Respect

Respect is het enige dat telt.
Hoe moeilijk om dat vorm te geven!
Want respect vraagt soms ook om strijd en pijnlijke confrontatie en soms ook om definitief afscheid...
Respect, echte acceptatie van een ander gebeurt idealiter woordenloos.
Als er teveel woorden moeten worden gebruikt, is het eigenlijk al mis.
Jezus zei op een bepaald moment tegen zijn ouders: jullie zijn niet mijn vader en moeder. Mijn echte vader is in de hemel.
Franciscus van Assisi heeft op een openbaar plein zijn dure kleren uitgetrokken, naakt stond hij daar, gaf de kleren terug aan zijn vader en trok een oud habijt aan.
Ook Boeddha ontvluchtte zijn paleis en zijn beschermde leven, op zoek naar zichzelf.
Vanuit het perspectief van de ouders, vreselijk. Het leven dat zij wensten voor hun kind, werd niet door de ander gedeeld.

In het katholisisme zie je hoe echte acceptatie eruit ziet, door de wijze waarop Maria in de loop van de eeuwen is uitgebeeld.
De Pieta's: Maria met een dode Jezus in haar schoot, wenende Maria's in allerlei gestalten.
Tranen horen kennelijk bij echte acceptatie van je lot, van wie jij bent, van wie je bent geworden door anderen.

Pangeaday (1)

Pangea: grieks voor iets van ' Heel de aarde.'
In Los Angelos, Bombay, Rio de Janeiro, bij de pyramiden in Cairo, in Kigili in Rawanda en in Summerset House in London: optredens en intervieuws, 4 uur lang was iedereen live over de hele aarde met elkaar verbonden. Via TV, internet, mobieltjes. In Nederland zag ik de plaatsnamen Rotterdam, Haarlem en Emmen voorbij komen.

Filmpjes en verhalen over de universalia: menselijke gevoelens die iedereen met elkaar verbindt. Als we kunnen luisteren naar onze diversiteit, ons kunnen verplaatsen in elkaar: vrede zou met ons zijn.

Geen loze woorden.
Verhalen van verwonde en gekwetste mensen die de kracht van vergeving en acceptatie hebben leren kennen.
Korte filmpjes uit alle werelddelen: verhalen van elkaar, voor elkaar.
Theoloog en filosoof en ex-non Karen Armstrong zei vanuit London: film is het eerste medium waar iedereen elkaar nu kan leren kennen. Internet een plek van ontmoeting.
In je leven zijn altijd een paar stukjes tijd waar je vanuit leeft en waar je weer naar toe leeft. Momenten dat je weet dat alles de moeite waard is: " ik hoop dat deze dag dit voor velen van jullie kan zijn"

En ik was erbij, dat wilde ik maar even melden.
In het hart van London op een zomerse avond bij de Thames.
Op het eind de hartslag van allen, met trommels op al die podia over de wereld en ik stond te swingen in London.
Alle filmpjes zijn op internet te bekijken: op Pangeaday.org (geloof ik).

417

417 : dat is het aantal Joden dat in de tweede Wereldoorlog uit Nijmegen zijn weggehaald om nooit meer terug te komen.
Alle namen werden voorgelezen op 4 Mei, voor de "grote" dodenherdenking in de stad.
Tot nu toe was dit gedeelte mij ontgaan. Ik vond het indrukwekkend.
Zoveel bekende Joodse achternamen: Bernstein,Cohen, Frank, Salomon: Families die allemaal in Nijmegen gewoond hebben en wier namen ik nooit eerder in deze contreien heb gehoord...En nooit meer zal horen, behalve in deze kontekst.

Het barst ineens uit de voegen van de media: Israël, want de staat is 60 jaar oud. Ik lees intervieuws met Israëliers uit verschillende lagen van de maatschappij, de Palestijnse standpunten komen weer voor het voetlicht...en ik hou zéér gemengde gevoelens. Alle perpektieven zijn invoelbaar en ook allemaal een beetje waar, natuurlijk.
Een gordiaanse knoop. Wie ontwardt de kluwen?

