvaan die de macht van het patriarchaat voorstelt, een eindbeeld is dat eentje als Christus aan het kruis hangt, een lenige vrouw wringt zich letterlijk in allerlei bochten en schiet uiteindelijk met een boog een pijl in een zwart bord, op omgekeerde wijze door haar lichaam dubbel te klappen, er is een tank waar een vrouw met snorkel woont, ze gaat ook op een bed liggen, en het water is gezuiverde pis, die je zelf mag bijdragen. In weer een ander afgesloten zaaltje moet een vrouw worstelen om de kapotte luchtdruk te herstellen, waardoor het water met kracht ongericht uit de slangen komt…Het gaat dus over alles wat er mis is op de wereld: het watertekort, het patriarchaat, het bedorven milieu, ook in de Venetiaanse lagune.
En ik denk alleen maar: wat moet het veel geld hebben gekost om dit allemaal te laten zien, en waarom zijn al die vrouwen naakt en kijk je daardoor rechtstreeks in hun kut? Er is zoveel mannelijke publiek, goed gekleed en jofel, behaag je die hier niet alleen maar mee? …
Ook het paviljoen van Nederland is een aanklacht en een schuldbewuste boodschap ineen. Het prachtige lichte Rietveldpaviljoen is nu een bunker met stalen rolluiken, want we zitten niet meer in het optimisme van eerder, toen elke Biënnale toch vooral de westerse kunst een veer in de kont stak. Een vrouw loopt ‘grunting’ rond, valt neer, trekt haar broek naar beneden, ik kijk op haar blote kont, tussen oude catalogi van de Biënnale, ik versta in het gegrom de woorden: Love Yourself, Do Not Hate/Cage… Hate…/ eindigend met Enjoy, terwijl ze met ontbloot bovenlijf op twee zittafeltjes staat. Langzaam gaan alle luiken dicht en op het einde is het stikdonker.
In de kritische toon, is het tegelijk zo weinig hoopvol, niks van de vanzelfsprekende praktijk in de hoofdtentoonstelling van willen helen, zoeken naar gemeenschap, verbetering en kracht vinden.
Jarenlang is het paviljoen van Amerika zo veel mogelijk weggewerkt: het werd een rieten Afrikaans dorp bij Simone Leigh, een zachte plek om te relaxen in hangmatten, zitzakken en gecreëerde schaduw in regenboogkleuren…Alles om het koloniale gebouw te verstikken. En nu is alles gestript en spreekt de curator over de iconische rotunda in het midden waar Maria de Guadalope te samen met referentie aan de die levensgrote cactus te zien zou zijn, het vereert de materiaalkeuze van hout en steen uit Amerika zelf.
Ik las over de integriteit van de kunstenaar, terwijl ik vooral een bruine drol zie en gouden frutsels om Trump te behagen, alles krom en in elkaar gedraaid en niets zeggend. Misschien is de kunstenaar de curator te slim afgeweest. Is het in werkelijkheid een aanklacht tegen Amerika, in plaats van de verheerlijking ervan.
En dan het paviljoen van Rusland. Zóveel protest en consternatie, dat deze weer mee mocht doen. Dan denk je optimistisch: als er dan integere Russische kunst te zien is, dan is dit op zich nog wel van waarde.
Maar Rusland steekt zijn middelvinger uit naar Europa en de rest van de wereld. Het paviljoen is leeg, drie zijdeuren staan open en daar staat geschreven: No Entry.
