Park, tuin, bos, de zon, dansen

Eergisteren voor het eerst weer een halfuurtje buiten op het bankje, windstil in de zon en gisteren even twee uur een rondje fietsen in mijn achtertuin Park De Hoge Veluwe.

Het is ook altijd de ervaring alsof ik een tijdmachine inga en weer even terug ben in mijn kindertijd. Achterop de fiets en ‘Hansje Pansje Kevertje’ zingen met Broertjes, die elk voorop in een kinderzitje zaten. Naar een jeneverbesboom lopen, maar nee, daar zitten midden in de winter natuurlijk geen jeneverbessen aan. Op het zand gaan liggen kijken naar de vliegdennen. Het is alsof mijn lichaam dan ook tot leven komt; buiten in de openlucht.

Binnen dansen doet dat ook.

Pas zag ik daarbij bewust mijn vloerkleedje van zijde uit India, geïnspireerd door Perzische motieven en dan kijk je in feite naar een paradijselijke tuin. Aan de wand een schilderijtje op zijde. De maker vertelde mij dat het over een bezoeker in een tuin ging, die in het begin ruzie maakt met de eigenaar van de tuin, daarna gaan ze samen toch spelletjes spelen en wandelen in de tuin, om uiteindelijk bij een waterbron uit te rusten.

Lachend, met felle grote ogen, wees hij het stripverhaal op het doek aan, zittend op een roestige fiets. Daarna wist ik zeker dat ik het kopen zou. Voor de belachelijke lage prijs van omgerekend 8 €.

De tuin, het park, een bos… ze geven je een verborgen plek, waar je kunt schuilen en kunt rusten en die je verkwikt. Dat is tegelijk ook even het leven dansen.

Joseph Brodsky en Rusland

 Ik kende hem voornamelijk doordat hij zo mooi over Venetië schrijft, zijn lievelingsstad, hij heeft zich daar ook laten begraven, op St Michele, het dodeneiland; Joseph Brodsky. Nu vond ik bij de kringloop deze essays, voor 1€. Precies op het juiste moment, nu ik weer even een inkijkje in Rusland zou willen hebben.

Hij is geboren in 1940 in Leningrad/ St Petersburg en zijn gedachten over deze stad gaf mij wel een nieuw perspectief.

Zie dat grote Russische rijk, haar grondgebied is het grootste van de wereld, Europa bengelt daar een beetje tegenaan. Maar het land is vooral leegte en vlakte en men wilde een havenstad, zoals alle belangrijke landen hebben en zo werd St Petersburg uit de grond gestampt. Net zoals bij Venetië en Amsterdam: er werden boomstammen in de moerassige grond geboord en hierop werd gebouwd.

En het doel was een ‘Europees-achtige’ stad: met brede wandelpromenade’s ( o.a. de Nevsky Prospect), paleizen en gebouwen met grandeur in architectuur-stijlen uit Europa. Heel anders dan alle ui-vormige kerken in Moskou. En toen kwam het communisme en onder Lenin werd de stad verwaarloosd en grauw. 

Maar de Russische literatuur van alle groten, werd geboren in deze stad. Het bewustzijn van grootse, meeslepende universaliteit werd gekoppeld aan personages met een heel rijk binnenleven, dáár gebeurde alles, maar met weinig dadenkracht en dadendrang. Volgens Brodsky zo ingegeven door de Russische politieke situatie van een onderdrukkend regime. En dat zit nog steeds zo in de Rus, schreef hij in 1979 al;  deze is gevormd door literatuur waar mislukking en falen een  prominente plaats heeft. Zoals het St Petersburg noot gelukt is om een centrale en belangwekkende havenststad te worden, gericht op Europa. Ook nog eens geheel verwoesd na de tweede wereldoorlog bij het beleg van Leningrad.