Ik heb altijd gedacht:
Een volk dat in zijn culturele erfgoed de notie heeft, een uitverkoren volk te zijn, bizonder in de ogen van God, laadt als een ijzeren wet, haat op zich.
Omdat dit nooit waar kan zijn.
Het is té makaber om dan te zeggen dat je dan je eigen graf delft, want elke dode was er één teveel.
Maar toch...Wie ziet mij nog zitten, als ik almaar roep dat ik het meest bizonder ben?
Dat ben je alleen maar in de blik van de verliefde. Verliefdheid gaat over en liefde vraagt om wederzijdse erkenning. Hoe moet dat dan, als de éen zich toch een beetje meer voelt dan de ander? ...

Ideeëndirecteuren

'Ik ga een eiland maken!' roept mijn neefje bij het nieuw ontworpen strandje annex speel- en hangplek voor kinderen in de lagere schoolleeftijd, vlak achter mijn huis.
Met schop en al begint hij driftig te graven, druk, druk, druk. Nichtje van 2 weken ouder, doet het wat rustiger aan en wentelt zich wat in het water, om vervolgens toch mee te gaan doen. Oudste nichtje helpt, doet en kijkt wat.

2 Jongetjes, eén met een felgroen emmmertje gaat ook mee doen en uit de verte zie ik toch een heuse samenwerking, 2 scheppen, een gietertje en een emmer, goh, wat kun je veel met vereende krachten!
Een ieder neemt naar eigen goeddunken vrijaf en maakt een rondgang langs de touwbruggen, de vlonders en de stepping stones over het water.

Ik ga eens dichterbij kijken. 'Wij zijn de ideeëndirecteuren!' zegt 1 van de vreemde jongetjes.
Neefje-lief is ideeëndirecteur nummer 1. Want hij heeft het verzonnen, nichtje is nr 2 en vreemd-jongetje nr 3. Het eiland is ondertussen een kasteel geworden, met gracht en neefje is de brug aan het maken.
'Dat is onze tante,' zegt mijn familie bijna uit 1 mond. Dat geeft mij credit, want vreemd-jongetje kijkt me aan en zegt serieus: 'Het moet meer stijl hebben.'
'O?' vraag ik.
'Jaaah, het moet allemaal mooier!'
"Misschien wat extra torens eromheen?", probeer ik.
Goed idee. De warme ochtend gaat voort, terwijl ik tegen het halfnaakte lichaam van Kristien Hemmerechts aankijk op de cover van Vrij Nederland. Die heeft een pamflet geschreven: de man, zijn penis en het mes.
In deze kindersamenwerking is vooralsnog geen sprake van machismo, voor zover ik het meemaak. Hoewel het wél jongetjes zijn die mee zijn gaan werken en mijn 2 nichtjes, de enige vrouwtjes zijn, die natuurlijk hun mannetje staan.

Vlak voor lunchtijd zie ik ze plotsklaps eensgezind de boel in elkaar stampen.
'Het is voorbij,' zegt mijn neefje, bijna plechtig.

Dit is toch prachtig! Een voorbeeld voor alle grote mensen.
Je speelt je spel, vol passie, je geeft het beste van jezelf en daarna laat je alles gewoon weer los.
Dan ben je pas een echte ideeëndirecteur.

Voodoo

Om mijn herinnering aan een reis door Benin naar Niger op te frissen, las ik De bruid van Benin, vertaling van : Der Kuss des Voodoo van Annette Bokpê.
Een beetje een B-boek, ze is geholpen door een ghostwriter, en de nederlandse vertaling van de titel zegt wie weet ook nog wat over de slechte omzetting in het Nederlands.

