Spiritueel Erfgoed

Korter dan dit blogje kan ik het niet maken: wie googelt op de titel van dit blogje komt bij het internettijdschrift Spiritueel Erfgoed uit. Daar staat een interviewtje in met mij en een Claris over Mediteren bij de Bron in het Decembernummer dat 'Geloof en Reflectie' heet. Over de meditatiegroep waar ik aan meedoe. Dit hoort natuurlijk ook in deze passiebloempjes thuis, want dit is één van mijn passies:

Stilte. Reflectie... even weinig woorden dus.

PS: Iemand tipte me over twee liedjes op YouTube, die eigenlijk wel passen bij een eventuele lezing van Spiritueel Erfgoed... In ieder geval een snaar raken die er voor mij ook bij hoort... Het zijn Gabriella's Song uit de film As in Heaven. En het prachtige Halleluja van K.D. Lang. Dit korte blogje heeft door internet zo toch nog een aardige diepte.

Het interview in Spiritueel Erfgoed

Pinquïns

Ik heb nog nooit met zoveel plezier samen met anderen naar een film gekeken. De broeders leverden hun commentaar op de kevertjes die met ballen mest rondzeulden, de overijverige mieren die na noestige arbeid na een regenbui in de modder terecht kwamen, op de processierupsen die als treintjes rangeerden, op de schijnbare strijd op leven en dood van twee hertshoornkevers: kop eraf!

Vanochtend onder het onbijt gingen ze gewoon door. Nieuwe films staan op stapel. Een broeder kwam met The March of the pinguïns, inderdaad een geweldige film over die pinguïns die in een lange rij, eerst van de zee het ijzige poolgebied inlopen, waarna de vrouwtjes de hele weg weer teruglopen op zoek naar vette vis uit de zee terwijl de mannetjes het ei uitbroeden. De vrouwtjes weten uit de duizenden die opeengepakt in de sneeuw zitten, precies hun eigen mannetje en ei terug te vinden.

Voor mij is die rolverwisseling van pinguïns, namelijk de vrouwtjes die op pad gaan en de mannetjes die op het ei zitten, reden geweest om pinguïns te sparen. Een hele letterbak vol, op mijn wc. Van knijp-stress-pinquins, tot wiegelende loopgevalletjes. Van pinguïns in zo'n glazen bol die gaat sneeuwen als je het schudt, tot een pinguïn die iemand voor mij gescoord heeft uit een etalage van een winkel.

Pinguïns lijken op nonnen van vroeger, zei een broeder. Díe reden om ze te sparen, is nooit in me opgekomen. Met Oud en Nieuw gaat men de film As in Heaven bekijken en dat was de lievelingfilm van mijn gastvrouw in Dresden, vorig jaar rondom oudjaar. Een fijne muziekfilm met een koor op het platteland, die al zingend de grote verbroedering en verzustering bereiken. Maar ik dacht dat er ook enig drama en plot aanwezig was, dus hoe deze film zal gaan uitpakken?

Boven de pinguïns in mijn letterbak op de wc, staan nu een aantal capucijnen. Gered van het grofvuil op Koninginnedag. Ik ga de pinguïn opnieuw adopteren als lievelingsdier. Omdat ze zo trouw zijn, zo goed de weg weten, alles doen om ervoor te zorgen dat een nieuwe generatie geboren kan worden. Precies zoals de capucijnen. Er waait een nieuwe wind in het klooster.

Heerlijk avondje

Eerlijk gezegd was ik het een beetje kwijt: maar vanavond is het sinterklaasavond, pakjesavond. Ik zat op mijn kloosterkamer te wachten tot de klokken gingen luiden voor het koorgebed. Die gingen niet. Ik naar beneden naar de huiskamer. Daar zat de voltallige broederkring, aan de borrel. Want zo is dat, op speciale dagen. Hupsakee! In plaats van aan de psalmen, was ik plotsklaps aan de sherry.