Hij illustreert het met twee standbeelden, vlak tegenover elkaar. De ene is de Bronze Horseman: een man uit de rauwe natuur, die deze temt en als het ware zegenrijk een beschermende hand daarover uitstrekt , zeg ik in mijn woorden. Hij staat op een gigantische natuurlijke meteoriet, de grootste van de wereld en helemaal ergens uit Rusland naar St Petersburg versleept. Maar toen kwam Lenin en dat is een beeld van industrie en een tirannieke man, die meent dat de wereld aan zijn voeten ligt.

Het levert mij nieuwe vragen op: O, dus Rusland was aanvankelijk juist wél gericht op Europa. Zou het dan toch een soort van minderwaardigheidscomplex hebben, en écht ook ergens bang zijn dat deze expansiedrang had richting Rusland, het excuus van Poetin voor de oorlog? Is het raar om vanuit de Russische ziel te denken dat het relatief kleine Oekraïne in feite toch bij het Russische Rijk hoort? …

Brodsky meldt ook dat de Russische taal zoveel rijker en gelaagder is, dan het Engels, zo heeft deze vijf verschillende woorden, voor verschillende vormen van kwaad; Evil. 

Wat als je denkt: Het is uiteindelijk voor het bestwil van Oekraïne zelf, om weer bij Rusland te gaan horen, terug naar de moederschoot; dat doet hun maar een héél klein beetje kwaad?

Ja, ik speel nu advocaat van de duivel.

ROAR!

 Ik heb dit liedje lang geleden leren kennen door nichtje L die het in de auto zong, dat was in 2014. Naast mijn favoriet, waarvan ik zei dat ze die wel op mijn uitvaart mocht zingen: Colours of the Wind. Wat een andersoortige energie. Ik altijd met mijn zoetsappige pogingen tot verbinding…Dat gebeurt wellicht nooit vanuit een ‘afstandelijke’, contemplatieverige energie. We (en dat is nu kennelijk op wereldniveau ‘Europa’) moeten in deze tijden iets anders tegenover de hetereseksuele, witte, machtige, rijke mannen zetten. Gaan brullen; ROAR; Katy Perry zong het ook bij de inauguratie van Biden.

Dit zag ik hangen in een historische wijk, op mijn eerste dag in New York, vorig jaar. Joe Biden, die juist diversiteit ziet als een peiler van de Amerikaanse Natie: To include those who have been excluded before. Hoe dit binnen enkele weken door Trump geheel is verkruimeld. Gelukkig blijft het in NY zelf wel de drive. ‘Laat alles wat ademt, in vrede bestaan’, zingt Rob de Nijs ineens in mjn hoofd.

Afgelopen week deed Tilda Swinton bij haar acceptatie speech op het filmfestival in Berlijn een hartstochtelijk pleidooi om onmenselijkheid weg te bannen en wees naar het rijk van de film waar alles mogelijk is. Zij is het soort vrouw waar Trump en de zijnen een bloedhekel aan hebben. De fotograaf Tim Walker weet dat onaardse, dat grensoverschrijdende van haar heel goed in beeld vast te leggen.

En in Venetië is dit weekend weer het begin van de Carnavalsperiode ingeluid.

Naast het nieuws heet die rubriek in Trouw. 

Het zou allemaal voorpaginanieuws moeten zijn. Al die plekken waar er een dynamische mix is van verschillende en altijd in beweging zijnde energie: ROAR!

Oerliedje: Before the Deluge

 Eindelijk! Weer eens een blauwe lucht bij het openschuiven van het gordijntje in de slaapkamer. Dat de lente in aantocht is, hoor ik ook aan de vogeltjes die verborgen zachtjes, verwachtingsvol, kwinkeleren.