Want de oorspronkelijke titel is meer relevant.
Annette Bokpê is getrouwd met een man uit Benin, die aanvankelijk zo Europees mogelijk wil zijn, maar zijn roots toch niet verloochenen kan. Er is hem een grootse toekomst voorspelt en hij wordt dan ook koning van het koninkrijk Allada, een deelgebied in Benin.
Niet zonder dat beide met voodoo geconfronteerd worden.
Annette moet de geest van haar man een paar keer terug halen, hij is bezeten van iets of iemand, "kwade geesten ", die hem willen weerhouden van zijn bestemming.
De rationele, westerse blik van Annette kan niet langer stand houden door wat ze zelf meemaakt.

Het boek deed bij mij precies wat ik wilde: herinneringen kwamen sterk terug.
Wat me het meest verrast is de sensitiviteit van die herinneringen.

In Quidah, de voodoostad van Benin, wat Rome voor de katholieken is, heb ik rondgelopen bij het slangenpaleis, het Vaticaan, als het ware.
De aarde was schreeuwend rood na een regenbui. Er waren geen slangen te bekennen, er was niemand, maar er hing een geladen atmosfeer, waardoor het toch net anders was dan lopen door een leeg attractie park.
Buiten het paleis kwam er vanuit de verte een schreeuwende man op ons af. Hij leek een soort vogelverschrikker of een Batman met een cape die aan flarden was. Hij leek geen gezicht te hebben en eigenlijk ook geen lichaam en hij joeg ons van het terrein. Ik was werkelijk bang. Acute angst, kort en heftig.

Een ander beeld in Cotonou: de hoofdstad: midden in het drukke verkeer liep een jongetje met 2 dozen met eieren. Een fietser botste tegen hem aan, alles viel op de grond. Het hartverscheurend huilen, terwijl er niemand aandacht aan besteedde, alsof hij alleen door mij gezien was en onzichtbaar was voor de omgeving. In slow motion zie ik het voor me gebeuren.

Porto Novo, het slavendorp waarvanuit mensen in nauwe kajuiten verscheept werden naar Amerika. Een stoffig, half vergaan museum.
Een kleine, magere man die een rondleiding gaf en gaandeweg zijn ware aard liet zien. Hij was een griot: een verhalenverteller.
Hij vertelde over de maskers en hun betekenis; over koningen, prinsessen en verraad, strijd en liefde en ik wist niet dat woorden zo'n verbeeldingskracht konden hebben.
(Deze herinnering hoefde overigens niet geaktiveerd te worden; ik denk altijd aan hem als ik een meditatie begeleidt of een tekst voorlees waarover een groep zich gaat buigen.)
Nu echter ben ik me bewust dát deze man in zijn voodoo-tradtitie de macht van het woord had.

Voodoo...wat is het?
Poppetjes met naalden in Haiti?... ja, ik heb ze ook zien liggen in Quidah bij altaartjes op de grond, rondom Legba, een klein hoopje van verhard klei: de God van kennis en vruchtbaarheid, weet ik nu.
Verrassend is het nawoord in het boek door de man van Annette, prins Alain-Maurice Kodjo Bokpê. In het boek leer je hem alleen maar kennen door de, een beetje bezitterige, ogen van Annette, "mijn man, die ik bijna verlies aan de voodoo en de inheemse kultuur".
Maar in het nawoord hoor je zijn zelfstandige, waardige stem:

"Dit boek beschrijft de weg van de illusie naar de realiteit. Bovendien laat het zien hoe het bewustzijn gebruik kan maken van zijn macht om het lichaam te helpen naar zijn bestemming. Het toont ook hoezeer onze ontwikkeling van onszelf afhangt."
Dan citeert hij de woorden van de hogepriester bij zijn laatste iniatie:
"De waarheden van je eigen leven aannemen helpt daarbij goed, ook als het niet altijd aangenaam is. De zo verworven kennis zal steeds gebruikt worden voor het welzijn van iedereen.
Geduld is steeds het hoogste gebod, de voodoogoden verheugen zich daarover."

Geduld is steeds het hoogste gebod...
Ook schrijft hij:
"Van de voodoo heb ik geleerd dat zelfs een verlies winst kan betekenen, en wel een toename van kennis en ervaring voor wat ons wacht. Hetzelfde geldt voor de vermeende omwegen die iedereen een keer maakt."