Tevoren zaten het voltallige personeel en de belangrijkste vrijwilligers in de refter. Sinterklaasliedjes zingend. Eerst een psalmodie op de heerlijke verrichtingen van iedereen door de gardiaan en kokkin Anja sprong uit het doorgeefluik van de keuken en had de pakjes gevonden. Voor iedereen een verjaardagskalender met foto's in en rondom het klooster en in een champagneachting glas, een kaarsje in blauw gel met schelpjes.

Iemand naast me memoreerde het engeltje dat ze ooit gehad hadden en dat nog steeds zweefde bij het portret van haar vader. En een kaarsje in een héél mooi houdertje, dat ze op bizondere dagen aanstak. Ik geloof dat ze het champagneglas nét iets te frivool vond. Kennelijk wordt het gewaardeerd om van broeder Sinterklaas tóch iets te krijgen wat past bij een gewijde sfeer.

Vanavond gaan we hun cadeau bekijken: de film Microcosmos : hét educatieve antwoord voor mensen die geen film kunnen kijken (zie blogje Film, 26 november). Kleine taferelen van Gods wondere natuur: insecten en andersoortig klein grut, dansend en bewegend op fragmenten muziek. Ik ben benieuwd hoe dit uitpakt. Dan kan volgend jaar de film Earth gegeven worden. Moet ook heel mooi zijn. Bewondering voor Gods schepping, zit er bij de broeders natuurlijk ingebakken. Maar of het wonder ook per film ook geschiedt?...

Ik moet eerlijk bekennen dat ik kijk naar mijn eigen microkosmos: deze broeders die me zo dierbaar zijn en tegelijkertijd trekken hebben van oerwezens uit een ander tijdperk.

Thuiskomst

Als je de verhalen uit de Bijbel kunt lezen als verhalen van mensen die zoeken naar verbinding en liefde, naar wijzen om boven hun eigen ego uit te stijgen en die aan dat verlangen door de eeuwen en eeuwen heen het woord 'God' hebben gegeven, 'de Levende, Licht dat voor ons uittrekt, De Eeuwige', dan vergeet je bijna dat er heel veel mensen zijn die anders met deze verhalen omgaan.

Ze hebben van God een zedenpreker gemaakt, een rechter die oordeelt en Jezus is dan het grote voorbeeld, hoe je moet leven. Dat wordt dan héél eng... dat las ik pas in een blogje van degene die al die mooie plaatjes bij het mijne plakt.

Over een Nichtje dat het verhaal van Zacheus (Lucas 19:1-10) interpreteert als een oproep om met NSB-ers om te gaan en de zondaars te vergeven. Waar haal je de basis vandaan om iemand iets te vergeven? Dat is de arrogantie ten top. Wat weet je van je eigen handelswijze in oorlogstijden? Bescheidenheid siert de mens.

Maar goed, over Zacheus heb ik ooit een meditatie gemaakt. Ik zoek in een verhaal, hoe de liefde gestalte krijgt: een perspectiefwisseling van je eigen kleine ikje naar een groter geheel. Het verhaal gaat dan over: Thuis komen. Bij jezelf en daardoor ook bij anderen. Ik zei:

Een thuis zijn, je thuis voelen,
Zacheus loopt weg uit zijn eigen huis
om toeschouwer te zijn.
Hij hoopt dat hij iets kan leren
wanneer hij dichterbij komt.

Zijn stoutste dromen worden waar.
Want Jezus komt naar hém toe,
noemt hem bij zijn naam,
maakt van hem geen toeschouwer
maar een deelnemer.

Jezus zegt eigenlijk:
Zacheus, jij hébt een huis,
jij kunt een thuis maken,
ik wil bij jou gast zijn,
bij jou aan tafel komen.

Zacheus verandert
en komt eindelijk thuis bij zichzelf.

