Instagram : byplestia

 Dit account van Instagram zou iedereen moeten bekijken. Het is van een jonge Palestijnse journalist en haar eerste post is de tuin van haar huis, net toen de lockdown in Coronatijd begonnen was. Midden Oktober gaat ze kijken wat er na een bombardement van over is, je ziet dat de boom er nog staat. Je ziet kinderen waarmee ze toch speelt in deze tijd van verschrikking , hoe ze de wanhoop nabij is en dan tussen de vluchtelingen stroom een oude vrouw ontmoet die alleen haar dieren, o.a. een parkiet en een klein schildpadje,  heeft meegenomen, ze zitten tussen de lappen in een geïmproviseerd tentenkamp, maar de vrouw glimlacht, kijkt om haar heen en zegt: dit is toch mijn eigen koninkrijkje. Maar je ziet ook vreselijke beelden in close-up van verwonde huilende kinderen, liggend op de grond…etc.

Je ziet haar voor 7 Oktober het leven leiden van een jonge vrouw, in leuke poses en kleding, zich tegelijk welbewust dat ze in een openlucht gevangenis leeft, maar er toch van houdt om van haar leven het beste te maken. 

En dan zie je dat ze haar blauwe Press-uniform uitdoet, want dat is gevaarlijker dan haar burgerkleding en uiteindelijk maakt ze de moeilijke beslissing om toch te vertrekken uit Gaza, als ze de kans krijgt. Onschuld verloren, het leven verwoest , zoveel doden…ze raakt sprakeloos, maar ze  plaatst nog steeds berichten op Insta, zonet was het een videofilmpje van een collega-journalist die gebleven is, van schommelende kinderen tussen het puin, wat dan even haar hart verwarmt. Eerder maakte ze op de vlucht van Noord naar Zuid, een filmpje van witte ganzen bij het water, dat geeft lucht, maar het duurt maar twee seconden, want toen begonnen de bombardementen weer.

Hoe lang nog deze absolute ellende en verwoesting, terwijl de hele wereld toekijkt hoe een natie haar eigen trauma op een ander volk weer tot werkelijkheid maakt?  De slachtoffers worden daders en ze kunnen het zelf niet stoppen. Moeder noemde dat De Erfzonde, en daar keek ze mij vragend bij aan; of je dat de andere dan kunt vergeven? …

New York’ s Christmas Tree Lighting ceremonies. Alkibiades

 In New York viel op dezelfde dag de eerste sneeuw, als hier in Nederland. De stad is zich aan het optuigen voor de kerstmaand; December. Wat mij aanspreekt is, dat de stad de mogelijkheid geeft, om persoonlijk gevoelde beleving tezamen te ervaren, en zo wordt het ook een ritueel.Na Halloween kwam de intocht van de grootste kerstboom van de wereld, men loopt ervoor uit, er worden takjes uit gereikt en men kijkt hoe deze fier rechtop gaat staan in Rockefeller Center. Een machtig grote boom uit de natuur wordt de stad in gebracht, het wordt voor het oog van iedereen in twee weken opgetuigd, wat een werk, met steigers en al, en dan volgt, zes dagen na de Thankgiving Parade de Christmas Tree Lighting Ceremony.

Deze keer was er ook een verstoring, tenmidden van de enorme massa mensen, van enige radicale ‘pro-Palestina betogers’ die echter door het zwaaien van een swastikavlag ook door de mand vielen. Het is  kennelijk een incident, dat de algehele feestvreugde niet bederft, het lost zich op. Ik vind het bijzonder dat New Yorkers zich veilig voelen op straat en onder elkaar. Zo heb ik dat ook ervaren, ik heb daar enorm van genoten en vond het ook bevrijdend; die tolerantie en vriendelijkheid in alle diversiteit.

De dag ervoor was er dezelfde ceremonie, maar dan in Bryant Park. Fijn dat dit niet met elkaar concurreert: de New Yorker kan beide meemaken. Deze ging samen met vuurwerk en een grootse show op de ijsbaan. Deze is verder vrij toegankelijk, maar je moet zelf wel je schaatsen meenemen. De agenda zat vol in November, er was veel te doen in ‘ the city that never sleeps.’ Ik had aan zoveel mogelijk meegedaan, als ik er was geweest…

Dat neemt niet weg, dat ik ook geniet van de stilte in en rondom mijn boshuisje. Ik heb een tweedehandse puzzel besteld bij de app ‘Vinted’. Daar kun je tweedehands spullen kopen en verkopen. Hoe het geregeld is en hoe het gefinancierd wordt, weet ik niet, maar de bezorgkosten zijn gratis, als je het op een afhaalpunt ophaalt. Het leek een oude hobby, dat puzzelen, maar ik kreeg er zin in omdat ik  Alkibiades van Ilja Leonard Pfeijffer als luisterboek tot mij neem. Wat een geweldig boek en wat een prestatie. De hele Griekse wereld van pakweg 500 jaar voor Christus komt tot leven, maar het meest bijzondere is , dat het zó actueel is. Het gaat ook over de kwetsbaarheid van de democratie en hoe het populisme een langere termijn visie voor een land dwarsboomt, hoe politici de neiging hebben om alleen maar te luisteren naar de wil van het volk en hoe dat uiteindelijk de democratie om zeep kan helpen. Iedere Nederlandse politicus zou dit boek nú moeten lezen. Kijk uit! waarschuwt Ilja ook nu in HP/DeTijd,  met deze politieke uitslag van de verkiezingen vooral, (dat was nog niet zo, in het interview met Buitenhof, een half jaar geleden.); Wees Waakzaam.