Dat zijn woorden waarmee ik wel kan leven omdat ze zo waar zijn.
Net als bij de wetenschap, kun je van kennis een atoombom maken of een nieuw geneesmiddel.
Kennis is neutraal, dus voodoo-kennis ook.

Posbank

Leuk aan oude landschappen uit je jeugd, is om daadwerkelijk te ervaren dat je groter bent gegroeid. De Posbank was Back in the Sixties mijn eerste kennismaking met Heuvels, Bergen waren het, en dalen. Met de adem in je keel omhoog klimmen. Naar beneden rennen. Paarse heuvels vol zomerheide.
Ik wil weleens ervaren dat een veranderend fysiek, ook je beleving van de wereld veranderd en dat kan daar. Nu liep ik een rondje Posbank op-en-af in een uurtje.

De mooiste herinnering aan de Posbank, dateert ook van lang geleden. Ik was 15 jaar en het hele gezin had recentelijk in Rotterdam geshopt. Alle kinderen hadden dezelfde kleren gekregen; allemaal witte broeken, een kuikengele blouse en een hardblauwe spencer daarover heen.

We waren zo'n modelgezin dat uit een paarse Simca stapte, de zonnige paarse hei in.
Ik zag mensen glimlachen en complimenten geven.
We waren een gearriveerd, allochtoon gezin.
Het wordt allochtoon, bestond nog niet, maar ik weet wel dat het bruine huidje dat we allen hadden en de vrolijkheid van het publiek, een extra paradijselijk tintje aan het geheel gaven.

"Dat was jou idee", wist mijn moeder te vertellen. Jij kwam daarmee, dat het leuk zou zijn dat alle kinderen hetzelfde gekleed zouden gaan!
Dan zit mijn verlangen naar broederlijke en zusterlijke eenheid er bij mij dus al vroeg in.
Wat niet betekent dat ik nu snel een habijt zal aantrekken!

Over grote en kleine verhalen

"Iedereen heeft een verhaal over zichzelf en hoe ouder je wordt: dat verhaal wortd dunner en dunner en dan komt er een moment dat degene die je nu bent, dat dat Zelf door dat verhaal heen breekt....en dan?!"
Dit was de leidvraag van de try-out van Niké, de nieuwe voorstelling van LENNETTE VAN DONGEN.
Ik kende haar niet, maar was zeer aangenaam verrast.

Wat Lenette vervolgens doet in haar voorstelling, is op zoek gaan naar andere verhalen die gaan over dat Zelf. Ze vertelt over het griekse Godendom: allemaal onstaan uit de Chaos en het Niks, allemaal verweven met elkaar via liefde, incest en wat al niet meer.
Ze vertelt over haar zoektocht naar de ziel en dat ze ook wel iets heeft met het Boeddhisme, maar zonder verlangen zijn, dat wil je toch niet!!!
En dat Jezus met zijn kopje naar beneden , aan zo'n kruis, ook weer geen prettig iets is, om je aan op te trekken.

Tot slot komt ze via haarscherpe observaties ( 25 dames van over de 50: het meest vreselijke gezelschap dat bestaat of: hoe hou je het leven spannend in een langdurige relatie van 23 jaar ) uit bij Niké: godin, maar niet echt, van de overwinning.
Niké heeft geen vleugels en geen hoofd, maar wordt heel voorzichtig gedragen op 2 handen, door degene die een overwinning behaald heeft.

En wat is de overwinning?...dat betekent alles wat niet gelukt en bedacht door je is, een plaats geven. Het koesteren. Daar voorzichtig mee zijn.

Lennette van Dongen laat mij zien dat er ook in de huidige kultuur, een verlangen is om je te relateren aan grotere verhalen. Die van het Boeddhisme. Over de Goden in onszelf die om een plaatsje worstelen. Over de oorsprong en doel van het bestaan.
Én aan klein verhalen: een pop, ooit gekregen van je oma. Die je op het einde van de voorstelling 2 vleugeltjes omdoet. En in je handen laat vliegen.