Dat is toch het enige dat telt? Thuis komen bij jezelf en bij anderen. De energie die dat mogelijk maakt, die liefdesenergie, daar wordt veel over verhaald en heet in de christelijke traditie toevalligerwijs, God. En als je niet van het woord 'God' houdt, dan noem je het maar liefde: die beweging in jezelf die je stil maakt, je boven jezelf doet uitstijgen, waarna je de hele wereld wel kunt omarmen.

Keuze

Op de voorpagina van Trouw stond gisteren een heel mooie foto van Barack Obama en Hillary Clinton. Die twee houden me al een hele tijd bezig (zie blogje Change, 5 november 2008) Het lijkt bijna of Obama een lichte kus op de kruin van Hillary heeft gegeven en zij er vertederd van is, haar hart even glimlacht.

Hoe vertekenend foto's ook kunnen zijn, de sfeer om hen heen is onmiskenbaar. Iets van zachtheid en zorg. Op de tv zag je een oud filmpje uit hun campagnetijd waar Hillary sneert tegen Obama: 'Jij, die de profeet uithangt, die roept dat het allemaal goed zal komen, de verandering daar is, alsof het zó de hemel uit komt stralen.'

Nu wordt ze een van de engelen, die het mogen gaan doen: in het begin van een nieuwe eeuw, een nieuw wereld-élan. Het optimisme dat ze zelf uitstraalt, het passievolle: Mr President, may God bless you and the wonderful United States of America... Ik heb haar biografie gelezen en daarin wel overtuigd geraakt van een oprecht idealisme onder der Wille zur Macht.

Het blijft knap om genoegen te nemen met een functie onder degene die je hebt proberen te verslaan. Het democratische stelsel is prachtig, als het de geest van mensen flexibel maakt en houdt. Een goed criterium trouwens, voor elk systeem, project, gemeenschap, groep, relatie: houdt het je flexibel, kun je meewaaien met vele winden en toch geworteld blijven?

Onder elk samenleven en samengaan, zitten uiteindelijk: mensen. Die eigenaardige wezens met in hun de potentie van destructie, afbrokkeling, desolaatheid, oorlog, haat, verwoesting... Maar gelukkig ook van het omgekeerde: Wij zijn in staat de wereld ten goede te keren, lef te hebben om te bouwen op elkaar in eerlijkheid, oprechtheid, openheid. Wij zijn het die voor de liefde kunnen kiezen, elk moment weer.

Anders dan eerder

Maar geef wel een teken, een teken van leven
je hoeft niet te spreken , een blik is genoeg...

Deze regels neuriede ik terwijl ik van Vader kwam, die in een verpleegtehuis ligt. Hoe de tijd voortschrijdt. Ongeveer 25 jaar geleden kwam ik er regelmatig op bezoek bij een oude vriendin. Het wemelde er van de konijntjes, zoveel dat het bijna eng was. Nu huppelden er twee voorbij, terwijl ik over het terrein dwaalde. De konijnenziekte heeft ze allen geveld.

De locatie is dezelfde, sommige gebouwen weet ik me vaag te herinneren. En toch is het er anders, dan eerder. Indertijd was Vader veel op reis en nu kneep hij me met half gesloten ogen af en toe krachtig in mijn hand.

Maar geef wel een teken, een teken van leven
je hoeft niet te spreken, een blik is genoeg ...

Vanochtend dezelfde soort ervaring maar nu aan het uiterste uiteinde, aan de andere kant van de stad: de andere oever van de rivier, alwaar ik misschien ook al in geen 25 jaar geweest ben. De wereld om me heen is aan het veranderen. De rivier stroomt herkenbaar en is tegelijkertijd ook anders, dan eerder.

Maar geef wel een teken, een teken van leven
je hoeft niet te spreken, een blik is genoeg...

Waar leven we van? ... Niet van de taal waarin we ons omhullen, niet in de woorden die vertellen over wie we waren ... we leven in dit hier-en-nu: je hoeft niet te spreken, een blik is genoeg
Het maakt alles anders dan eerder.