Geert Wilders; het verongelijkte Indische jongetje

In de NRC een opiniestuk van Ian Burama dat meteen als een gigantische eyeopener werkte. Het was al door mijn gedachten gegaan: Geert Wilders lijkt wel Indisch. Dat blijkt dus zo te zijn. Burama geeft dit als verklaring van dat blonde gekke kapsel van Geert: het is er ook om zijn afkomst te verbergen. Dus ik maakte dat haar even zwart en dan zie ik ineens een Indische jongetje en hoor ik ineens alles wat mijn ouders zeiden over Indische mensen. Dat was natuurlijk ook enigszins als een karikatuur , maar toch: ‘Indische mensen willen vooral zo blank mogelijk lijken. Ze horen nergens meer bij: ze worden nooit echte Nederlanders en ze kunnen ook nooit Indonesiërs worden. Dus ze zoeken troost in de warme gewoontes uit hun koloniale verleden; ze verlangen naar warmte, het lekkere eten, erbij willen horen.’ Vanuit het perspectief van mijn ouders waren Indische mensen vlees noch vis.( Nu zijn al hun kleinkinderen ‘Indisch’ en ja: aan hen wordt ook nog altijd gevraagd waar ze vandaan komen.)

De familie van Geert Wilders hoorde al helemaal bij de periferie want zijn grootouders zijn het land uitgezet wegens verdenkingen van financieel gesjoemel. Daar ben je dan een kleinkind van. Dát is de stem die Wilders op  emotioneel niveau voedt en die klankkleur wordt gehoord door al die anderen die dat zo ervaren: Ik hoor er niet bij, en ik wíl erbij horen, daar heb ik recht op. Het Calimero-effect: ‘Dat is niet eerlijk, o nee, want zij zijn groot en ik ben klein.’

En nu is het dus aan Geert om volwassen te worden. Want hij is de grootste, maar anderen willen nog steeds niet veel met hem… Dus nu Pieter Omzigt hem een heel normale vraag stelt: Wat bedoel je eigenlijk met de dingen die je in de ijskast gaat zetten, verklaar en verantwoord je nader, nu reageert Geert weer als dat verongelijkte jongetje dat in de aanval gaat, want de aanval was altijd de beste verdediging. En anderen de schuld geven, ‘die buitenlanders en asielzoekers’, om zelf zo wit mogelijk te lijken en de handen in onschuld te wassen.

Maar zo gaat dat niet wanneer je werkelijk volwassen bent. Dan praat je met elkaar en gebruik je geen Twitter om van daaruit het volk te mennen. Zoals Trump dat deed. Geert Wilders zegt, kom aan tafel: “dan zal ik je netjes proberen te antwoorden.” Dat klinkt als een puber die ergens wel begint te voelen dat zijn recalcitrante pubergedrag nergens toe gaat leiden. Maar hij wéét het nog niet, of het in hem zit om écht netjes en geciviliseerd te kunnen zijn.

Stripverhaal van een winterse dag

 

De eerste sneeuw van het jaar

 

Wauw! Eén stil ongerept wit bos. Maar ik kan alleen een foto maken van de laurierkers vanuit het raam, met licht van binnen. Ik twijfel of ik er mijn voetstappen in zal zetten, lopen naar de bosrand, maar dan ben je er weer, méns die haar afdruk weer neerzet en dan wordt het weer een rommeltje. Het is nu zo mooi, die blauwachtige waas, die grijze vage silhouetten van de bomen…Zal ik het toch gaan doen, even met de zaklamp het donker in?

En ondertussen is dit mijn oogst op Instagram van het laatste uur: Doctors Plea; een arts die over de verschrikkingen in Gaza meldt, mensen bij het Witte Huis, hoe belangrijk het is dat ‘dissidente’ Joden zich roeren, want zij zijn de enigen die het stigma van anti-semitisme kunnen wegwerken. 

En Ellen vertelt over een reis naar de Gaza in 1989, met op het einde weer zo’n absurde situatie: Dat een school tijdelijk gesloten wordt, omdat een kind van zes jaar een steentje gooide…

Het lijkt alsof de wereld met een camera keek naar de Palestijnen en door de lens alleen maar een donkere vlek zag. En nu heeft een vreselijke oorlog er het licht op gezet. Maar we staan nog binnen, niemand weet hoe een weg te gaan.