Vlak voor het slapen gaan, dit oerliedje van Jackson Browne; Before the Deluge. Een liedje waarop ik mijn eigen levensprogamma maakte, zie ik nu, thuis in mijn tienerkamer met de platenspeler en de eerste kopjes thee, zelf gemaakt, warm gehouden op een theelichtje met daarin een waxinelichtje. Dát zou ik zijn, a dreamer. Ik zou niét degene zijn die zwichtte voor glitter, maar zicht houden op love’s bright and fragile glow…

En dan in het refrein: Let creation reveal its secrets by and by.

We leven nu weer in zo’n tijd dat de zondvloed dichtbij lijkt, zulke veranderingen gaande op het wereldtoneel en niemand weet hoe alles zal gaan uitpakken. Maar dit liedje zegt mij, dat dit gevoel er altijd al is geweest. Zoals al die protestliederen van Bob Dylan dat ook doen. Een fundamenteel besef dat de wereld in het geheel niet is, van wat wij er ten diepste over dromen. Iets in je die dan zegt: als ik  dit overleef, dan wil ik wel trouw zijn aan mezelf en meehelpen aan een nieuwe wereld. En dat trek je dan door tot in het heden: wat kan ik doen, wie wil ik zijn? 

Dit hele verhaal zit in dit ene liedje.

Ze zingen het een paar dagen geleden, Joan Baez an Jackson Browne, een beetje krakkemikkig, beide waren af en toe de tekst kwijt… Zeven jaar geleden zongen ze het ook samen, hij nog met donker haar, beide nog veel krachtiger. Dan zie je de tijd verglijden. En je kunt er niks aan doen, je lichaam wordt een  schim van wie je ooit was, langzaam vervaag je…Dit liedje gaat dus ook een leven lang met beide mee.

Nieuwe stadstuin

 Het viel me alleszins mee. De sfeer in mijn stadstuin is toch behouden gebleven. Al is de klimop weg, ik hoor vanochtend wel gewoon de musjes tjilpen en zag gisteren ook merels huppen. Ik kan in de zomer mijn hangmat nog ophangen. Het cement en beton bij de berging is niet aangetast, precies zoals ik al had gezegd.

Gisteren meteen de voortuin in gedoken en 4 uur lang de stammen een plek gegeven. (Wat een gesjouw en gerol!) Ook hier is de sfeer toch behouden gebleven, ook omdat de dikke stammen van beide bomen nog in de grond staan. Een voordeel is, dat er meer licht in huis zal zijn, nu er geen dik bladerdek meer is.

Ik vind het wel leuk, dat al die stammen er nog zijn. Dat geeft

 de tuin een beetje een bostuintje gevoel, ha, ha.

 

Ik tel vanuit mijn leesstoel bij het raam binnen, zes mussen die in de bruidssluier achter, aan de zijkant, aan het kletsen zijn.

Uitvaart

 Ik nam drie stenen uit mijn bostuintje en die ik ergens in het land heb opgeraapt, o.a van het strand, mee naar Nijmegen.

Ik plaatste ze op de graven van Opa en Oma, Ouders en Broer. Ik weet niet of ik het als positief ervaar, dat ik nu niet meer hoef te zoeken naar hun graven…Drie generaties van mijn familie liggen er. In het graf van mijn ouders is nog een plaats over, ‘daar kun jij wel bij’, zei Moeder. Dat geniet niet mijn voorkeur, maar als dit tegen die tijd het makkelijkste is, maakt het mij natuurlijk niet meer uit. Ik hoor dan altijd R. uit het wijkcentrum, die zei: ‘Gooi mij maar in de klikobak.’

Ik was er voor het afscheid van de vader van Schoonzusje. Een mooi afscheid, waar uitgebalanceerd meerdere soorten inkijkjes in zijn leven werd gegeven, afwisselend door beide dochters. Ook nichtje V sprak. Het ging over rouw en verdriet en een vriendin van S. zei meteen tegen mij, bij de koffie met goed gebak, dat ze helemaal ondersteboven en geraakt was daardoor, het kwam zó binnen en ze had gezien dat dat voor veel mensen zo was, ze zag mensen tranen uit hun ogen vegen.

