zaterdag 10 oktober 2026

Verbannen boeken?


Eigenlijk vind ik het wel genoegelijk, zo’n hele dag regen en donker weer, zoals gisteren, waar het overduidelijk is dat je binnen blijft, als je buiten niks te zoeken of te doen hebt. Voelt zoals een dag in je tent; gestaag het gekletter van regen rondom je en op het dak, maar dan zó ontzettend lux in een boshuisje; een vijf sterren ervaring.
Desondanks vanochtend wel meteen mijn bed uit omdat er ochtendzon was, dat filtert zo mooi door de bomen heen en door het lichtgroene blad van de ‘annebel’; zo heet die struik, geloof ik. Vogeltje meegenomen uit mijn stadstuin, heeft het nu een ander zicht.


Vlak tevoren zag ik dat het in Amerika ‘Banned Books Week’ is, bij de bibliotheken: die zijn dan extra beschikbaar en worden in het zonnetje gezet. Waar het mág dus, want het gaat om boeken die in sommige staten in Amerika dus uit de bieb of het klaslokaal of de boekhandel verwijderd worden wegens inhoud die niet gewenst is. Elk jaar worden er honderd boeken aangewezen en daar wordt weer een top tien uit geselecteerd. Het lijkt erop dat elke bieb daar vrij in is en dus een eigen Top Tien heeft, degene die ik zag is van de Public Library van New York. Tot mijn verbazing zag ik daar drie boeken, die ik zelf in bezit heb en waarvan ik mij niet kon bedenken, wat dan niet welgevallig kon zijn. Op de lijst staat ook Heartstopper,   dat ook verfilmd is, over de liefde van twee jongens voor elkaar; die snap ik dan wel meteen…
Ik heb alle drie de boeken nu weer bekeken.


In mijn herinnering ging The Magic Fish over de taalbarrière tussen moeder en zoon, hij geboren in het westen, zij uit Vietnam gevlucht. Het boek staat bij mij in de boekenkast op de Aziatische plank. Dat hij homo is en niet weet hoe hij het zijn moeder moet vertellen, er zijn niet eens woorden voor in het Vietnamees, was ik kompleet vergeten.


Zij vertellen elkaar sprookjes en verhalen; als zijn moeder over haar eigen verleden vertelt dan is dat in beige, de sprookjes in blauw-lila, het heden in rood. Het boek eindigt heel roerend; zijn moeder vertelt een sprookje en laat uiteindelijk de heldin in de armen vallen van een prinses.


This One Summer heb ik opgeslagen als dat het gaat over een zomer in een vakantiehuisje aan zee, over de vriendschap van twee meisjes, die elkaar daar al jaren elke zomervakantie zien; zo’n zorgeloze kindervriendschap in een idyllische omgeving. Met de ogen dat er dus iets met dit boek aan de hand moet zijn, zie ik nú pas, dat het ene meisje geadopteerd is en veel lesbische leefsfeer om zich heen heeft en zelf ook tomboy-achtig is, en het andere meisje ‘ongelukkige’ ouders heeft die veel ruzie maken en dat er een ongewenste zwangerschap is bij tieners in het dorp.
Het boek staat bij mij op de plank die allemaal rondom het thema huis en thuis gaan.


Het derde boek staat bij mij bij de ‘tuinboeken’, omdat ik het zo ontdekt heb. In een van de korte ‘hoofdstukjes’ van soms een halve pagina tot enige meer, komt Monkey Garden voor; een verlaten tuin in Mangostreet, waar grote reuze zonnebloemen bloeien temidden van een wildernis van planten, bloemen en bomen, waar door de tijd heen ook autowrakken en andere junk terecht komt, die dan weer door het groen opgeslokt worden. Maar de hoofdpersoon, Esperanza , een Latino meisje van ongeveer twaalf,  voelt zich er geborgen. Het is zoals haar huis en buurt;  héél arm en er is extreem geweld én liefde om haar heen. Dezelfde die door de politie gezocht wordt, kan tegelijk gul en warm zijn.
Waar wordt dit boek dan verboden?… Moet ik mij hierbij witte, burgerlijke, Redneck-achtige gemeenschappen voorstellen of zéér bevoorrechte milieus die niet willen dat kinderzieltjes een rauwere
wereld leren kennen?…
De boeken met een homoseksueel thema zullen wel in eng-christelijke kringen geweerd worden, alhoewel dit in Amerika dus de doorsnee katholiek kan zijn.


Bah, het is toch intens treurig, deze opmars van benepenheid, in de westerse wereld. Ik wil telkens een ander zicht, voor alle vogeltjes in de wereld.