Lichaamtaal(2). Israël’s hoop

 In Israël moeten zowel mannen als vrouwen in het leger, alleen sommige streng religieuze groepen hoeven niet. De diensttijd van mannen is drie jaar, van vrouwen is dat twee jaar. In praktijk gaat een derde van de vrouwen niet het leger in, dat hoeft bijvoorbeeld niet als zij getrouwd zijn. Oók hen heeft Rineke Dijkstra op de foto gezet en opnieuw zie ik nog die onschuld, hun lichaamstaal spreekt nog van weerloosheid en zachtheid…

In de vlag van het leger, dat er IDF heet, Israël Defence Force, is hun insigne verwerkt. Je ziet er een zwaard, met daaromheen een olijftak gewikkeld, bijna zoals een witte duif een olijftak in haar snavel heeft, als symbool van vrede. Iedereen in Israël krijgt dus met de paplepel ingegoten dat zij later leren om te dienen voor de vrede in Israël. Zij moeten zichzelf verdedigen tegen de boze wereld om hen heen. Eén derde van al het geld in Israël gaat naar defensie. Dus alle jongens en meisjes in Israël komen in hun leven tezamen en smeden daar broederlijke en zusterlijke warme banden… En elk jaar zien ze elkaar weer, na hun diensttijd, voor een opfriscursus.Ook vrouwen kunnen actief ‘in het veld’ dienen, maar moeten dat wel apart aanvragen , en dat is dus ook controle uitoefenen in de straten in de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever.

 En hoe pakt dat in de praktijk uit? Iedereen leert dat je zomaar een Palestijns huis mag binnenvallen en dat het gewoon is dat je een jongen geblinddoekt aan een stoel vastbindt en dat je daar met je groepje bij zit en een sigaretje rookt. Je patrouilleert op straat, een paar kinderen proberen contact te maken en jij mag bepalen dat dit nog geen kwaad kan, je houdt wel voor de zekerheid alert je handen in de zakken en je houdt afstand. Mochten ze nou iets ouder zijn en je vindt dat een bedreiging, nou dan pak je ze gewoon op en neem je ze mee en je zet ze in de gevangenis. 

Het zit in het DNA van Israël om de ander, de Palestijnen dus, als een bedreiging te zien en ook niet als een gewoon mens, dát is de consensus in Israël. Geen wonder dat nu het grootste deel van de bevolking er geen problemen mee heeft dat Gaza in puin ligt en de mensen er creperen, waarschijnlijk komt dit ook nauwelijks in de journalistieke berichtgeving aan de orde. 

En zo zucht de Palestijnse bevolking ALTIJD onder de terreur en de grilligheid van Israël. Er kan zomaar besloten worden dat je niet naar de markt kan en protesteren maakt het alleen maar erger. Joe Sacco als journalist met een Amerikaans accent, mag er aanvankelijk nog wel door, maar als hij probeert om toch een doorgang te krijgen voor wat Palestijnse vrouwen, dan mag hij er ook niet meer door.

Dreigen, schreeuwen, bevelen, het gespuis onder controle houden, dat is hoe het hoort te zijn. Heel Gaza platbombarderen, valt binnen de natuurlijke orde van de Israëlische werkelijkheid. Alles mag, voor de vrede. Ook het volkslied, dat notabene een melodie heeft die ik ken, want deze wordt ook gebruikt in christelijke kerken, bezingt hetzelfde. Het volkslied heet ‘Hativka’ en dat betekent De Hoop.

Lichaamstaal

Als je lichaamstaal laat spreken, dan is er wel een overweldigend verschil tussen de menselijke verhoudingen van de gegijzelden met Hamas, en gevangenen met Israël. Het ene jongetje wordt afgekneld en meegesleurd , de andere ondersteunt.  

Generaties Israëlische soldaten houden de Palestijnse bevolking al zo lang in toom: de Palestijnse jongetjes krijgen enkele jaren gevangenisstraf voor het gooien van stenen. Hoe je zelf een leger van opstand opkweekt en broedt…De mannen van Hamas houden voor het eerst van hun leven gegijzelden en ze lijken hun menselijkheid behouden te hebben. Iets van een vonk moet overgesprongen zijn, deze gegijzelden hoeven niet lachend afscheid te nemen. 

Men roept dan al gauw : Het Stockholm-syndroom; dat is wanneer gegijzelden hun eigen lot vergeten en zich gaan identificeren met de gijzelaars en empathie ontwikkelen omdat zij afhankelijk zijn. 

In dit geval zou het wel een vooruitgang zijn als Israëliërs een ander verhaal kunnen toelaten dan : ‘Wij die vrede en democratie brengen te midden van bloeddorstige monsters en barbaren.’

Elk mens heeft meerdere versies van zichzelf. Rineke Dijkstra maakte ooit een fotoserie van een Israëlische jongen, die het leger ingaat. Langzaam zie je hem door de jaren heen zijn onschuld verliezen en verharden. Het zou aangenaam zijn, om ook foto’s van Israëlische soldaten te zien, die naar hun vijand iets betonen van menselijkheid. Of kan hij nooit meer terug naar de lichaamstaal van zijn jeugd?