De intensiteit die zij in haar woorden wist te leggen, raakte mij ook, terwijl ze tegelijk zei dat er juist geen woorden zijn voor verdriet en gemis.

De uitvaartbegeleidster, die dus niet veel had te doen, alleen de inleidende woorden en het nawoord, kwam bij de koffie naar mij toe. ‘Jij bent toch de zus van R.? Jij hebt toen toch ook gesproken?’ Dat ze zich het kon herinneren van alweer vier jaar geleden én even naar mij toe kwam, getuigt wel van haar professionaliteit, daar waren vriendin en ik het over eens.

Er was mooie muziek, wat langere stukken, en eentje was uit Tosca van Puccini, vertelde S. Het enige stuk van het lijstje van  haar vader, de andere stukken waren te ingewikkeld om in te passen, zoals Klezmer. Haar vader verzorgde het culturele  aanbod voor de jeugd in mijn stad en hij had als enige ook de sleutel van de Stevenstoren, waardoor ze er naar het vuurwerk konden kijken met Oud en Nieuw en zijn dochters werden door het hele land meegenomen, als testpubliek, of hij de voorstelling naar Nijmegen zou halen. Ook kende hij de poppenspeler Josef van den Berg persoonlijk, ook toen deze kluizenaar werd, en daar zijn ze ook weleens op bezoek geweest.

Zo hoor je ineens nieuwe dingen die je nog niet wist. De andere muziekkeuze lag helemaal in de lijn van hun vader: een Egyptische zangeres bij binnenkomst, het oude liedje ‘I got plenty o’ nuttin’ , Argentijnse tangomuziek met accordeon van Piazzolla. Maar die opera was het meeste bij mij binnengekomen.

Tachtiger jaren muziek

 Een nieuwe ontdekking: als je op Spotify, na je gezochte nummer het maar laat gaan, dan geeft deze je daarna muziek in dezelfde stijl. Het algoritme wordt een perfecte DJ die naadloos het ene in het andere laat vloeien en speelt de nummers ook helemaal af. En dus zat ik de hele dag in muziek uit de tachtiger jaren, want ik was begonnen met hits uit die tijd. 

Even wat lichaamsbeweging , was het idee, want ik was al dagenlang binnen in mijn boshuisje, wegens de kou en de regen. Dat is helemaal geen straf, integendeel. 

Effe dansen, werd zo’n beetje de hele dag;  die muziek aardig hard aan, van de bank op en af met de letterlijke handzame thriller van John Grisham; in één dag uit, The Exchange, het vervolg op The Firm, waar het echtpaar Mitch en Abby nu twee zoontjes hebben en wonen op de 69ste straat bij Columbus Circle en het Central Park, een stuk straat waar ik toevallig tien dagen op een rij doorheen heb gelopen, op weg naar Lincoln Center.

Na urenlang zat ik helemaal in een soort van flow en dit liedje kwam helemaal binnen. Pas nu weet ik dat dit een band is uit Nieuw Zeeland en de tekst geschreven is door Neil Finn, die ik alleen als dichter kende, een kerstcadeautje van vriendin W.  toen ik daar was en het 2002 werd. Hij is een bekende zanger, samen met zijn broer, zei ze indertijd nog, maar ik ben helemaal geen muziek toen gaan opzoeken, dat ging ook niet zo gemakkelijk als nu. Het blijkt de bekendste band uit Nieuw Zeeland te zijn, ze gingen uit elkaar, maar dit is bij hun reünie in 2022. De massa mensen die meedoet toont dat het een heel bekend lied is. En hoezeer ook muziek de oude religie heeft vervangen. 

Ik kwam op muziek uit de tachtiger jaren, omdat ik wakker werd met dit liedje; Every Little Thing She Does is Magic; Geen idee wat er zich heeft afgespeeld in mijn droomleven.