Let's play !

Ik heb het vermoeden dat allerlei levensgebieden door elkaar heen gaan lopen. Vroeger had je bijvoorbeeld geloof en wetenschap. Die gebieden stonden los van elkaar en daar hoorde een soort gedrag bij. De wetenschapper was koel, afstandelijk, zogezegd heel objectief en onpersoonlijk. De gelovige mocht dolen, dwalen, dreinen en die hadden dus vaak dat drammerige.

Nu zag ik onlangs bij Pauw & Witteman een aannemer Johan Huibers geheten, die in zijn vrije tijd, pro deo, de ark van Noach heeft nagemaakt. Zo'n ouderwets schip van hout, met heel veel stallen voor dieren. Precies zo'n boot als op oude kindertekeningen. Hij gaat daarmee varen op 's Nederlands binnenwateren en zes miljoen huishoudens krijgen straks een uitnodiging om te komen kijken.

Alhoewel deze meneer dus gelooft in Gods schepping, die in zes dagen gemaakt zou zijn en dus niet zoveel heeft met de evolutietheorie van Darwin, zat hij er in mijn beleving heel ontspannen, speels en bijna laconiek bij. Tegenover hem zat Midas Dekker; schrijver & bioloog, die zijn sarcasme en cynisme nauwelijks kon verhullen. Ik ben een fan van Midas' boeken, daar niet van. Maar aan deze tafel zat mijn sympathie toch bij Johan.

Hij deed er toch niemand kwaad mee, met zijn boot? Hij had er gewoon zin in gehad. Trouwens, aangezien de absolute waarheid nog niet bekend was, dan was het toch wel leuk om het verhaal van Noach en zijn ark levend te maken met een échte boot? Midas glimlachte op het einde en beloofde een keer te komen kijken.

Johan had de speelsheid van een theatermaker en de afstandelijkheid van een wetenschapper, terwijl Midas toch ook vlammetjes fanatisme spuwde die vroeger alleen maar bij gelovigen hoorden: de Wetenschap als nieuw Geloof.

Ook de terreinen Kunst en Commercie, zijn helemaal met elkaar verstrengeld geworden. De schedel For the love of God van Damien Hirst speelt met dit gegeven. De kunstenaar hoeft geen arme Vincent van Gogh meer te zijn, die dramatisch op water en brood geeneens geld heeft om linnen te kopen.

Hoe snel deze werkelijkheid veranderd is, zie je aan het kunstwerk Santa Claus ofwel Kabouter Buttplug van Paul Mc Carthy. Het beeld is in 2003 aangekocht door de gemeente Rotterdam. Het is een zes meter hoog kerstman-achtig figuur van donker gepatineerd brons met een even zo grote dildo in zijn hand. Hij is bedoeld om de consumeerdrift en koopverslaving van de westerse mens aan de kaak te stellen en bedoeld om ergens op een stadsplein te staan, temidden van het winkelend publiek.

Protest alom in Rotterdam , het was te aanstootgevend. Dus het beeld vond een tijdelijk asiel op een binnenplaatsje van Museum Boymans van Beuningen. Dan kon de echte kunstminnaar het beeld toch genieten. En nu komt het: de MIDDENSTAND zelf in Rotterdam heeft er nu voor gezorgd dat het beeld uit zijn schuilplaats is gehaald en wél voor iedereen te zien is. Op het Eendrachtsplein als promotie voor hun winkelstraat.

Het beeld is dus van aanstootgevend gepromoveerd naar nieuwe held van de winkelende, consumerende klant. Daar zou ik bijna heel cynisch van kunnen worden. Dat doe ik maar niet. Want het kan ook niet de bedoeling zijn om van Kunst een nieuw Geloof te maken.

Dan alles maar op straat en dat wat inspireert en leven geeft, koesteren in het hart. Op speelse wijze. En spelen kun je overal.